SYDNEY, Australia, Februari 25 (IPS) – Mataifa mawili ya Visiwa vya Pasifiki yamepongezwa kwa mafanikio yao katika kampeni ya kimataifa ya afya ya kuondoa ugonjwa wa macho unaoambukiza, Trakoma.
Takwimu bora za magonjwa, kampeni bora za matibabu na uboreshaji wa upatikanaji wa maji na usafi zilichangia maendeleo makubwa yanayoadhimishwa kama mataifa 27 duniani kote wametangazwa kuwa hawana Trakoma na Shirika la Afya Duniani (WHO). Lakini, juu ya yote, wataalam wanasema kwamba ufunguo wa uondoaji wa kudumu wa magonjwa ni ununuzi wa kweli wa programu za kutokomeza kwa jamii nzima.
“Juhudi za kutokomeza Trakoma huwa na ufanisi zaidi wakati jamii zinaelewa ugonjwa huo, zinaamini afua na zinashiriki kikamilifu katika shughuli za kuzuia,” Dk Anasaini Cama, Kiongozi wa Kiufundi wa Trakoma ya Pacific katika Wakfu wa Fred Hollowsshiŕika lisilokuwa la kiseŕikali duniani linalofanya kazi ya kutokomeza upofu unaoweza kuzuilika, liliiambia IPS.
Hatimaye kuondoa Trakoma katika nchi kama vile Papua New Guinea ni mafanikio makubwa wakati zaidi ya asilimia 80 ya watu wanaishi katika jamii za vijijini na za mbali, ambako hatari ya kuambukizwa ni kubwa sana.
“Hatua hii inaakisi nguvu ya afya ya umma katika ubora wake…Ni ukumbusho kwamba usawa, mwonekano na uzuiaji lazima ziwe kiini cha mfumo wetu wa afya,” Elias KapavoreWaziri wa Afya katika PNG, taifa lenye watu wengi zaidi la Visiwa vya Pasifiki lenye watu zaidi ya milioni 10, aliambia vyombo vya habari mwaka jana.
Ugonjwa wa macho unaoambukiza ni mojawapo ya Magonjwa 21 ya Kitropiki Yanayopuuzwa ambayo, chini ya Lengo la Maendeleo Endelevu 3.3zinalengwa kukomeshwa duniani kote kufikia mwaka wa 2030. Na ripoti zinaonyesha kwamba hatua zinapigwa. Kati ya 2002 na 2025, kipindi cha zaidi ya miongo miwili, idadi ya watu duniani katika hatari ya Trakoma ilipungua kutoka bilioni 1.5 hadi watu milioni 97.1, WHO iliripotiwa Januari.
“Trakoma, ambayo wakati mmoja ilikuwa kisababishi kikuu cha upofu huko Fiji, ilienea katika miaka ya 1950, na maambukizi yakizidi asilimia 20 miongoni mwa watoto katika baadhi ya maeneo. Leo, kufuatia hatua endelevu za kitaifa, maambukizi ya Trakoma hai yamepungua hadi chini ya asilimia 1,” Waziri wa Afya wa Fiji. Dr Ratu Antonio Lalabalavualiambia vyombo vya habari vya ndani.
Trakoma ni sababu kuu ya upofu duniani kote na hupatikana hasa katika maeneo ya hali ya hewa ya kitropiki na jamii za vijijini zilizoathiriwa na umaskini na ukosefu wa huduma za msingi. Inasababishwa na viumbe vidogo, Klamidia trachomatiswanaojulikana kubebwa na nzi, wakiwa na watoto na wale wanaoishi katika mazingira yenye msongamano mkubwa ndio walio hatarini zaidi. Katika hali ya juu ya ugonjwa huo, kuna makovu ya muda mrefu ya chini ya kope, ambayo yanaweza kugeuka ndani, na kusababisha uharibifu wa kudumu kwa konea ya jicho.
Trakoma ilitambuliwa kwa mara ya kwanza huko PNG na Fiji wakati uchunguzi wa afya ulipofanywa katika miaka ya 1950. Uchunguzi pia ulionyesha kwamba ugonjwa huo ulienea katika Visiwa vya Solomon na Vanuatu. Hivi majuzi, mnamo 2015, pana masomo yalifanywa katika majimbo ya Kati, Madang, Morobe, Uingereza Mpya Mashariki, Nyanda za Juu Kusini na Magharibi huko PNG kama sehemu ya Mradi wa Ramani ya Trakoma wa Kimataifa. Kuenea kwa trachomatous inflammation-follicular (TF) kwa watoto wenye umri wa miaka 1-9 ilionekana kuwa kati ya asilimia 6 na 12.2, na kuzidi kiwango cha WHO cha asilimia 5.
Ugonjwa huo unaweza kudhoofisha na kufanya iwe vigumu zaidi kwa mtoto kuhudhuria na kushiriki katika madarasa ya shule na, hivyo, kuzuia maendeleo yao na kuongeza uwezekano wao wa umaskini na utapiamlo.
Kwa hivyo, ni muhimu kubadilisha hali na tabia ambazo ugonjwa hustawi. Na hii ni sehemu muhimu ya mbinu iliyopendekezwa na WHO, inayoitwa SALAMA mkakati. Yaani upasuaji kwa wagonjwa wenye hatua ya juu ya ugonjwa huo, ikiwa ni pamoja na upofu, kuagiza antibiotics kupunguza maambukizi, kutia moyo usafi wa usona mazingira maboresho.
