Muhtasari wa Baraza la Usalama Jumatano, Mwakilishi Maalum Valentine Rugwabiza alisema uchaguzi wa tarehe 28 Disemba 2025 uliashiria “hatua muhimu katika uimarishaji wa mchakato wa amani na mamlaka ya Serikali.”
Uchaguzi wa pamoja wa rais, wabunge, mikoa na manispaa – ikijumuisha kura za kwanza za manispaa tangu 1988 – ziliwakilisha “oparesheni kubwa zaidi za uchaguzi kuwahi kufanywa katika Jamhuri ya Afrika ya Kati,” alisema.
Upigaji kura ulifanyika “kwa njia ya amani na salama kote nchinilicha ya matukio ya pekee ya usalama.”
Rais aliye madarakani Faustin-Archange Touadéra alipata wingi wa kura na kushinda muhula wa tatu madarakani.
Umoja wa Mataifa unaunga mkono uchaguzi
Ujumbe wa Umoja wa Mataifa wa kulinda amani, MINUSCAilitoa usaidizi wa kiufundi, vifaa, uendeshaji na usalama, ikiwa ni pamoja na kusafirisha zaidi ya tani 232 za taarifa za wapigakura na kuwezesha kutumwa kwa karibu wafanyakazi 500 wanaohusiana na uchaguzi nchini kote.
Ujumbe huo pia uliunga mkono mzunguko na uimarishaji wa vikosi vya ulinzi na usalama vya kitaifa 1,237 na kutoa vifurushi vya usaidizi kwa zaidi ya wanajeshi 800 katika maeneo yenye hotspot.
Chaguzi hizo pia zilionyesha maendeleo ya ujumuishaji, pamoja na wanawake wanaowakilisha zaidi ya asilimia 47 ya wapiga kura na asilimia 45 ya wagombea wa manispaa.
Utekelezaji wa makubaliano ya amani
CAR imekabiliwa na misururu ya migogoro ya mara kwa mara tangu 2013wakati waasi wengi wa Kiislamu wa Seleka waliponyakua mamlaka, na kusababisha kuongezeka kwa wanamgambo wengi wa Kikristo wa Anti-Balaka.
Mkataba wa Kisiasa wa 2019 wa Amani na Upatanisho kati ya Serikali na vikundi 14 vyenye silaha – vilivyosimamiwa kwa msaada wa kimataifa – unasalia kuwa mfumo mkuu wa juhudi za kuleta utulivu.
Bi. Rugwabiza aliripoti maendeleo yaliyoendelea chini ya makubaliano hayo, ikiwa ni pamoja na kuvunjwa kwa makundi mawili ya ziada yenye silaha na kutiwa saini kwa makubaliano ya tatu ya kurejesha Vuguvugu la Wazalendo wa Afrika ya Kati kwenye mchakato huo, uliowezeshwa na Chad.
Tangu Julai 2025, zaidi ya wapiganaji 1,200 wamepokonywa silaha na kuondolewa madarakani.
Usalama umeimarishwa, lakini changamoto bado zipo
Hata hivyo, alionya kwamba “kuendelea kwa mchakato uliopangwa vizuri na ulioratibiwa wa kupokonya silaha na uondoaji wa silaha bado ni muhimu ili kudumisha usalama na mafanikio ya amani.”
Hali ya usalama imeboreka katika maeneo ya magharibi na kati, lakini changamoto bado ni kubwa kaskazini mashariki na kusini mashariki.
Katika eneo la kusini mashariki, mashambulizi ya wanamgambo yanayolenga raia na mamlaka za mitaa yanaendelea, baada ya vituo 21 vya kupigia kura kati ya 6,700 kote nchini kuzuiwa kufunguliwa huko siku ya uchaguzi.
Kuenea kwa mzozo kutoka nchi jirani ya Sudan kumewafanya maelfu ya wakimbizi kuingia katika wilaya za kaskazini mashariki, kudhoofisha huduma chache na kuzidisha mivutano baina ya jumuiya – huku ikizuia zaidi upatikanaji wa misaada ya kibinadamu.
© MINUSCA
Askari wa kulinda amani wa MINUSCA wakiwa katika doria katika mji wa soko katika Jamhuri ya Afrika ya Kati kabla ya uchaguzi wa Desemba 2025.
Kupunguzwa kwa ulinzi wa amani
MINUSCA imeimarisha uwepo wake wa kikosi katika maeneo yaliyoathirika ili kuimarisha ulinzi wa raia. Wakati huo huo, shughuli za misheni hiyo zimeathiriwa na ukosefu wa pesa.
Kufikia tarehe 2 Februari, $733 milioni ya bajeti ya kila mwaka ya misheni ya $1.17 bilioni kuanzia Julai 2025-Juni 2026 bado haijalipwa (takriban asilimia 63).
MINUSCA iliyoanzishwa mwaka wa 2014, ina jukumu la kulinda raia, kuunga mkono mchakato wa amani na kusaidia kupanua mamlaka ya Jimbo.
Wakati nchi inapoingia katika awamu ya baada ya uchaguzi, misheni hiyo inajaribu kuhamisha polepole majukumu kwa taasisi za kitaifa – mchakato unaotegemea utulivu unaoendelea, uwezo wa kitaasisi na rasilimali za kifedha za kutegemewa.
Kujenga amani
Omar Hilale, Balozi wa Morocco katika Umoja wa Mataifa na Mwenyekiti wa kikundi cha msaada cha Tume ya Kujenga Amani kinachofanya kazi ya kuimarisha amani nchini CAR, alisema nchi hiyo inaingia katika “hatua madhubuti katika suala la uimarishaji, imani na mshikamano wa kitaifa.”
Tume ya Umoja wa Mataifa ya Kujenga Amani ni chombo cha ushauri baina ya serikali zinazounga mkono juhudi za amani katika mataifa yaliyoathiriwa na migogoro duniani kote.
“Lazima tuhakikishe kwamba umakini wa kisiasa katika mageuzi ya sekta ya usalama unabaki bila kuyumba,” alisema Bw. Hilale, huku pia akisisitiza umuhimu wa MINUSCA. Majadiliano yoyote juu ya mustakabali wake lazima yazingatiwe katika “hali halisi ya msingi,” alisema.
“Jamhuri ya Afrika ya Kati inaingia katika awamu mpya, kugeukia kwa uthabiti siku zijazo kwa azimio jipya na kujitolea. Kwa hivyo, ni wajibu wetu kuchukua wakati huu muhimu, na kuunganisha na kulinda maendeleo yaliyopatikana hadi sasa, “alisema.
