Hatua hiyo inaangazia jukumu muhimu la ushirikiano katika kukabiliana na biashara haramu ya dawa za kulevya inayoendelea kwa kasi.
Katika yake Ripoti ya Mwaka 2025Bodi ya Kimataifa ya Kudhibiti Madawa ya Kulevya (INCB) ilisema kuwa mamlaka ilitumia jukwaa lake la arifa ya kabla ya kuuza nje kusitisha upotoshaji wa tani tatu za kitangulizi cha 1-boc-4-piperidone – mpatanishi wa kemikali unaotumiwa katika utengenezaji wa fentanyl.
Kama usafirishaji haungezuiwa, ungetumika kutengeneza wastani wa tani 1.4 hadi 3.3 za fentanyl. – kati ya dozi milioni 700 na bilioni 1.6 za dawa hatari ya mitaani.
Kesi hiyo, mnamo Machi 2025, ni mojawapo ya mifano kadhaa iliyotajwa na INCB ili kuelezea kile inachoita “hadithi ya mafanikio ya kimataifa” katika suala la ushirikiano.
“Kukabiliana na biashara haramu ya dawa na matumizi mabaya ya dawa, pamoja na kuhakikisha uwepo wa dawa muhimu, kumefanywa kwa ufanisi zaidi ya miaka 60 iliyopita kupitia mikataba ya udhibiti wa dawa, mfumo thabiti wa kufanya kazi pamoja na msaada wa karibu wote,” alisema Rais wa Bodi Profesa Sevil Atasoy.
“Jukumu letu ni kuimarisha juhudi za ushirika za nchi na wilaya kupitia kazi yetu.”
Mfumo uliojengwa kwa ushirikiano
The INCB ni chombo huru, cha kimahakama kilicho na mamlaka ya kufuatilia utekelezaji wa mikataba mitatu ya kimataifa ya udhibiti wa madawa ya kulevya – iliyopitishwa mwaka 1961, 1971 na 1988 – ambayo ni uti wa mgongo wa mfumo wa kimataifa wa kudhibiti dawa.
Chini ya mikataba hii, Serikali huipatia makadirio na ripoti za takwimu ili kufuatilia kilimo, utengenezaji na biashara ya vitu vinavyodhibitiwa, kwa lengo la kuhakikisha kuwa vinapatikana kwa madhumuni ya matibabu na kisayansi pekee.
Kulingana na ripoti hiyo, ufanisi wa mfumo huu umeweka utoroshwaji wa dawa za kulevya zinazozalishwa kihalali katika masoko haramu “chini sana,” wakati upotoshaji wa dutu za kisaikolojia – kama vile heroini na opioid zingine – una “karibu kusimamishwa.”
Katika mwaka wa 2025 pekee, zaidi ya nchi na maeneo 190 yalishirikiana kupitia jukwaa la arifa ya mauzo ya nje ya mtandaoni (PEN), kufuatilia zaidi ya usafirishaji 34,000 uliopangwa wa vitangulizi vya dawa vinavyodhibitiwa kimataifa.
© UNODC
Vifurushi vyenye kokeini vilivyonaswa na mamlaka nchini Ekuado. (faili)
INCB ni nini?
Bodi ya Kimataifa ya Kudhibiti Madawa ya Kulevya (INCB) ni chombo huru, cha kimahakama kilichoanzishwa chini ya Mkataba Mmoja wa 1961 wa Madawa ya Kulevya.
Inafuatilia utiifu wa kitaifa wa mikataba mitatu ya kimataifa ya udhibiti wa dawa (1961, 1971 na 1988), inayosimamia mfumo wa kimataifa unaodhibiti dawa za kulevya na dutu za kisaikolojia kwa matumizi ya matibabu na kisayansi huku ikizuia upotoshaji katika masoko haramu.
Wanachama wake 13 wanachaguliwa na UN Baraza la Kiuchumi na Kijamii kwa vipindi vya miaka mitano. Bodi hiyo ina makao yake makuu mjini Vienna na inaungwa mkono na sekretarieti iliyounganishwa na Ofisi ya Umoja wa Mataifa ya Dawa za Kulevya na Uhalifu (UNODC)
Soma zaidi kuhusu Bodi hapa.
Vitisho vipya, masoko yanayohama
Pamoja na ushirikiano huo, Bodi inaonya kwamba mitandao ya usafirishaji haramu wa binadamu inabadilika haraka.
Ulanguzi wa Cocaine unasalia kuwa soko la dawa haramu linalokua kwa kasi zaidipamoja na kuongezeka kwa uzalishaji katika Amerika Kusini kukichochea upanuzi katika Asia na Afrika.
Katika Ulaya, ulanguzi wa kokeini hadi Ulaya Magharibi na Kati “umeongezeka sana,” huku utengenezaji haramu wa dawa za sintetiki ukiendelea kupanuka.
Katika Amerika ya Kaskazini, utumiaji wa dawa za syntetiki ulipungua kwa asilimia 17 nchini Kanada na asilimia 27 nchini Marekani.lakini Bodi ilitahadharisha kuwa “ni mapema mno kutathmini kama upungufu huo utakua mwelekeo endelevu.”
Katika Afrika, usafirishaji wa dawa za opioid – ikiwa ni pamoja na bidhaa duni – inaelezewa kama suala linalohusiana na dawa ambalo linatia wasiwasi mkubwa, wakati Eneo la Asia Kusini linachangia theluthi moja ya makadirio ya watumiaji wa opioid duniani.
Methamphetamine inasalia kuwa tishio kuu la dawa za sintetiki katika Mashariki na Kusini-mashariki mwa Asiakukiwa na rekodi za kukamatwa kwa moyo.
Ufikiaji usio sawa
Hata kama ugavi wa kimataifa wa dawa za kutuliza maumivu ya opioid ukiendelea kuwa thabiti, Bodi ilisisitiza ukosefu wa usawa unaoendelea katika upatikanaji wa dawa za kupunguza maumivu, hasa katika nchi za kipato cha chini na cha kati.
Nchi nyingi zinaendelea kuripoti matatizo katika kupata dawa zenye morphine, na kuongeza upatikanaji na uwezo wa kumudu vitu vya kisaikolojia inabakia kuwa kipaumbele.
“Kulinda afya ya watu ulimwenguni kote kutokana na hatari ya dawa haramu ni jukumu la kawaida na la pamoja,” Profesa Atasoy alisema.
“Mfumo wa kimataifa wa kudhibiti dawa hutegemea utayari na uwezo wa nchi kufanya kazi pamoja.”