Leo, shirika la misaada la maendeleo la Mercy Works linafanya kazi ili kuimarisha afya bora katika vijiji vya mbali sana vya Kiunga katika Mkoa wa Magharibi, karibu na mpaka wa mbali wa magharibi wa PNG, kwa kuhakikisha upatikanaji wa maji safi. Hapa, “maji salama yanasalia kuwa changamoto ya kila siku,” Andrew Lowry, Mkuu wa Mipango ya Mercy Works, aliiambia IPS. “Mafuriko ya mara kwa mara huchafua vyanzo vya maji na kuharibu miundombinu. Jamii nyingi hazina barabara, hivyo vifaa na wafanyabiashara husafiri kwa ndege au boti, na mara nyingi kwa miguu. Shule na vituo vya afya mara nyingi hufanya kazi bila maji ya kutegemewa, na hivyo kufanya taratibu za msingi za usafi kuwa ngumu kudumisha.”
Mercy Works inaweka mifumo ya kukusanya na kuhifadhi maji ya mvua katika shule, vituo vya afya na vijiji katika Mkoa wa Magharibi na Mkoa wa Simbu katika eneo la Nyanda za Juu.
Karibu kilomita 4,000 kusini mashariki mwa PNG huko Fiji, Cama imeshuhudia athari za magonjwa ya macho na hatua ambazo zimekuwa na ufanisi. Kaskazini mwa nchi, alitembelea vijiji ambavyo viliwekwa safi na nadhifu na ilikuwa vigumu kuona kama kulikuwa na msongamano katika kaya. “Kwa ujumla, familia kubwa zinazoishi pamoja zinachukuliwa kuwa ni jambo la kawaida. Tulichoona, na vile vile katika vijiji vya jirani, ni masuala ya maji, ambapo maji hayapatikani kila mara na magari ya kubeba maji yangepeleka maji kijijini,” Cama aliiambia IPS.
Katika jamii, “watoto walikuwa watendaji na hawakuonekana kuwa mbaya kwa njia yoyote,” alisimulia. “Ni wakati tu wahudumu wa afya walipogeuza kope za mtoto ndipo sehemu ya ndani ya kope ingekuwa na vijishipa vya kawaida vya Trakoma.” Mara tu mtoto alipogunduliwa, mafuta ya macho ya Tetracycline yaliamriwa kupakwa mara mbili kwa siku kwa wiki sita, pamoja na kuosha uso kwa ukawaida.
Mwaka huu, WHO ilitangaza kuwa, kwa mara ya kwanza tangu rekodi za dunia kuanza, idadi ya watu wanaohitaji uingiliaji wa huduma za afya kwa Trakoma imeshuka chini ya milioni 100. Hata hivyo wakati ujao hauwezi kuwa wa kuridhika. Kuongezeka kwa hali ya hewa kali katika Visiwa vya Pasifiki kunaweza kubadilisha mafanikio haya.
“Mabadiliko ya hali ya hewa yanaweza kuathiri programu za Trakoma na kusababisha kuibuka tena kwa Trakoma, kumaanisha kuwa uangalifu wa muda mrefu unahitajika,” Cama alisisitiza. “Mafuriko na joto kali huweza kuharibu mifumo ya usafi wa mazingira hali inayosababisha kupungua kwa usafi wa mazingira na hivyo kusababisha ongezeko la nzi katika jamii jambo ambalo linaweza kuongeza kuenea kwa ugonjwa wa Trakoma, kutokana na ukame na mvua chache, upatikanaji wa maji unapungua na hivyo kufanya kuosha uso mara kwa mara na usafi kuwa changamoto zaidi.”
Kuongeza idadi ya wataalamu wa afya waliofunzwa pia ni muhimu katika nchi ambapo huduma za afya za kitaifa zinapigana dhidi ya rasilimali chache, vifaa vya matibabu na wafanyakazi. “Moja ya changamoto kubwa katika Pasifiki ni uhaba wa wataalam waliofunzwa wa huduma ya macho,” Cama alisema.
Hivi ndivyo hali ilivyo katika Fiji na PNG, ambapo “mikoa 8 pekee kati ya 22 ndiyo yenye daktari wa macho”. Ili kuondokana na upungufu huu, Wakfu wa Fred Hollows ulianzisha Taasisi ya Macho ya Pasifikitaasisi ya kwanza ya mafunzo ya macho katika eneo hilo, huko Suva, Fiji. “Lengo letu ni kuwa na angalau daktari mmoja wa macho na timu ya wauguzi wa macho katika kila mkoa (katika PNG),” alisema.
Faida za magonjwa ya kuzima, kama vile Trakoma, ni kubwa kwa watu na jamii. Na matarajio ya maendeleo ya kitaifa yanaweza kutimizwa wakati huduma za afya zinapokabiliana na kupungua kwa mzigo wa magonjwa, watoto zaidi wanaweza kumaliza masomo yao na watu wengi zaidi wa umri wa kufanya kazi wanaweza kuchangia jamii zao na uchumi.
Kumbuka: Makala haya yameletwa kwenu na IPS Noram kwa ushirikiano na INPS Japani na Soka Gakkai International katika hali ya mashauriano na ECOSOC.
Ripoti ya Ofisi ya Umoja wa Mataifa ya IPS
© Inter Press Service (20260225094142) — Haki Zote Zimehifadhiwa. Chanzo asili: Inter Press Service
