Dar es Salaam. Ndoa si muunganiko wa watu wawili wakamilifu, bali ni muungano wa watu wawili ambao wamekubali kuvumiliana na kuelewana licha ya upungufu wao.
Katika ulimwengu wa sasa ambapo migogoro ya kifamilia imekuwa sehemu ya habari za kila siku, siri kubwa ya wanandoa wanaodumu kwa furaha haipo kwenye utajiri au uzuri wa sura, bali ipo kwenye uwezo wao wa kuwasiliana.
Mawasiliano katika ndoa ni kama damu inayotiririka mwilini; yakisimama, uhai wa ndoa hiyo unakuwa hatarini.
Lakini mawasiliano si kusema tu maneno, bali ni sanaa ya kufikisha hisia, mahitaji, na hofu kwa namna ambayo mwenza wako anaweza kuipokea bila kuhisi kushambuliwa.
Maelewano, kwa upande mwingine, ni tunda la mawasiliano bora, ambapo wawili wanajenga lugha ya pamoja ya moyo inayowawezesha kusoma hisia za kila mmoja hata bila kutamka neno.
Mwandishi na mtaalamu wa masuala ya ndoa, Dk Gary Chapman, ambaye anajulikana sana kwa kazi yake kuhusu lugha za mapenzi, anasisitiza kuwa mawasiliano yanayolenga maelewano lazima yazingatie mahitaji ya kihisia ya mwenza.
Anaeleza kuwa kila binadamu ana “tanki la mapenzi” ambalo linahitaji kujazwa mara kwa mara kupitia mawasiliano sahihi. Katika maandiko yake, anasema: “Lengo la mapenzi si kupata kile unachokitaka, bali ni kufanya kitu kwa ajili ya ustawi wa yule unayempenda.” Hii ina maana kwamba mawasiliano yanapopungua, tanki la mapenzi hukauka, na hapo ndipo milango ya migogoro inapofunguka.
Maelewano ya kweli yanapatikana pale kila mmoja anapoacha kutafuta ushindi katika mabishano na kuanza kutafuta amani na uelewa wa mwenza wake.
Vilevile, Dk John Gottman, mtaalamu aliyetumia miongo mingi kufanyia utafiti maelfu ya wanandoa, anabainisha kuwa mawasiliano yanayojenga ni yale yanayozingatia urafiki na heshima. Gottman anaeleza kuwa tofauti kati ya ndoa yenye mafanikio na inayofeli haipo kwenye idadi ya migogoro, bali kwenye namna wanandoa wanavyozungumza wakati wa migogoro hiyo.
Anasema: “Mawasiliano yenye afya yanategemea uwezo wa kusikiliza kwa makini ili kuelewa, siyo kusikiliza ili kujibu au kujitetea.”
Kauli hii inatufundisha kuwa, mara nyingi wanandoa wanashindwa kuelewana kwa sababu kila mmoja anasubiri mwenzake amalize kuongea ili naye amshambulie, badala ya kutulia na kuelewa nini hasa mwenza wake anahisi ndani ya moyo wake.
Maelewano huanza pale unapoweza kusema, “Naelewa kwa nini unahisi hivi,” hata kama hukubaliani na kile kilichofanyika.
Naye mwandishi mashuhuri wa masuala ya uhusiano, Barbara De Angelis, anasisitiza kuwa mawasiliano ni daraja linalounganisha nafsi mbili. Bila daraja hili, kila mmoja anabaki katika kisiwa chake cha upweke licha ya kuishi nyumba moja.
“Mawasiliano ni uwezo wa kuonyesha udhaifu wako na kueleza ukweli wako wa ndani kabisa kwa mwenza wako bila hofu ya kuhukumiwa,” anaeleza.
Hii inaonyesha kuwa maelewano ya kweli yanahitaji ujasiri wa kuwa mkweli. Ndoa inaimarika pale mume na mke wanapoweza kuzungumza kuhusu fedha, malezi ya watoto, na hata maisha yao ya faragha kwa uwazi na upendo, wakijua kuwa maneno yao yatapokelewa kwa mikono miwili badala ya kutumiwa kama silaha za kuumizana wakati wa hasira.
Katika mafundisho ya Kiislamu, mawasiliano kati ya mume na mke yanatazamwa kama sehemu ya ibada na njia ya kupata radhi za Mwenyezi Mungu. Qur’ani Tukufu inasisitiza kuwa mume na mke ni “mavazi” kwa kila mmoja, ikimaanisha kuwa wanapaswa kusitiri upungufu wa mwenzake na kuleta utulivu.
