UMOJA WA MATAIFA, Januari 23 (IPS) – Migogoro miwili inayoendelea hivi sasa, ambayo imepoteza maisha ya mamia na maelfu ya watu, ni kati ya mataifa ya nyuklia na yasiyo ya nyuklia: Urusi dhidi ya Ukraine na Israel dhidi ya Palestina, wakati baadhi ya migogoro ya nyuklia dhidi ya Palestina ni pamoja na China dhidi ya Taiwan, Korea Kaskazini dhidi ya Korea Kusini na Marekani dhidi ya Iran (Venezuela, Mexico, Colombia, Cuba).
Orodha inayokua sasa inajumuisha mzozo mwingine unaoweza kutokea: Uchina wa nyuklia dhidi ya Japan isiyo ya nyuklia, nchi pekee ulimwenguni iliyoharibiwa na mabomu ya atomiki ya Amerika huko Hiroshima na Nagasaki mnamo Agosti 1945 ambayo iliua zaidi ya 150,00 hadi 246,000, wengi wao wakiwa raia.
Taarifa ya mwezi uliopita ya Waziri Mkuu wa Japan Sanae Takaichi ilionya kuwa nchi yake inaweza kuingilia kijeshi ikiwa China itaishambulia Taiwan-kauli ambayo ina uwezekano wa kutokea mzozo mpya barani Asia.
Kulingana na gazeti la New York Times, Beijing “imejibu kwa hasira” ikisisitiza kwamba Taiwan inayojitawala ni sehemu muhimu ya eneo la Uchina. Serikali pia imewataka mamilioni ya watalii kuepuka Japan, imezuia uagizaji wa dagaa kutoka nje na kuongeza doria za kijeshi.
Wakati huohuo, huku kukiwa na mvutano wa kijeshi unaoongezeka, serikali ya Japan imetoa wito wa kufanyika kwa uchaguzi mkuu wa ghafla Februari 8, kutafuta mamlaka mapya ya umma kwa utawala mpya.
Katika makala yenye kichwa “Taifa Linalohangaika Laanzisha Upya Moja ya Mimea Yake Kubwa Zaidi ya Nyuklia”, Times ilisema Januari 22 kwamba “Nishati ya Umeme ya Tokyo (TEPCO) – shirika lile lile lililoendesha mtambo wa Fukushima – limeanzisha tena kinu cha kwanza, Kitengo cha 6, kwenye eneo lake la Kashiwazaki-Kariwa, mojawapo ya vituo vikubwa zaidi vya nyuklia duniani”.
Kabla ya 2011, nishati ya nyuklia ilitoa karibu asilimia 30 ya umeme wa Japani, gazeti la Times lilisema.
Kulingana na Taasisi ya Utafiti wa Amani ya Stockholm, bajeti ya kijeshi ya Japan mwaka 2024 iliongezeka hadi ya 10 kwa ukubwa duniani. Bajeti ya kijeshi ya China pia imekuwa ikiongezeka, mwaka 2024 ikiwa ya pili baada ya ile ya Marekani.
Jackie Cabasso, Mkurugenzi Mtendaji, Wakfu wa Kisheria wa Mataifa ya Magharibi, Oakland, California, na Mratibu wa Amerika Kaskazini wa “Mameya wa Amani”, aliiambia taarifa ya hivi karibuni ya Waziri Mkuu wa IPS Sanae Takaichi kwamba shambulio la silaha dhidi ya Taiwan na Uchina linaweza kuwa “tishio lililopo” kwa Japan, linatia wasiwasi sana.
Mnamo mwaka wa 1967, alisema, Waziri Mkuu wa wakati huo wa Japan Eisaku alianzisha Kanuni Tatu Zisizo za Nyuklia za kutomiliki, kutozalisha, na kutoruhusu kuanzishwa kwa silaha za nyuklia, na zilipitishwa na azimio rasmi la Chakula mnamo 1971.
“Hata hivyo, kujitolea kwa Japani kwa Kanuni hizi kumetiliwa shaka kwa miaka mingi, na inaaminika sana kuwa Japan ina uwezo wa kutengeneza silaha za nyuklia kwa haraka, ikiwa uamuzi utafanywa kufanya hivyo.”
