GENEVA, Februari 27 (IPS) – Hali katika eneo la Palestina linalokaliwa kwa mabavu ni janga linalosababishwa na binadamu.
Ripoti iliyo mbele yenu inaeleza matukio kati ya tarehe 1 Novemba 2024 na 31 Oktoba 2025 ambayo yanaonyesha kutojali kabisa kwa Israel haki za binadamu huko Gaza na Ukingo wa Magharibi wa Mto Jordan, na ukiukwaji mkubwa pia unaofanywa na Hamas na makundi mengine yenye silaha ya Palestina.
Ushahidi uliokusanywa na Ofisi yangu unaonyesha muundo thabiti wa ukiukaji na ukiukwaji mkubwa wa haki za binadamu, ukiukwaji mkubwa wa sheria za kimataifa za kibinadamu na uhalifu wa kikatili – ambao bado haujaadhibiwa.
Mashambulizi ya Israel yanayoendelea dhidi ya majengo ya makazi na mahema ya muda, na kuharibu vitongoji vyote, yalisababisha vifo vingi vya raia. Zaidi ya Wapalestina 25,500 waliuawa, ikiwa ni pamoja na familia nzima, na zaidi ya 68,800 walijeruhiwa katika kipindi cha ripoti.
Miongoni mwa waliouawa ni waandishi wengi wa habari wa Kipalestina. Ofisi yangu imethibitisha kuwa 292 waliuawa katika operesheni za Israeli tangu 7 Oktoba 2023.
Utekelezaji wa kijeshi wa Israeli wa misaada ya kibinadamu, kupitia Wakfu wa Kibinadamu wa Gaza, pia ulisababisha mauaji makubwa. Kati ya mwishoni mwa Mei na tarehe 8 Oktoba 2025, Ofisi yangu ilirekodi Wapalestina 2,435 waliouawa na jeshi la Israeli karibu na maeneo ya kukusanya chakula – wengi wao wakiwa vijana na wavulana.
Mnamo Agosti 2025, njaa ilitangazwa huko Gaza, na kuathiri zaidi ya watu nusu milioni. Kwa mujibu wa Wizara ya Afya ya Palestina, Wapalestina wasiopungua 463, wakiwemo watoto 157 walikufa kutokana na njaa. Haya yalikuwa ni matokeo ya moja kwa moja ya Israeli kuzuia misaada ya kibinadamu na vitendo vingine vya makusudi.
Vikosi vya Israel viliendelea kuua wafanyakazi wa kibinadamu na matibabu katika kipindi hiki, na kuwatia mbaroni Wapalestina wengi kote Gaza na Ukingo wa Magharibi. Kukamatwa huku mara nyingi kulifikia kizuizi cha kiholela, na kujumuisha upotevu uliolazimishwa.
Tangu tarehe 7 Oktoba 2023, Ofisi yangu imethibitisha kwamba angalau Wapalestina 89 wamekufa wakiwa kizuizini mwa Israeli. Mateso na dhuluma nyingine za Wapalestina katika vizuizi vya Israel bado vimeenea.
Operesheni za Israel ziliharibu baadhi ya asilimia 80 ya miundombinu ya kiraia huko Gaza – ikiwa ni pamoja na nyumba, shule, hospitali, maeneo ya kitamaduni, na mitambo ya kutibu maji.
Katika kipindi cha kuripoti, Israel iliendelea kuwahamisha Wapalestina kwa nguvu, na kuwapeleka katika maeneo yanayoendelea kusinyaa ya ukanda wa Gaza. Katika kipindi cha 2025, Hamas na makundi mengine yenye silaha ya Palestina yaliendelea kuwashikilia mateka katika ukiukaji wa wazi wa sheria za kimataifa.
Mateka 51 walionaswa tarehe 7 Oktoba 2023 walirejeshwa kwa wapendwa wao. Walipoachiliwa, mateka walisimulia masaibu yao ya kutisha, ikiwa ni pamoja na unyanyasaji wa kingono na kijinsia, mateso, kupigwa, na kufungwa kwa muda mrefu chini ya ardhi.
Mnamo Juni, kulikuwa na ripoti kwamba watu wenye silaha, wanaodaiwa kuwa na uhusiano na Hamas, waliwaua kwa ufupi Wapalestina 12 wanaohusishwa na Wakfu wa Kibinadamu wa Gaza. Katika Ukingo wa Magharibi, ikiwa ni pamoja na Jerusalem Mashariki, vikosi vya usalama vya Israel viliendelea kufanya mashambulizi ya anga na kutumia nguvu kinyume cha sheria, na kuua mamia ya Wapalestina.
