Kiini cha mabadiliko: Spotlight Initiative inaangazia mafanikio katika kukabiliana na unyanyasaji wa kijinsia
Linapokuja suala la kuwalinda wanawake na wasichana dhidi ya unyanyasaji wa kijinsia, mabadiliko hutokea wanapokuwa “kiini cha kila uamuzi,” kulingana na Erin Kenny, Mratibu wa Kimataifa wa Mpango wa Spotlight wa Umoja wa Mataifa na Umoja wa Ulaya unaolenga kukabiliana na aina zote za unyanyasaji dhidi ya wanawake na wasichana.
Tangu 2017, Spotlight, imekuwa ikifanya kazi ili kuzuia unyanyasaji, unyanyasaji wa kingono na kijinsia (GBV), pamoja na mauaji ya wanawake, ulanguzi wa binadamu na unyonyaji wa kazi.
Ulimwenguni pote, mwanamke mmoja kati ya watatu amekumbana na ukatili wa kimwili au kingono, na katika maeneo mengi, idadi hii ni kubwa zaidi.
Haya hapa ni baadhi ya mafanikio makuu ya mpango huo yaliyoangaziwa katika ripoti inayoangazia mbinu zake za ubunifu, na mafanikio yake endelevu katika kipindi cha miaka saba iliyopita.
Kupata uwezeshaji nchini Zimbabwe
© UNESCO
Nchini Zimbabwe, wanawake wa vijijini wenye ulemavu hukutana ili kutetea haki zao.
Huko Zvimba, Ndakaitei Matare, mama wa mtoto mmoja na mwenyekiti wa kikundi cha kusaidia watu wenye ulemavu, anajua moja kwa moja changamoto za kuishi na ulemavu ambazo zimekumbana nazo, tangu umri mdogo, vikwazo vya elimu, vifaa vya usaidizi, na fursa za kiuchumi.
Kupitia ushirikiano kati ya Spotlight na serikali, Ndakaitei na wanawake wengine wenye ulemavu wamepata uwezeshaji, kuongeza uelewa kupitia vikundi vya usaidizi wa walemavu kuhusu GBV, haki na ushirikishwaji.
“Tuna uwezo wa kufanya mengi ikiwa tutaungana na kufanya kazi pamoja,” alisema, ushuhuda wa jinsi ujuzi na jamii inaweza kubadilisha maisha.
Upatikanaji wa haki kwa wanawake
Tangu, upatikanaji wa haki kwa waathirika wa unyanyasaji wa kijinsia umeboreka kwa kiasi kikubwa. Mahakama zinazopendelea waathiriwa sasa zinatoa maeneo salama kwa wanawake na watoto, na Tume ya Huduma za Mahakama inaendelea kusaidia walionusurika kwa posho za usafiri na chakula na imepanua mahakama tatu zaidi zenye vyumba vya kutenganisha.
Kusaidia watoto walionusurika nchini Haiti
© UNICEF/Herold Joseph
Kijana mmoja aliyenusurika katika unyanyasaji wa kijinsia anapata nafuu nchini Haiti.
Katika kiangazi cha 2023, Taina* alitekwa nyara na kuwekwa mateka kwa wiki moja na genge la Haiti.
Alikumbuka akizuiliwa katika makazi ambapo wanaume wawili walimbaka mmoja baada ya mwingine, wakielezea kama ‘wiki ya jinamizi’.
Wakati wengine pia walikuwa wamefungwa, yeye ndiye alikuwa mtoto pekee.
Shukrani kwa Spotlight, Taina alipata usaidizi wa matibabu, kisaikolojia na kijamii, makazi, fedha ndogo na mafunzo ya kuongeza mapato, usaidizi wa ada ya shule na kuhamishwa kwa dharura.
“Katika mazingira haya, hatimaye niliweza kupumua,” Taina alisema.
Sasa anatazamia siku zijazo kwa dhamira, akiwa na ndoto ya kuwa afisa wa polisi na kupanga kuendelea na masomo yake huku akifuata kozi za urembo na upishi.
Kukabili unyanyasaji wa kijinsia
Zaidi ya mwanamke mmoja kati ya watatu wa Haiti amekumbana na ukatili kutoka kwa mwenzi au mume. Takriban asilimia 30 ya wanawake walio katika umri wa kuzaa wamefanyiwa ukatili wa kimwili – karibu nusu kutoka kwa wapenzi wa karibu. Asilimia 12 wamepitia ukatili wa kijinsia, wakiwemo wasichana wengi wenye umri wa miaka 15 hadi 17.
Kusaidia haki za wafanyakazi wahamiaji wanawake nchini Thailand
© ILO/Chalalai Taesilapasathit
Wafanyakazi wahamiaji kama Namwaan* wanahitaji usaidizi ili kuhakikisha kazi salama na zenye staha.
Namwaan* aliondoka Myanmar mwaka wa 2003 ili kutafuta maisha bora nchini Thailand.
Kazi ya kwanza aliyoipata ilikuwa katika kiwanda cha nguo. Alikumbuka kufanya kazi kwa muda mrefu kwa kipato kidogo. “Nililazimika kufanya kazi kwa saa 12-16 kwa siku kwa baht 70 tu ($3).”
Asiyeonekana, amenyonywa, amenyanyaswa, amenyamazishwa. Haya ni baadhi tu ya maneno yanayotumiwa na wafanyakazi wahamiaji wanawake kuelezea hali zao za kazi.
Kwa vile Namwaan hakusoma wala kuongea Kithai, hakuweza kujadili hali yake ya kazi na alihofia kwamba angeadhibiwa na mwajiri wake kama angejaribu kuongea.
“Baadhi ya wafanyakazi wenzangu walinyanyaswa, kufungwa, au kuteswa kimwili walipozungumza kuhusu hali zao za kazi,” alisema.
Kupona kutokana na unyanyasaji
Kupitia kampeni za uhamasishaji, madawati ya usaidizi yaliyo katika viwanja vya ndege, na mafunzo ya watoa huduma, Mpango wa Spotlight umeelezea hatari zinazowakabili wafanyakazi wahamiaji wanawake.
Kwa Namwann, mafunzo yalitoa nafasi ya kuungana na wengine ambao walikuwa wamekabiliwa na unyanyasaji sawa na huo.
“Nilihisi kushikamana kabisa na hadithi zao,” alisema. “Mpango huu unawapa mamilioni ya wanawake matumaini ya kazi nzuri isiyo na unyanyasaji.”
Kupiga marufuku adhabu ya viboko nchini Tajikistan
Mnamo 2023, Tajikistan ikawa nchi ya 66 ulimwenguni kupiga marufuku adhabu ya viboko, mabadiliko ya sera ambayo yaliwezekana kupitia Mpango wa Spotlight.
© UNICEF/M. Ruziev
Mama na watoto wake watatu wamesimama nje ya nyumba yao huko Tajikistan.
Kwa kushirikiana na Wizara ya Afya, mpango huo ulianzisha vyumba 15 vya kusaidia waathiriwa – vinavyotoa huduma jumuishi za matibabu, kisaikolojia na rufaa, ikijumuisha makazi ya muda mfupi.
Hasa zaidi, mabadiliko yalienea katika jamii – kuimarisha jukumu la viongozi wa kidini kama watetezi wa usawa wa kijinsia na wahusika wakuu katika juhudi za kuzuia unyanyasaji.
Katika zaidi ya shule 300, Spotlight iliunga mkono uundaji wa utaratibu wa kitaifa wa kuripoti matukio ambayo serikali ilichukua umiliki kamili na kujitolea hadharani kupanua nchi nzima ifikapo 2030.
