Dar es Salaam. Katika jamii ya sasa, taasisi ya ndoa inakabiliwa na dhoruba kali ambazo mara nyingi huishia katika uamuzi mgumu wa talaka.
Ingawa sheria za nchi na mifumo ya kijamii inaruhusu utaratibu huu, katika misingi ya kidini, talaka inatazamwa kama tukio la kusikitisha ambalo hutikisa misingi ya uumbaji.
Sababu ya talaka kuwa chukizo haitokani tu na kuvunjika kwa mkataba wa kisheria, bali ni kutokana na athari zake za kiroho, kisaikolojia, na kijamii ambazo huacha makovu ya kudumu.
Dini nyingi duniani, hususan Ukristo na Uislamu, zinaona ndoa kama agano takatifu linalopaswa kulindwa kwa gharama yoyote ile, kwani kuvunjika kwake ni sawa na kubomoa tofali muhimu la ujenzi wa ulimwengu uliostaarabika.
Mwandishi maarufu wa Kikristo na mtaalamu wa masuala ya kifamilia, Gary Chapman, katika kitabu chake The Four Seasons of Marriage, anasisitiza kuwa ndoa haikuumbwa ili ivunjike, bali ili ikue kupitia majira mbalimbali.
Anaeleza kuwa talaka ni chukizo kwa sababu inapingana na asili ya upendo wa dhabihu ambao ndio msingi wa ubinadamu. Katika maandiko yake, anasema: “Ndoa ni agano, si mkataba. Ni ahadi ya maisha yote inayoakisi uhusiano kati ya Mungu na watu Wake.”
Kwa mujibu wa Chapman, talaka inachukiza kwa sababu inaharibu picha hiyo ya uaminifu wa Mungu kwa mwanadamu, ikionyesha kuwa ahadi zinaweza kuvunjwa pale mambo yanapokuwa magumu.
Vilevile, mwandishi na mwanazuoni wa Kiislamu, Yasmin Mogahed, kupitia kitabu chake: Reclaim Your Heart, anatoa mtazamo wa ndani kuhusu jinsi uhusiano wa kibinadamu unavyopaswa kuwa njia ya kumkaribia Mungu. Mogahed anabainisha kuwa ingawa talaka imeruhusiwa katika Uislamu kama suluhisho la mwisho, inabaki kuwa jambo lenye uchungu ambalo Shetani hulifurahia zaidi kuliko jambo lingine lolote.
Anasema: “Upendo wa kweli ni muunganiko wa nafsi kwa nafsi unaotafuta kulinda ustawi wa kiroho wa mwenza hata katika nyakati za majaribu.” Kwa tafsiri hii, talaka inakuwa chukizo kwa sababu inawakilisha kushindwa kwa nafsi mbili kulindana kiroho na badala yake kuchagua kutengana, jambo ambalo huacha ombwe kubwa katika malezi ya watoto na utulivu wa nafsi.
Mwandishi, C.S. Lewis, katika kitabu chake: Mere Christianity, anagusia dhana ya ndoa kama kiungo kimoja cha mwili. Anapinga dhana ya kisasa ya kuiona talaka kama kitu rahisi kama kubadilisha kazi au makazi.
Anasema: “Mwanaume na mke wake ni mmoja. Wao ni kama kiumbe kimoja hai. Kuwatenganisha ni kama kukata kiungo cha mwili.”
Maelezo ya Lewis yanatupa picha ya kwa nini dini zinaona talaka kuwa chukizo; ni kwa sababu ni kitendo cha kikatili dhidi ya umoja uliopata baraka za Kimungu, kikisababisha maumivu makali ya “kukatwa kiungo” ambayo hayaponi kwa urahisi.
Katika Uislamu, talaka inachukuliwa kuwa ni jambo la halali lakini lenye kuchukiza zaidi mbele ya Allah (Mtukuka).
Mtazamo wa Kiislamu unaiweka talaka kama “mlango wa dharura” uliopo kwa ajili ya usalama wa wahusika, lakini si jambo la kwanza kukimbiliwa.
Sababu kuu ya kuwa chukizo ni kuwa inabomoa nyumba, ambayo ndiyo taasisi pendwa zaidi mbele ya Mungu. Katika mafundisho ya Kiislamu, pindi mume anapotamka talaka bila sababu za msingi, anaharibu amana aliyopewa. Uislamu unasisitiza kuwa kabla ya talaka kutokea, lazima kuwe na mchakato wa kusuluhisha (Sulh) ambapo washauri kutoka pande zote mbili wanapaswa kuingilia kati.
Talaka inachukiza pia kwa sababu inaleta mfarakano si kati ya watu wawili tu, bali kati ya koo na jamii nzima, na mara nyingi huathiri haki za mwanamke na watoto ikiwa haitatekelezwa kwa uadilifu.
Katibu wa Baraza la Masheikh Mkoa wa Mwanza, Sheikh Othmani Masasi anasema: “Katika Uislamu, ndoa ni ahadi nzito mbele ya Allah, talaka inaruhusiwa pale inaposhindikana kabisa kuishi kwa amani, lakini haipendwi. Ndiyo maana Uislamu unasisitiza suluhu, subira na haki kabla ya kufikia talaka, kwa sababu Allah anailinda familia na anachukia dhuluma,”
Anaongeza; ‘’Allah anasema ndoa imekusudiwa kuleta sakinah (utulivu),mawaddah (upendo) na rahmah (huruma)… talaka inapovunja ndoa bila sababu nzito, huondoa malengo haya ya msingi, ndiyo maana haipendwi.’’
