Vikundi vyenye silaha vinadhibiti maeneo makubwa ya Port-au-Prince, kwa kulazimisha zaidi ya watu milioni 1.4 kutoka makazi yao na kupunguza upatikanaji wa huduma za chakula, afya, maji na elimu.
Nusu ya idadi ya watu hawapati chakula cha kutosha, na utapiamlo miongoni mwa watoto unaongezeka kwa kasi. Juhudi za kibinadamu zinatatizwa na ukosefu wa usalama na njia za kufikia zilizofungwa.
Kulingana na UN, watu milioni sita wa wakazi wa Haiti wa karibu milioni 11.4 wanahitaji aina fulani ya usaidizi wa kibinadamu mwaka 2026.
Kwa nini ufadhili wa Haiti ni muhimu
Ufadhili wa misaada ya kibinadamu nchini Haiti ni njia ya maisha kwa mamilioni. Mpango wa Umoja wa Mataifa wa Kukabiliana na Kibinadamu wa 2026 unatafuta dola milioni 880 kusaidia milioni 4.2 kati ya watu hao milioni sita walio katika mazingira magumu, ikijumuisha huduma za dharura za chakula, malazi, ulinzi, afya na elimu.
Bila rasilimali hizi, shughuli za kimsingi za kuokoa maisha, kama vile msaada wa lishe kwa watoto na huduma za ulinzi kwa wanawake na wasichana, haziwezi kuwafikia wale wote wanaohitaji.
Mashirika ya Umoja wa Mataifa yanasisitiza kuwa fedha za kutosha za wafadhili ni muhimu sio tu kuokoa maisha bali kuleta utulivu katika jamii zilizosambaratishwa na ghasia na kufurushwa.
© UNOCHA/Giles Clarke
Maelfu ya watu wamekufa kutokana na ghasia za magenge katika mji mkuu wa Haiti, Port-au-Prince.
Ghasia zinazofanywa na makundi yenye silaha zimewalazimu watu milioni 1.4, au asilimia 12 ya wakazi, kukimbia makazi yao.
Uhamisho wa watu wengi umewaacha watoto bila elimu, huduma za afya au usalama.
UN inasema nini?
Afisa mkuu wa Umoja wa Mataifa wa masuala ya kibinadamu katika nchi ya Caribbean, Nicole Boni Kouassi, alisema kwamba kiwango cha juu cha ufadhili kinahitajika “kuhifadhi maisha na heshima ya kila raia wa Haiti, na kuweka matumaini hai kwa vizazi vijana.”
Akizungumza na wafadhili mnamo Agosti 2025Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa, António Guterres alisema “Haiti bado imepuuzwa kwa njia ya aibu na ina uhaba wa fedha.”
Ni huduma gani zimepunguzwa?
- Kupunguzwa kwa kiasi kikubwa kwa huduma za usalama wa chakulana kuwaacha watu wengi bila msaada wa chakula mara kwa mara huku uhaba wa chakula ukiongezeka nchi nzima.
- Upatikanaji wa maji ya kunywa umepunguzwa, pamoja na kupungua kwa usambazaji wa maji na huduma za WASH (maji, usafi wa mazingira, na usafi).
- Huduma za afya ya msingi zilipunguzwa nyuma, ikijumuisha usaidizi wa afya katika ngazi ya jamii na huduma za kliniki.
- Usaidizi wa kibinadamu unaohusiana na elimu umepunguzwa, na kuathiri watoto ambao tayari wameathiriwa na kufungwa kwa shule na kufukuzwa.
- Huduma za ulinzi zimewekewa vikwazo, ikijumuisha programu zinazoshughulikia unyanyasaji wa kijinsia, ulinzi wa watoto na usaidizi kwa waathiriwa.
© WFP/Pedro Rodrigues
Malori yanayobeba misaada kwa raia wa Haiti yanapakiwa kwenye boti ili kupita maeneo yanayodhibitiwa na magenge.
Kwa nini ufadhili umekuwa mgumu sana kupata
Licha ya ukubwa wa mahitaji, rufaa ya kibinadamu ya Haiti ni miongoni mwa migogoro inayofadhiliwa kidogo zaidi duniani. Kwa 2025Umoja wa Mataifa ulitafuta dola milioni 908 lakini ulipata asilimia 24 tu ya lengo hilo.
Migogoro ya kimataifa inayoshindana na uchovu wa wafadhili, pamoja na kuzingatia dharura nyingine, ikiwa ni pamoja na Sudan, Ukraine na Gaza, kumeacha mahitaji ya Haiti kuwa duni.
Upungufu wa ufadhili pia unahatarisha shughuli muhimu, kama vile huduma za anga za kibinadamu ambazo mara nyingi ndizo njia pekee za kufikia jamii zilizotengwa.
Matokeo yake: mashirika yanalazimika kuweka kipaumbele katika kesi za dharura huku nyingi zikienda bila usaidizi.
Matokeo ya kikanda au kimataifa ya kutofadhili misaada ya kibinadamu nchini Haiti
Kushindwa kufadhili kikamilifu mwitikio wa kibinadamu wa Haiti kunahatarisha ukosefu wa utulivu zaidi ya mipaka yake.
Shirika la Kimataifa la Uhamiaji la Umoja wa Mataifa (IOM) alionya kuwa ghasia zisizodhibitiwa, uhamishaji wa watu wengi na ukosefu wa huduma za kimsingi zinaweza kuchochea:
- Uhamiaji usio wa kawaida
- Kuongeza shinikizo kwa nchi jirani
- Kudhoofisha ushirikiano wa kiuchumi na usalama wa kikanda
Ukosefu wa utulivu wa muda mrefu pia huongeza uwezekano wa majanga ya pili, kama vile dharura za afya ya umma na uhalifu wa kuvuka mpaka, na athari mbaya kote Karibea na Amerika.
Katika muktadha huu, ushiriki wa wafadhili umeandaliwa kama uwekezaji katika ustahimilivu wa kikanda.
Nini kitatokea baadaye?
Mwishoni mwa 2025, UN ilizindua rasmi Haiti Mpango wa Mwitikio wa Kibinadamu wa 2026akitoa wito kwa serikali na washirika kuongeza ahadi za kuhifadhi maisha na utu wakati wa vurugu na kunyimwa haki.
Ikiwa ufadhili na ufikiaji utaboreka, mashirika ya misaada yanalenga kupanua usaidizi wa chakula, kurejesha huduma za kimsingi, kuimarisha ulinzi kwa makundi yaliyo hatarini, na kuunda njia thabiti zaidi za kupona kwa muda mrefu.
Lakini bila msaada mkubwa wa kifedha na uboreshaji wa usalama, mamilioni ya Wahaiti wanakabiliwa na hali mbaya zaidi – na mahitaji ya kibinadamu huenda yakaongezeka.
Mwanzoni mwa Februari, rufaa ya 2026 ilifadhiliwa chini ya asilimia nne.
