UMOJA WA MATAIFA, Machi 6 (IPS) – Mapema wiki hii Shirika la Hali ya Hewa Duniani (WMO) ilitangaza kwamba hali ya kudhoofika ya hali ya La Niña inaanza kufifia, huku hali ya hewa ikibadilika kuelekea ENSO-neutral – awamu ambayo hakuna El Niño wala La Niña na hali ya bahari na anga katika Pasifiki ya kitropiki inasalia kuwa karibu wastani. Shirika hilo lilibainisha kuwa mabadiliko haya yanaweza kusababisha maendeleo ya El Niño baadaye mwaka, muundo unaohusishwa kwa kawaida na kuongezeka kwa joto duniani na ongezeko la hatari ya matukio mabaya ya hali ya hewa duniani kote.
Ingawa utabiri huu una kiwango cha kutokuwa na uhakika—haswa wakati wa chemchemi ya maji, wakati “kizuizi cha kutabirika kwa chemchemi” kinachojulikana sana hupunguza kwa muda usahihi wa utabiri wa ENSO – bado ni muhimu kwa hatua za kujiandaa kwa hali ya hewa duniani. Maonyo ya mapema ya mabadiliko kati ya El Niño, La Niña, na hali zisizoegemea upande wowote huipa serikali, viwanda, na mashirika ya kibinadamu wakati muhimu wa kujiandaa kwa misiba.
Kwa kufahamisha upangaji wa maafa, kulinda miundombinu muhimu, na majibu elekezi kwa jamii zinazoathiriwa na hali ya hewa, utabiri huu unaweza kusaidia kupunguza uharibifu, kuimarisha ustahimilivu, na uwezekano wa kuokoa mamilioni ya dola katika hasara za kiuchumi kutokana na hali mbaya ya hewa.
“Jumuiya ya WMO itafuatilia kwa uangalifu hali katika miezi ijayo ili kutoa taarifa,” Katibu Mkuu wa WMO Celeste Saulo, akibainisha kwamba tukio la hivi karibuni la El Niño mwaka 2023-2024 lilikuwa mojawapo ya matukio matano yenye nguvu zaidi katika rekodi, na kuchangia katika rekodi ya joto duniani iliyozingatiwa mwaka 2024.
“Utabiri wa msimu wa El Niño na La Niña unatusaidia kuepusha mamilioni ya dola katika hasara za kiuchumi na ni zana muhimu za kupanga kwa sekta zinazoathiriwa na hali ya hewa kama vile kilimo, afya, nishati na usimamizi wa maji,” Saulo aliongeza. “Pia ni sehemu muhimu ya akili ya hali ya hewa iliyotolewa na WMO kusaidia shughuli za kibinadamu na udhibiti wa hatari za majanga, na hivyo kuokoa maisha.”
Kulingana na utabiri kutoka kwa Vituo vya Uzalishaji Ulimwenguni vya WMO, kuna uwezekano wa asilimia 60 kwamba hali za kutofungamana na ENSO zitaendelea kuanzia Machi hadi Mei. Kuanzia Aprili hadi Juni, uwezekano wa kutokea kwa El Niño unaongezeka hadi takriban asilimia 70. Kufikia Mei hadi Julai, uwezekano wa hali ya kutofungamana na ENSO hupungua hadi karibu asilimia 60, huku uwezekano wa El Niño ukiongezeka hadi takriban asilimia 40.
Makadirio haya yanaonyesha kuwa halijoto ya bahari duniani huenda itaendelea kuongezeka kadri mwaka unavyoendelea, na kuashiria haja ya ufuatiliaji wa hali ya hewa na juhudi za maandalizi, haswa kwa watu walio hatarini sana katika maeneo ya pwani katika Asia-Pasifiki.
“El Niño inapotokea, tunaweza kuweka rekodi mpya ya halijoto duniani,” alisema mwanasayansi wa hali ya hewa Jennifer Francis wa Kituo cha Utafiti wa Hali ya Hewa cha Woodwell. “‘Kawaida” iliachwa kwenye vumbi miongo kadhaa iliyopita. Na kwa joto hili nyingi kwenye mfumo, kila mtu anapaswa kujifunga kwa hali mbaya ya hewa ambayo itachochea.
El Niño na La Niña kimsingi zinatokana na mabadiliko ya hali ya hewa ya bahari na mazingira ya anga katika eneo la tropiki la Pasifiki, huku athari zake zikichochewa na mabadiliko ya hali ya hewa yanayochochewa na binadamu. Kuongezeka kwa halijoto duniani kumegunduliwa ili kuongeza kasi na ukali wa matukio mabaya ya hali ya hewa yanayohusiana na mabadiliko haya, ikiwa ni pamoja na ukame mkubwa, monsuni za muda mrefu, mafuriko makubwa, vimbunga vikali vya kitropiki, mawimbi ya joto na moto wa nyika.