Beijing inaongeza joto la kejeli. Iwe ni kweli au la, ripoti ya hivi majuzi ya Chama cha Kudhibiti na Kupokonya Silaha cha China na Taasisi ya Utafiti wa Mikakati ya Kinyuklia, chombo cha kufikiri kinachoshirikiana na Shirika la Kitaifa la Nyuklia la China, inadai kwamba Japan inajihusisha na mpango wa siri wa silaha za nyuklia, na ni tishio kubwa kwa amani ya dunia. Wakati huo huo, China inaboresha kwa haraka na kuongeza ukubwa wa silaha zake za nyuklia, alisema Cabasso.
“Japani, kama nchi pekee duniani kuwa na uzoefu wa matumizi ya silaha za nyuklia katika vita, ina sifa ya kipekee ya maadili ya kuwa bingwa wa mazungumzo na diplomasia, amani na upokonyaji silaha za nyuklia”.
Uongozi wa Japani na Uchina – na kwa ajili hiyo, viongozi wote wa dunia – wanapaswa kuwasikiliza Mameya wa Hiroshima na Nagasaki ambao Januari 20 walitoa Rufaa ya Pamoja kwa niaba ya wanachama 8,560 wa Mameya wa Amani katika nchi na wilaya 166, wakitangaza, “Tunawahimiza watunga sera wote kufanya kila linalowezekana la utatuzi wa kidiplomasia kwa njia ya juhudi za kidiplomasia za kutafuta amani. utambulisho wa ulimwengu wenye amani usio na silaha za nyuklia.”
Dk MV Ramana, Profesa na Mwenyekiti wa Simons katika Upokonyaji Silaha, Usalama wa Kimataifa na Binadamu na Mkurugenzi pro tem, Shule ya Sera ya Umma na Masuala ya Kimataifa katika Chuo Kikuu cha British Columbia, Vancouver, aliiambia IPS hata bila silaha za nyuklia kutumika, matumizi ya nguvu za kijeshi nchini Taiwan itakuwa mbaya kwa usalama wa kimataifa, na hasa kwa watu wa Taiwan.
“Utatuzi wowote wa mzozo kuhusu Taiwan unapaswa kufuata kanuni mbili za msingi: unapaswa kutatuliwa kwa mazungumzo na majadiliano, na unapaswa kutanguliza matakwa ya wakazi wa Taiwan. Hatimaye, pande zote zinapaswa kuepuka matamshi ya uchochezi,” alitangaza.
Hadithi mpya inayoendelea pia ilijitokeza katika mkutano na waandishi wa habari wa hivi karibuni wa Umoja wa Mataifa.
Swali: Tunajua kwamba kuna sera ya muda mrefu ya Japani, ambayo iliita kanuni tatu zisizo za nyuklia, ambayo kimsingi ilisema kwamba Japan haitamiliki wala kutengeneza silaha za nyuklia wala haitaruhusu kuanzishwa kwao katika eneo la Japani. Lakini kwa sasa, Serikali ya Japan iko katika mjadala wa marekebisho ya baadhi ya hati hizo za usalama, ikiwa ni pamoja na sera hii, ambayo inaleta hasira kutoka kwa watu kutoka Hiroshima na Nagasaki na baadhi ya washindi wa Tuzo ya Amani ya Nobel. Nini msimamo wa Umoja wa Mataifa…?
Msemaji wa Umoja wa Mataifa Stephane Dujarric: Tazama, nadhani msimamo wa Katibu Mkuu kuhusu kutokomeza silaha za nyuklia umekuwa wazi na aliueleza mara kadhaa. Ni wazi, Nchi Wanachama zitaweka sera yoyote wanayotaka kuweka. Kilicho muhimu kwetu ni kwamba mivutano iliyopo kati ya Jamhuri ya Watu wa China na Japan ishughulikiwe kwa njia ya mazungumzo ili kupunguza mivutano ambayo tunaiona hivi sasa… Nafikiri msimamo wa Katibu Mkuu kuhusu uondoaji wa silaha za nyuklia na kutosambaza silaha za nyuklia unajulikana na haujabadilika.
Katika mjadala wa viongozi wa chama Novemba mwaka jana, Tetsuo Saito, mwakilishi wa New Komei Party, ambayo ilianzishwa mwaka 1964 na Dk Daisaku Ikeda, kiongozi wa Japan. Soka Gakkai Vuguvugu la Wabudha, lilimhoji Waziri Mkuu Sanae Takaichi katika Mlo huo kuhusu msimamo wa serikali kuhusu Kanuni Tatu zisizo za Nyuklia na sera ya usalama ya Japan.