Uislamu unafundisha kuwa lugha inayotumiwa ndani ya nyumba inapaswa kuwa ya upole. Mtume Muhammad (Rehema na amani ziwe juu yake) alikuwa mfano bora wa mawasiliano, akishauriana na wake zake katika mambo muhimu ya kijamii na kidini. Maelewano katika Uislamu yanajengwa juu ya msingi wa Mawaddah (upendo wa dhati) na Rahmah (huruma).
Talaka huchukiwa kwa sababu mara nyingi ni matokeo ya kuvunjika kwa mawasiliano na kukosekana kwa huruma.
Dini inahimiza kuwa pale mawasiliano yanapokwama, wanandoa wanapaswa kutafuta suluhu kwa wema na mazungumzo badala ya kukimbilia chuki.
Kwa upande wa Ukristo, mawasiliano yanachukuliwa kuwa ni chombo cha kujenga umoja wa “mwili mmoja” uliokusudiwa na Mungu. Biblia inatoa mwongozo wa wazi kuhusu lugha, ikisema kuwa “jibu la upole hugeuza hasira.”
Katika Ukristo, ndoa ni agano ambalo linahitaji mawasiliano ya dhabihu, ambapo mume anapaswa kumpenda mkewe kama Kristo alivyolipenda Kanisa, na mke anapaswa kutoa heshima na ushirikiano.
Maelewano yanatakiwa kuongozwa na tunda la Roho, ambalo ni pamoja na uvumilivu, upole, na kiasi.
Wakristo wanafundishwa kuwa mawasiliano si tu kati ya mume na mke, bali ni mawasiliano ya pamoja na Mungu kupitia sala.
Wanandoa wanapoomba pamoja, wanajenga kiwango cha juu cha maelewano ambacho kinavuka mipaka ya maneno ya kibinadamu.
Talaka ni chukizo kwa sababu inavunja mchakato wa kusameheana na kuelewana, ambao Kristo anaufundisha kama msingi wa maisha ya muumini.
Mbinu kurejesha mawasiliano
Ili ndoa idumu, ni lazima wanandoa wawe tayari kujifunza na kupitia mchakato wa “kujifunza upya” sanaa ya kuzungumza.
Moja ya mbinu muhimu ni kutenga wakati wa faragha bila kuingiliwa na teknolojia. Katika dunia ya sasa ya mitandao ya kijamii, wanandoa wengi wanawasiliana zaidi na ulimwengu wa nje kuliko wanavyowasiliana wao kwa wao.
Maelewano hupotea pale simu zinapokuwa muhimu kuliko macho ya mwenza wako. Wataalamu wanashauri kutumia mbinu ya “kusikiliza kwa hisia,” ambapo mwenza mmoja anaeleza kile kinachomsumbua, na mwingine anarudia kile alichokisikia ili kuhakikisha kuwa ameelewa ujumbe sahihi kabla ya kutoa maoni yake.
Hii inaepusha kutoelewana ambako mara nyingi husababisha ugomvi usio na lazima.
Aidha, ni muhimu kutambua kuwa maelewano hayaji kwa siku moja; ni safari ya maisha yote. Wanandoa wanapaswa kujifunza lugha za upendo za kila mmoja.
Ikiwa mwenzako anajisikia kupendwa kupitia maneno ya kutia moyo, basi mawasiliano yako yanapaswa kujawa na sifa na shukrani.
Ikiwa mwenzako anathamini muda wa pamoja, basi mawasiliano yako bora yatakuwa ni kile kimya cha pamoja chenye amani.
Ndoa imara inahitaji utashi wa kukubali kuwa mwenzako ana mtazamo tofauti na wewe, na kwamba utofauti huo si adui, bali ni utajiri unaokamilisha maisha yenu.
NI muhimu kukumbuka mawasiliano na maelewano ndiyo gundi inayoshikilia ndoa. Bila hivyo, hata kuta imara za nyumba ya kifahari hazitaweza kuzuia baridi ya upweke na mfarakano.
Ndoa ni bustani; itunze kwa maneno ya upendo na maelewano, nayo itakupa matunda ya furaha na amani maisha yako yote. Makala haya yametokana na vyanzo mbalimbali vya kimtandao.
