UMOJA WA MATAIFA & JOHANNESBURG, Januari 5 (IPS) – Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa Antonio Guterres alionyesha wasiwasi mkubwa kuhusu mustakabali wa haraka wa Venezuela.
Katika taarifa yake iliyosomwa na Naibu Katibu Mkuu wa Masuala ya Kisiasa na Kujenga Amani, Guterres aliuambia mkutano wa dharura wa Baraza la Usalama kuwa ana wasiwasi mkubwa juu ya “kuongezeka kwa uwezekano wa kukosekana kwa utulivu nchini, athari zinazoweza kutokea katika eneo hilo, na mfano ambao unaweza kuweka juu ya jinsi uhusiano kati na kati ya majimbo unafanywa.”
Siku ya Jumamosi, Rais wa Marekani Donald Trump alitangaza kuwa anaiweka Venezuela chini ya udhibiti wa Marekani wa muda kufuatia kukamatwa na Marekani kwa Rais Nicolas Maduro na mkewe, Cilia Adela Flores, katika uvamizi na kuwapeleka New York kujibu mashtaka, ikiwa ni pamoja na biashara ya madawa ya kulevya.
Guterres alisema katika mkutano wa dharura wa Baraza la Usalama, ambao ulipangwa kujadili vitisho kwa amani na usalama wa kimataifa, kwamba hali ya Venezuela imekuwa suala la kikanda na kimataifa kwa miaka mingi.
“Tahadhari juu ya nchi iliongezeka tu kufuatia uchaguzi wa urais ulioshindaniwa mnamo Julai 2024. Jopo la wataalam wa uchaguzi niliowateua kwa ombi la Serikali ya Venezuela kuandamana na uchaguzi huo liliangazia masuala mazito. Tumetoa wito mara kwa mara kuwepo kwa uwazi kamili na uchapishaji kamili wa matokeo ya uchaguzi.”
Hata hivyo, alisema, ilikuwa ni lazima kuheshimu sheria za kimataifa.
“Nimesisitiza mara kwa mara umuhimu wa heshima kamili, kwa wote, kwa sheria za kimataifa, pamoja na Mkataba wa Umoja wa Mataifa, ambao unatoa msingi wa kudumisha amani na usalama wa kimataifa.
“Ninasalia na wasiwasi kwamba sheria za sheria za kimataifa hazijaheshimiwa kuhusiana na hatua ya kijeshi ya Januari 3.”
Guterres alitoa wito kwa wahusika wote wa Venezuela kushiriki katika mazungumzo jumuishi, ya kidemokrasia ambapo sekta zote za jamii zinaweza kuamua mustakabali wao.
Jeffrey Sachs, Rais wa Mtandao wa Masuluhisho ya Maendeleo Endelevu ya Umoja wa Mataifa, alihimiza Baraza la Usalama la Umoja wa Mataifa kutangaza kusitisha mara moja na kuacha vitisho vyovyote vya wazi au dhahiri au matumizi ya nguvu dhidi ya Venezuela.
Pia aliomba baraza hilo liitake Marekani kusitisha karantini yake ya jeshi la majini na hatua zote za kijeshi za lazima zinazochukuliwa bila idhini ya Baraza la Usalama.
Merchy de Freitas, mwanzilishi na mkurugenzi mtendaji wa Transparencia Venezuela, sura ya kitaifa ya Transparency International, alisema nchi hiyo imeorodheshwa miongoni mwa nchi fisadi zaidi duniani, ikiwa na zaidi ya kesi 500 zilizorekodiwa zinazohusisha dola bilioni 72, nyingi zikiwa ni fedha za umma.
Alisema kulikuwa na uhusiano mzuri kati ya serikali ya Maduro na mashirika ya uhalifu, ambayo yamenyonya mbuga za kitaifa na Amazon kwa dhahabu na shughuli zingine haramu. Mgogoro huo umesababisha kupungua kwa mapato ya serikali, na kuathiri huduma za kimsingi na kusababisha maswala makubwa ya kibinadamu, ikiwa ni pamoja na ukosefu wa umeme, chakula, na matibabu.
“Serikali imekamata taasisi zote, kuanzia na taasisi za haki,” alisema. “Tunahitaji taifa la uwazi ambalo linawajibika na ambalo litahakikisha utawala wa sheria na haki za binadamu.”
De Freitas alitoa wito wa kuwepo kwa serikali ya uwazi na uwajibikaji, kuheshimu haki za binadamu, na kuachiliwa kwa wafungwa wa kisiasa.
Mwakilishi kutoka Columbia alionyesha wasiwasi wake juu ya kile inachokichukulia kama “ukiukwaji wa sheria za kimataifa na Mkataba wa Umoja wa Mataifa na alionyesha wasiwasi wake juu ya athari za kikanda, ikiwa ni pamoja na mgogoro wa uhamiaji unaowezekana.