Mnamo Januari 2025, vikosi vya Israeli vilianzisha Operesheni ya Iron Wall kaskazini mwa Ukingo wa Magharibi, ambayo bado inaendelea. Hadi sasa, wamewalazimisha Wapalestina 32,000 kutoka makwao.
Wakati huo huo, vikosi vya usalama vya Palestina viliongeza matumizi ya nguvu zisizo za lazima au zisizo na uwiano, na kusababisha mauaji ya haramu ya Wapalestina 8. Pia waliwaweka kizuizini kiholela na kuwatendea vibaya zaidi ya Wapalestina 300.
Usitishaji mapigano wa tarehe 11 Oktoba 2025 ulileta afueni fulani. Lakini hatupaswi kukosea hili kwa amani au usalama. Watu bado wanakufa huko Gaza kutokana na moto wa Israel, baridi, njaa, magonjwa na majeraha yanayotibika.
Tangu kusitishwa kwa mapigano, mashambulizi ya Israel huko Gaza yamesababisha vifo vya zaidi ya Wapalestina 600 na kujeruhi zaidi ya 1,600, kulingana na Wizara ya Afya ya Palestina. Mahali popote pengine, hii inaweza kuchukuliwa kuwa mgogoro mkubwa.
Ofisi yangu pia imerekodi takriban mauaji 80 ya Wapalestina yaliyoripotiwa na Hamas tangu kusitishwa kwa mapigano, mengi yakiwa ni mauaji ya mukhtasari na mapigano na makundi yanayohasimiana. Gaza sasa ina idadi kubwa zaidi ya watoto waliokatwa viungo kwa kila mtu duniani.
Israel inaendelea kuharibu miundombinu ya kiraia na kuwahamisha kwa nguvu Wapalestina ndani ya ardhi ya Palestina inayokaliwa kwa mabavu. Hali ya kibinadamu bado ni hatari sana, huku Israel ikiendelea kuzuia uwezo wa jumuiya ya kibinadamu kuleta chakula, malazi, mafuta, vifaa vya matibabu na vitu vingine muhimu.
Tangu kusitishwa kwa mapigano, angalau watoto 11 wamekufa kutokana na hypothermia. Ninasikitishwa na uamuzi wa Israel mwishoni mwa mwaka jana kusimamisha vikundi 37 vya misaada kutoka Gaza. Pia ninasikitishwa na kupigwa marufuku kwa operesheni za UNRWA na kubomolewa kwa majengo yake huko Jerusalem Mashariki katika ukiukaji wa wazi wa sheria za kimataifa.
Leo, hali katika Ukingo wa Magharibi inasumbua haswa. Hatua za hivi majuzi za Israel za kupanua unyakuzi wa ardhi zinajumuisha unyakuzi wa eneo la Palestina. Hii ni ukiukaji wa wazi wa haki ya Wapalestina ya kujitawala.
Vikosi vya usalama vya Israel vinaendelea kutumia nguvu zisizo za lazima na zisizo na uwiano, na vimewaua Wapalestina 1,020 tangu tarehe 7 Oktoba 2023, kulingana na takwimu zilizothibitishwa na Ofisi yangu.
Kwa pamoja, hatua za Israel zinaonekana kuwa na lengo la kufanya mabadiliko ya kudumu ya idadi ya watu huko Gaza na Ukingo wa Magharibi wa Mto Jordan, na kuibua wasiwasi kuhusu utakaso wa kikabila.
Kutokuwepo kwa uwajibikaji kwa ukiukaji mkubwa uliofanywa si jambo la aibu. Badala yake, kuna jitihada za kuzuia uwajibikaji. Vikwazo vya upande mmoja vilivyowekwa kwa majaji 11 na waendesha mashtaka wa Mahakama ya Kimataifa ya Uhalifu havikubaliki kabisa.
Kama yale yaliyowekwa kwa Ripota Maalum wa Eneo la Palestina linalokaliwa kwa mabavu, aliyeteuliwa na Baraza hili. Mara kwa mara, nasimama mbele ya Baraza hili na kufupisha orodha ya ukiukwaji. Ninatoa mapendekezo, naomba kuwajibika, na kuheshimu sheria za kimataifa.
