Dar es Salaam. Migogoro ya kihaiba ni miongoni mwa sababu kuu zinazochangia misuguano katika maeneo ya kazi, familia na jamii kwa ujumla.
Mara nyingi, migogoro hii haitokani na chuki au nia mbaya, bali hutokana na kugongana kwa haiba tofauti za watu. Pale watu wawili au zaidi wenye mitazamo, mienendo na njia za kufanya uamuzi zisizofanana wanapokutana, uwezekano wa mgogoro huongezeka endapo hawataelewana au kutambua tofauti zao.
Wataalamu wa saikolojia ya binadamu wanaeleza kuwa migogoro ya kihaiba inaweza kupunguzwa au hata kuepukwa kabisa iwapo watu watajitambua wao wenyewe na kuzielewa haiba za wengine.
Kwa kuzingatia namna watu wanavyokabiliana na changamoto, kufanya uamuzi na kuwasiliana, jamii inaweza kugawanywa katika makundi manne makuu ya haiba.
Kundi la kwanza ni watu wenye haiba ya uchambuzi. Hawa ni watu wanaopenda mchakato, taarifa na uhalisia. Mara nyingi huweka mkazo zaidi kwenye kazi inayofanywa kuliko watu wanaoifanya. Ni watu wanaopenda kupanga, kuchambua kwa kina na kuwa na uhakika wa kila hatua kabla ya kuchukua uamuzi.
Kwao, mawasiliano ya maandishi kama ujumbe au barua yanaweza kuwa bora zaidi kuliko mazungumzo ya ana kwa ana.
Faida ya watu wa aina hii ni usahihi na ufanisi katika kazi wanazofanya. Hata hivyo, hulalamikiwa kwa kufikiri sana na kuonekana kama watu wasio na ukaribu wa kijamii.
Wanaweza pia kuonekana wasumbufu kwa wengine kwa sababu ya kupenda kufuatilia kila hatua ya kazi. Ili kupatana nao, ni muhimu kuwasilisha hoja zenye ushahidi, takwimu na ukweli badala ya maneno ya hisia au umbea.
Kundi la pili ni watu wenye haiba ya mabavu au udikteta. Hawa ni watu wanaopenda kuongoza, kutoa uamuzi haraka na kuona mambo yakifanyika kwa njia wanayoamini wao.
Mara nyingi hujiamini kupita kiasi na hutumia lugha ya amri katika mawasiliano yao. Lengo lao kuu ni matokeo, hata kama njia wanazotumia zinaumiza wengine.
Watu wa haiba hii wanafaa katika mazingira yanayohitaji uamuzi wa haraka na ushindani mkubwa. Hata hivyo, udhaifu wao mkubwa ni tabia ya kuwadharau wengine, kutumia maneno makali na kutotilia maanani hisia za waliowazunguka.
Migogoro hujitokeza kwa urahisi wanapokutana na watu wasio na msimamo au wanaopenda majadiliano ya kina. Njia bora ya kushughulika nao ni kuwa na hoja zenye nguvu na kuepuka majibizano ya hasira.
Kundi la tatu ni watu wenye haiba ya msukumo na nishati. Hawa ni watu wanaopenda watu, wana hamasa kubwa ya kufanya mambo na hupenda kushirikiana. Mara nyingi huwa na vipaji vingi, mawazo mapya na kiu ya kufanikiwa.
Uwezo wao mkubwa wa kushawishi huwafanya wapendwe katika makundi ya kijamii na kikazi.
Hata hivyo, changamoto kwa watu wa aina hii ni kushindwa kudumisha juhudi hadi mwisho. Huanzisha mambo mengi lakini si mara zote hufikia hitimisho. Migogoro huweza kutokea wanapokutana na watu wanaopenda mipango ya muda mrefu au wanaohitaji utaratibu thabiti.
Ili kupatana nao, ni muhimu kuwapa moyo, kushiriki mawazo na kuwasaidia kudumisha mwelekeo hadi malengo yatimie.
Kundi la nne ni watu wenye haiba ya huruma. Hawa ni watu wapole, wanaojali na wanaopenda uhusiano wa amani. Ni watu wanaosikiliza kwa makini, wanaojitoa kusaidia na wanaojenga mazingira ya utulivu.
Ingawa si viongozi wakali, mchango wao mkubwa ni kuleta mshikamano na faraja kwa wengine.
Changamoto yao ni kuchelewa kufanya uamuzi na kuepuka migongano hata pale inapohitajika kusimama kidete. Ili kufaidika na watu wa haiba hii, ni muhimu kuwaheshimu, kuwasikiliza na kutowasukuma kwa haraka.
Kwa kuzielewa haiba hizi, inakuwa rahisi kutambua chanzo cha migogoro na kuchukua hatua za kuizuia.
Migogoro ya kihaiba si laana, bali ni matokeo ya tofauti za kibinadamu. Uelewa na uvumilivu ni silaha muhimu katika kujenga uhusiano wenye afya na tija.