Mabadiliko haya yanatatiza hali ya mvua na halijoto ya msimu, hivyo basi kusababisha upotevu wa viumbe hai na kuenea kwa uharibifu wa mfumo ikolojia. Matokeo ya haraka ni pamoja na kuongezeka kwa ukosefu wa usalama wa chakula unaotokana na kupungua kwa mavuno ya mazao na kuanguka kwa uvuvi, pamoja na hatari kubwa kwa afya ya binadamu, maisha, usalama wa maji, na utulivu mpana wa kiuchumi.
Utafiti wa pamoja ulioongozwa na Profesa Benjamin Horton, Mkuu wa Shule ya Nishati na Mazingira katika Chuo Kikuu cha Jiji la Hong Kong, kwa ushirikiano na watafiti kutoka Chuo Kikuu cha Teknolojia cha Nanyang nchini Singapore, uliochapishwa Januari, ulichunguza athari za muda mrefu za El Niño kwa afya ya binadamu. Kinachoitwa Athari za Kudumu za El Niño kwenye Matarajio ya Maisha katika Hali ya Hewa Iliyopita na Ijayoutafiti huo ulitokana na takriban miongo sita ya matokeo kutoka nchi kumi za Rim ya Pasifiki, zikiwemo Marekani, Japan, Hong Kong, Singapore, na Australia.
Utafiti huo uligundua kuwa kuongezeka kwa vipindi vya El Niño kunazidi kuwa na athari mbaya kwa viwango vya vifo vya binadamu na umri wa kuishi, ambayo imeongezeka sana katika miaka kadhaa iliyopita. Watafiti waligundua uhusiano mkubwa kati ya matukio ya joto ya El Niño hatua kwa hatua na magonjwa ya kuambukiza, magonjwa ya moyo na mishipa na ya kupumua, na watoto na wazee wakikabiliwa na hatari kubwa. Utafiti huo pia uligundua uwiano wa moja kwa moja kati ya vipindi vya joto vya El Niño na usumbufu wa mifumo ya huduma za afya kutokana na uharibifu wa miundombinu, ambao unachanganya sana changamoto za afya ya umma.
Kihistoria, matukio mawili yenye nguvu zaidi ya El Nino kwenye rekodi – 1982-1983 na 1997-1998 – yalihusishwa na kupungua kwa muda wa kuishi wa takriban mwaka mmoja na theluthi moja ya mwaka, mtawalia, sawa na hasara za kiuchumi za takriban dola trilioni 2.6 na dola trilioni 4.7. Huko Hong Kong pekee, tukio la 1982-83 lilisababisha wastani wa miaka 0.6 kushuka kwa umri wa kuishi na hasara za kiuchumi za karibu dola bilioni 15, wakati tukio la 1997-98 lilisababisha kupunguzwa kwa miaka 0.4 na hasara inayozidi dola bilioni 5.8.
Horton alionya kuwa kuzidisha matukio ya El Niño kunaweza kupunguza muda wa kuishi katika maeneo haya hadi miaka 2.8 na kuzalisha hasara ya takriban $35 trilioni ifikapo mwaka 2100. Ingawa utafiti hautoi makadirio ya kiwango cha kanda, mwelekeo wa sasa unaonyesha kuwa Hong Kong pekee inaweza kukabiliwa na hasara za kiuchumi kati ya dola bilioni 250 na dola bilioni 300 katika kipindi cha karne.
“El Niño inaweza kutabirika,” Profesa Horton alisema. “Kwa hivyo, tukiwa na mipango ifaayo, tunaweza kupunguza athari zake. Ili kupunguza matukio ya El Niño, nchi na maeneo yanahitaji mifumo thabiti ya kutoa tahadhari ya mapema, mipango ya hatua ya afya ya joto, udhibiti bora wa maji, na ulinzi kwa wafanyakazi walio katika mazingira ya joto kali. Pia wanahitaji miundombinu thabiti, kilimo bora ambacho kinaweza kukabiliana na mawimbi ya joto, ukame na mvua kubwa, na mifumo ya afya ya umma ambayo imeandaliwa kwa ajili ya magonjwa na uchafuzi wa mazingira.”
Ripoti ya Ofisi ya Umoja wa Mataifa ya IPS
© Inter Press Service (20260306174120) — Haki Zote Zimehifadhiwa. Chanzo asili: Inter Press Service