Ninafanya hivyo tena leo, kwa sababu ni muhimu. Ukiukaji unaoendelea wa sheria za kimataifa huko Gaza lazima ukomeshwe. Ninahitaji kutoa onyo kali kuhusu hali inayozidi kuzorota kwa kasi katika Ukingo wa Magharibi. Israel lazima ikomeshe ukaaji wake kinyume cha sheria, sambamba na hitimisho la Mahakama ya Kimataifa ya Haki. Na Israeli lazima iondoe vikwazo visivyofaa kwa mtiririko wa misaada ya kibinadamu.
Tumefikiria sana kuhusu mchango ambao Ofisi yangu inaweza kutoa ili kubadilisha mwelekeo wa hali hii mbaya. Inaweza kuonekana kuwa hailingani au haifai kuzungumza juu ya ujenzi upya kwani mateso yanaendelea bila kukoma.
Lakini tuna wajibu wa kufikiri juu ya kile kinachohitajika ili kuvunja mzunguko huu usio na maana. Kuzungumza juu ya amani ya kudumu. Haki za binadamu zimekandamizwa katika ardhi ya Palestina inayokaliwa kwa mabavu.
Juhudi zozote za kweli za kujenga upya na kuelekea kwenye uthabiti wa kudumu itabidi zizingatiwe katika haki za binadamu. Na hii ni ya dharura. Ujenzi mpya wa Gaza sio zoezi la vifaa.
Kuijenga upya Gaza na kurejesha haki za binadamu katika eneo lote la Palestina linalokaliwa kwa mabavu kunahitaji kuzingatia yale ambayo watu wameishi kwa vizazi vingi na kupitia masimulizi yanayopingwa.
Ninaona vipengele vitano vinavyoweza kutusaidia kufika huko.
Kwanza, kuna haja ya kuwa na hatua za maana kuelekea uwajibikaji kwa ukiukaji na ukiukwaji wote wa haki za binadamu. Ripoti za Ofisi yangu ni sehemu ya rekodi hii. Kuendelea kufuatilia na kuripoti hali ya haki za binadamu ni muhimu.
Pili, lazima kuwe na utambuzi wa muda mrefu wa haki ya Wapalestina ya kujitawala, ikiwa ni pamoja na kuwajibika kikamilifu kwa utawala wao wenyewe na udhibiti wa ardhi na rasilimali zao. Wapalestina lazima waweze kuunda mustakabali wao wenyewe na kuongoza juhudi za ujenzi mpya huko Gaza.
Tatu, usalama ni zaidi ya silaha na kuta. Tiba isiyo sawa ni kulisha malalamiko. Watu wanaweza kujisikia salama tu wanapokuwa na imani katika haki sawa na utawala wa sheria. Sheria na sera zote za ubaguzi zinazofanana na aina ya mfumo wa ubaguzi wa rangi ambao tumeona hapo awali lazima zivunjwe.
Nne, mashirika ya kiraia ya Palestina na Israel na watetezi wa haki za binadamu ambao wanaaminiwa na jumuiya zao wanatakiwa kuwa washirika wa kati katika kulinda haki za binadamu kwenda mbele. Wanahitaji msaada na ulinzi wa jumuiya ya kimataifa.
Na hatimaye, tunahitaji uelewa na uponyaji miongoni mwa jamii za Wapalestina, na kati ya Wapalestina na Waisraeli. Hii ina maana ya kufanya kazi ili kutengua udhalilishaji wa kibinadamu ambao umechochea mzozo huu wa miongo kadhaa.
Sauti za vuguvugu la amani – Palestina, Israel, na zile zinazowaleta pamoja Wapalestina na Waisraeli – lazima zisikike na kuzingatiwa. Hii inaweza kuimarisha eneo bunge kwa mazungumzo na kuongeza nafasi ya masimulizi ya pamoja.
Jumuiya ya kimataifa inahitaji kuingia katika ombwe la kimaadili na kushika muda huu – sio kurejea katika hali iliyokuwepo kabla ya Oktoba 2023, lakini hatimaye kushughulikia sababu za msingi za mzozo huu.
Nchi Wanachama zinahitaji kufuata njia ya amani endelevu – ambayo Palestina na Israel zinaishi bega kwa bega kwa utu na haki sawa, kulingana na maazimio ya Umoja wa Mataifa na sheria za kimataifa.
Ofisi ya Umoja wa Mataifa ya IPS
© Inter Press Service (20260227061347) — Haki Zote Zimehifadhiwa. Chanzo asili: Inter Press Service