Kwa upande wa Ukristo, msingi wa ndoa unajengwa juu ya maneno ya Yesu katika Biblia yanayosema: “Alichounganisha Mungu, mwanadamu asikitenganishe.” Katika imani hii, ndoa ni mfano wa uhusiano wa Kristo na Kanisa lake, uhusiano ambao ni wa milele na usiovunjika.
Talaka inatazamwa kuwa ni chukizo kwa sababu ni matokeo ya “ugumu wa mioyo” ya wanadamu. Katika madhehebu ya Kikatoliki, talaka haitambuliki kabisa kama njia ya kuvunja ndoa halali iliyokamilika, kwani kifo pekee ndicho kinachoweza kutenganisha wanandoa. Katika madhehebu ya Kiprotestanti, ingawa kuna nafasi finyu ya talaka katika mazingira ya uzinzi au ukatili uliokithiri, bado inachukuliwa kuwa ni kushindwa kwa kusudi la Mungu la umoja.
Ukristo unafundisha kuwa talaka ni kinyume na mpango wa uumbaji ambapo mwanaume na mwanamke wanakuwa mwili mmoja, na kuutenganisha mwili huo ni kinyume na mapenzi ya Muumba.
Mchungaji wa Kanisa la Tanzania Assemblies of God, Theodole Joseph, anasema: “Talaka ni chukizo kwa Mungu kwa sababu ndoa ni agano takatifu mbele zake Mungu si mkataba wa kawaida wa kibinadamu hivyo ni chukizo sababu huuvunja uhusiano ambao Mungu mwenyewe aliusimamisha.
Ndio maana kitabu cha Mwanzo 2:24 kinasema: ‘Kwa hiyo mwanamume atamwacha baba yake na mama yake, naye ataambatana na mkewe, nao watakuwa mwili mmoja.’ Hii inaonyesha wazi kuwa ndoa ni muungano wa kudumu uliowekwa na Mungu mwenyewe, si jambo la kuvunjwa kirahisi,”
Zaidi ya misingi ya kiimani, talaka inachukiza kutokana na madhara ya kijamii yanayofuata baada ya kuvunjika kwa familia.
Jamii nyingi zinaamini kuwa familia imara ndiyo inayotengeneza taifa imara. Talaka inapokithiri, inasababisha kuongezeka kwa watoto wanaokua bila malezi ya pande zote mbili, jambo ambalo wataalamu wa saikolojia wanasema huchangia katika kuongezeka kwa matatizo ya kitabia na unyogovu miongoni mwa vijana.
Dini inachukia talaka kwa sababu inajua kuwa watoto ndio waathirika wakuu; wanapoteza hisia za usalama na mara nyingi huanza kuona ulimwengu kama mahali ambapo upendo hauna uhakika. Hali hii ya kutoaminiana inazidi kuenea na kuathiri vizazi vijavyo, ikitengeneza mnyororo wa watu ambao wanaogopa kuingia katika agano la kudumu.
Aidha, talaka mara nyingi huambatana na chuki, visasi, na migogoro ya mali, mambo ambayo ni kinyume na mafundisho ya amani na upendo yanayohimizwa na dini zote.
Badala ya wanandoa kuachana kwa wema, mara nyingi mahakama zinakuwa uwanja wa vita. Hii ndiyo sababu dini inahimiza uvumilivu na msamaha.
Ni dhahiri kuwa talaka si tu tukio la kisheria, bali ni mshtuko wa kisaikolojia unaobadilisha namna mtu anavyojiona na anavyowatazama wengine.
Talaka inabaki kuwa chukizo kwa sababu inavunja ahadi takatifu, inaharibu picha ya uaminifu wa Mungu, na inasababisha vidonda vya moyo ambavyo mara nyingi haviponi kwa muda mrefu, ikidhoofisha msingi wa kila jamii ambayo ni familia.
Kwa wengi talaka huna na majuto na hata hasara kama wanavyosimulia Nusra Ramadhan na Marduli Bukuku.
Nasra anasema:”Niliachana na mume wangu miaka miwili iliyopita. Hakuna baya kubwa alilonifanyia hadi nikaomba ile talaka zaidi ya ushawishi kutoka kwa marafiki zangu kwamba nilikuwa siendani naye.
Kutokana na kushikwa masikio na mimi nikaanza kuona kweli hatuendani kwakuwa baadhi ya mahitaji nilihitaji kama urembo nilikosa kwa sababu mwenzangu alikuwa na hali ngumu kifedha..hapo nikazidi kuona kabisa hapa si mahala pangu tukaanza kugombana mara kwa mara.
” Nikawa nafanya visa mara nachelewa kupika mara naenda kwa mashoga nachelewa kurudi nyumbani mwishowe na yeye akachoka nikamuomba talaka. Kwa sasa najuta sana kwa sababu nimekuja kujua marafiki zangu hawakuwa na nia njema…”
Naye Bukuku anaeleza: “Nilitoa talaka baada ya juhudi nyingi za kuokoa ndoa kushindikana, kulikuwa na migogoro kila wakati, mawasiliano yasiyo ya wazi, na hisia za kutothaminiwa ambazo zilijenga chuki na maumivu kwa muda mrefu. Nilijaribu kuvumilia sana na kufanya maridhiano na mwenzangu lakini tulipofika mahali ambapo amani ya moyo na heshima vilipotea, niliamua talaka iwe suluhisho la kuepuka kuendelea kuumizana kihisia.
Anaongeza: “Talaka imekuwa na madhara makubwa kwangu kwakuwa baada ya kuitoa nilikumbana na upweke, msongo wa mawazo, na lawama kutoka kwa familia. Pia iliniathiri kifedha, kwani ilibidi tugawane mali…”
Makala hii imetokana na vyanzo mbalimbali vya kimtandao.