Alikosoa matamshi ya afisa mkuu wa serikali akipendekeza Japan inapaswa kumiliki silaha za nyuklia, akiita kinyume na sera ya Japan baada ya vita na kuharibu juhudi za kidiplomasia na usalama.
Alisisitiza kwamba kanuni—kutomiliki, kutozalisha, na kutoruhusu silaha za nyuklia kwenye ardhi ya Japani—na Wajibu wa Japan chini Mkataba wa Kuzuia Usambazaji wa Nyuklia ni wa msingi na lazima ubakie kuwa hauwezi kupingwa.
- Saito alisema kuwa msimamo wa utawala wa Takaichi unaacha nafasi ya utata, hasa wakati majibu ya Takaichi yalichukuliwa kuwa yasiyo ya dhamira kuhusu kudumisha kanuni.
- Alieleza wasiwasi kwamba utata huu unaweza kufungua mlango wa marekebisho yajayo na akasema Komeito itaendelea kuishinikiza serikali kuzingatia kanuni bila sifa katika vikao vya Mlo vijavyo.
- Mnamo Desemba 2025, Saito alikariri katika hotuba yake kwa umma kwamba Kanuni Tatu Zisizo za Nyuklia na sera ya Japani dhidi ya silaha za nyuklia inapaswa kuhifadhiwa.
- Amewahi aliitaka serikali ili kuthibitisha dhamira hii kwa uwazi kwa hadhira ya ndani na kimataifa na kusikiliza hibakusha (walionusurika kwenye bomu la atomiki) na sauti za mashirika ya kiraia zinazotetea kukomesha nyuklia.
Akifafanua zaidi, Cabasso alisema kutokana na uvamizi wa kikatili wa Japani dhidi ya China wakati wa Vita vya Pili vya Dunia na kuongezeka kwa vitisho vya China kutaka kuirejesha Taiwan, mivutano hatari iliyodumu kwa muda mrefu kati ya nchi hizo mbili imeibuka tena. Katika ulimwengu unaozidi kuyumba na usiotabirika wa kijiografia, vita vya maneno vya Japani na Uchina ni ajali ya treni inayosubiri kutokea.
Kifungu cha 9 cha Katiba ya Japani ya Amani ya 1947, iliyowekewa Japani na Marekani katika tendo la haki ya mshindi, chasema, “Wajapani wanakataa milele vita kuwa haki ya enzi kuu na tisho la kutumia nguvu kama njia za kusuluhisha mizozo,” na majeshi “hayatadumishwa kamwe.”
Hata hivyo, masharti haya yamekuwa yakimomonyoka katika karne ya 21, ambapo Japan mwaka 2004 ilituma Vikosi vyake vya Kujilinda nje ya eneo – kwenda Iraq – kwa mara ya kwanza tangu Vita vya Kidunia vya pili. Na mnamo 2014, basi-Waziri Mkuu Shinzo Abe kilitafsiri upya Kifungu cha 9, kikiruhusu Japani kushiriki katika hatua za kijeshi ikiwa mmoja wa washirika wake angeshambuliwa.
Mwaka uliofuata, alisema, Wajapani Mlo ilitunga msururu wa sheria zinazoruhusu Vikosi vya Kujilinda kutoa usaidizi wa nyenzo kwa washirika wanaohusika katika mapambano ya kimataifa katika “hali ya mgogoro uliopo” kwa Japani. Sababu ilikuwa kwamba kushindwa kutetea au kuunga mkono mshirika kungedhoofisha ushirikiano na kuhatarisha Japan.
Marejeleo
Japani Kujenga Nukes kwa Siri, Inaweza Kuenda kwa Nyuklia Usiku Moja Chini ya Mabadiliko ya Sera ya Takaichi, Madai ya Ripoti ya Uchina
https://www.eurasiantimes.com/japan-secretly-building-nukes-could-go-nuclear/
Mameya wa Rufaa ya Pamoja ya Amani, Januari 20, 2026
https://www.mayorsforpeace.org/en/
Makala haya yameletwa kwenu na IPS NORAM, kwa ushirikiano na INPS Japani na Soka Gakkai International, katika hali ya mashauriano na Baraza la Uchumi na Kijamii la Umoja wa Mataifa (ECOSOC).
Ripoti ya Ofisi ya Umoja wa Mataifa ya IPS
© Inter Press Service (20260123060816) — Haki Zote Zimehifadhiwa. Chanzo asili: Inter Press Service
