Huku kipindi cha mpito cha kisiasa kikiwa kinakaribia kumalizika tarehe 7 Februari, maafisa walitahadharisha kuwa kuongezeka kwa ghasia, mitandao ya uhalifu iliyokita mizizi na kuongezeka kwa mahitaji ya kibinadamu kunahatarisha kusukuma Haiti zaidi katika ukosefu wa utulivu isipokuwa juhudi za usalama na kisiasa zitadumishwa haraka.
Carlos Ruiz-Massieu, mkuu wa Ofisi ya Umoja wa Mataifa nchini Haiti (BINUH), alisema nchi hiyo imeingia katika “hatua muhimu” katika juhudi za kurejesha taasisi za kidemokrasia, ikitoa wito kwa wahusika wa Haiti kudhibiti mgawanyiko wa kisiasa na kutanguliza uchaguzi.
“Wacha tuwe wazi: nchi haina tena muda wa kupoteza kwa mapambano ya muda mrefu ya ndani,” alisema, akisisitiza hitaji la mwendelezo wa mipango ya utawala zaidi ya tarehe ya mwisho ya Februari na uratibu endelevu ili kuleta mabadiliko hayo.
Bw. Ruiz-Massieu alisema hatua za hivi majuzi kuelekea uchaguzi zinatia moyo, akitoa mfano wa kupitishwa kwa amri ya uchaguzi tarehe 1 Desemba na kuchapishwa kwa kalenda ya kupiga kura baadaye mwezi huo.
Masharti mapya kuhusu usajili wa wapigakura, ushiriki wa wapiga kura ng’ambo na uwakilishi wa wanawake yanaweza kuongeza ushirikishwaji ikiwa yatatekelezwa ipasavyo, aliongeza.
Usalama bado ni tete
Lakini maendeleo katika upande wa kisiasa yanajitokeza dhidi ya hali ya usalama inayozorota.
Magenge yanaendelea kufanya mashambulizi yaliyoratibiwa, kudhibiti maeneo muhimu ya kiuchumi na maeneo ya kilimo, na kulazimisha watu wengi kuyahama makazi yao – kunyoosha uwezo wa polisi na wa kibinadamu hadi kikomo.
Kiwango cha mauaji mwaka 2025 kiliongezeka kwa karibu asilimia 20 ikilinganishwa na 2024, alisema.
Baadhi ya mafanikio ya usalama yamepatikana. Operesheni za polisi, zikiungwa mkono na Baraza la Usalama-Kikosi cha Kukandamiza Magenge kilichoidhinishwa, kimefungua tena barabara katika sehemu za Port-au-Prince na Idara ya Artibonite, wakati uwepo wa serikali karibu na Champ de Mars ya mji mkuu umerejeshwa hatua kwa hatua.
Bw. Ruiz-Massieu alionya, hata hivyo, kwamba mafanikio kama hayo yanasalia kuwa tete na hatari ya kubadilika bila shinikizo endelevu na utoaji wa huduma za kimsingi.
Soma mfafanuzi wetu juu ya hali ya Hait: Kwa nini mgogoro unazidi kuongezeka, na nini kinafuata
Magenge yakijipanga upya na kujipanga upya
Vurugu zinazoendelea zinaonyesha mabadiliko ya kina ya mazingira ya uhalifu ya Haiti, kulingana na John Brandolino, Kaimu Mkurugenzi Mtendaji wa Ofisi ya Umoja wa Mataifa ya Madawa na Uhalifu (UNODC)
Magenge yaliyogawanyika mara moja yamejipanga upya katika mitandao ya uhalifu iliyopangwa na uongozi uliobainishwa, matarajio ya kimaeneo na vyanzo mbalimbali vya mapato.
Miungano kama vile Viv Ansanm imeratibu mashambulizi makubwa dhidi ya polisi, magereza na miundombinu ya kiuchumi, alisema, kuruhusu magenge kuunganisha udhibiti wa Port-au-Prince na njia za kimkakati hadi Artibonite na Plateau Central.
Unyang’anyi umekuwa chanzo kikuu cha mapato, sambamba na usafirishaji wa dawa za kulevya, silaha na risasi.
Athari kwa usalama wa kikanda
UNODC ilisema mzozo huo unazidi kuwa wa kikanda, unaoendeshwa na njia zinazoweza kubadilika za usafirishaji wa silaha, mtiririko haramu wa fedha na ufisadi. Licha ya juhudi za utekelezaji, wasafirishaji wanaendelea kuhamisha njia kupitia bandari dhaifu na uhamishaji nje ya nchi ili kukwepa udhibiti wa vikwazo.
Maafisa wote wawili walisisitiza umuhimu wa mpito wa Ujumbe wa Msaada wa Usalama wa Kimataifa katika Kikosi cha Kukandamiza Magenge na kuanzishwa kwa Ofisi ya Msaada wa Umoja wa Mataifa nchini Haiti, wakitoa wito wa ufadhili unaotabirika na kuendelea kuungwa mkono kimataifa.
Zaidi ya usalama, hali ya kibinadamu bado ni mbaya. Takriban watu milioni 6.4 wanahitaji msaadahuku Haiti ikiwa miongoni mwa mataifa yanayofadhiliwa kidogo zaidi na misaada ya kibinadamu duniani kote.