Alisisitiza umuhimu wa kuheshimu uhuru, uadilifu wa eneo, na kanuni za utatuzi wa migogoro kwa amani huku akielezea wasiwasi wake juu ya athari za kikanda, ikiwa ni pamoja na migogoro ya uhamiaji, na akitoa wito wa kupunguzwa na ufumbuzi wa kidiplomasia.
Urusi na Uchina, miongoni mwa zingine, zililaani hatua ya Marekani.
Hata hivyo, Marekani iliarifu baraza hilo kwamba ilikuwa imeanzisha “operesheni ya utekelezaji wa sheria” dhidi ya Maduro na Flores, ikiwashutumu kwa “ugaidi wa mihadarati na ulanguzi wa dawa za kulevya.”
Maduro, ambaye alifunguliwa mashtaka na mahakama kuu ya New York, anakabiliwa na mashtaka mazito kwa kuhusika kwake katika njama inayohusisha ulanguzi wa kokeini na ulanguzi wa silaha za kimataifa, aliliambia baraza hilo.
Alihalalisha oparesheni hiyo kwa sababu urais wa Maduro haukuwa halali kutokana na kuchezea mfumo wa uchaguzi wa Venezuela na kueleza kuwa hata UN ilitilia shaka uhalali wake. Merika pia iliangazia athari za kudhoofisha za serikali ya Maduro, pamoja na shida kubwa zaidi ya wakimbizi ulimwenguni, huku zaidi ya Wavenezuela milioni 8 wakikimbia.
“Maduro na wasaidizi wake wameshirikiana na baadhi ya walanguzi wa dawa za kulevya na walanguzi wenye jeuri na walanguzi wengi zaidi duniani kwa miongo kadhaa, kuwezesha mafuriko ya dawa haramu zinazoingia Marekani,” mwakilishi huyo aliliambia Baraza la Usalama, akilikumbusha baraza hilo kwamba Umoja wa Mataifa ulikuwa umeandika ubadhirifu wa serikali ya Maduro.
Hatua hiyo ya Marekani ilikuwa imefanyika baada ya Trump kuchosha diplomasia.
“Marekani haitayumba katika hatua zake za kuwalinda Wamarekani dhidi ya janga la ugaidi na inatafuta amani, uhuru na haki kwa watu wakuu wa Venezuela.”
Mwakilishi wa Venezuela alishutumu matukio ya Januari 3, 2026 kama shambulio lisilo halali la silaha na serikali ya Marekani.
“Matukio ya Januari 3 yanajumuisha ukiukwaji wa wazi wa Mkataba wa Umoja wa Mataifa unaofanywa na serikali ya Marekani, hasa, ukiukwaji mkuu wa kanuni ya usawa huru wa mataifa, ya kukataza kabisa matumizi au tishio la matumizi ya nguvu dhidi ya uadilifu wa eneo au uhuru wa kisiasa wa nchi yoyote,” alisema.
“Leo, sio mamlaka ya Venezuela pekee ambayo iko hatarini, lakini pia uaminifu wa sheria za kimataifa, mamlaka ya shirika hili, na uhalali wa kanuni kwamba hakuna serikali inayoweza kujiweka kama jaji, jury, na mtekelezaji wa utaratibu wa dunia.”
Alikanusha kuwa nchi haifanyi kazi.
“Venezuela ingependa kufahamisha chombo hiki na jumuiya ya kimataifa kwamba taasisi zake zinafanya kazi kwa kawaida, kwamba utaratibu wa kikatiba umehifadhiwa, na kwamba serikali ina udhibiti mzuri juu ya eneo lake lote kwa mujibu wa Katiba yetu.
Huku Uhispania ikisema haitambui urais wa Maduro, walikuwa na wasiwasi kwamba hatua ya Marekani ingeweka historia ya kutia wasiwasi.
“Tuna maoni kwamba kupambana na uhalifu uliopangwa katika eneo hilo ni kipaumbele, lakini mapambano hayo yanaweza tu kufanywa kwa ushirikiano wa kimataifa. Pia tunashiriki maoni kwamba ni kipaumbele cha kutetea haki za binadamu na uhuru wa kimsingi nchini Venezuela,” mwakilishi huyo alisema, akiongeza kuwa “itafanya kazi kuwaunganisha Wavenezuela, wanaume na wanawake. Uhispania imejitolea kufanya mazungumzo na amani, kwa sababu nguvu kamwe haileti demokrasia zaidi.”
Ripoti ya Ofisi ya Umoja wa Mataifa ya IPS
© Inter Press Service (20260105180219) — Haki Zote Zimehifadhiwa. Chanzo asili: Inter Press Service
