Dar es Salaam. Katika jamii nyingi, ndoa imekuwa ikizungumziwa zaidi kama jukumu kuliko baraka, kama mzigo kuliko safari ya furaha.
Watu wengi huingia kwenye ndoa wakiwa na matarajio ya kiroho zaidi ya kibinadamu. Wengi husema: “tutavumilia kwa ajili ya mbinguni, huku duniani ni mateso tu,” au “furaha ya kweli ipo baada ya maisha haya.”
Mtazamo huu, japo una chembe ya imani, mara nyingi umekuwa chanzo cha ndoa zisizo na tabasamu, zenye ukimya mzito na mioyo iliyokata tamaa. Swali la kujiuliza ni moja: kama ndoa ni taasisi iliyoanzishwa na Mungu, kwa nini tusiifurahie hapa duniani kabla ya kuifikiria mbinguni?
Ndoa si adhabu, wala si majaribio ya mateso. Ndoa ni uamuzi wa watu wawili kuishi pamoja kwa mapenzi, heshima na kuelewana. Ni safari ya kushirikiana furaha, huzuni, mafanikio na changamoto.
Kuifanya ndoa kuwa uwanja wa mateso kwa kisingizio cha “mbinguni” ni kuikosea dhamira yake ya msingi. Waandishi na wanafalsafa wengi waliwahi kuonya kuhusu hatari ya kupuuza furaha ya sasa kwa ahadi zisizo na uhakika wa baadaye.
Mwandishi mashuhuri Leo Tolstoy aliwahi kusema: “Furaha ya familia hujengwa na mambo madogo madogo yanayorudiwa kila siku.” Kauli hii inatukumbusha kuwa ndoa haiishi kwa subira pekee, bali kwa juhudi za makusudi za kuifanya iwe mahali pa amani na furaha. Ndoa inayosubiri kufurahiwa mbinguni pekee, mara nyingi hufa kabla hata ya kufika huko.
Ndoa ni safari ya sasa, si ahadi ya baadaye. Watu wengi huingia kwenye ndoa wakiwa na matarajio kuwa mwenza wao atabadilika, au kuwa maisha yatakuwa bora “baadaye.”
Baadaye hiyo huja ikiwa imechelewa, ikiwa imechoka, au haiji kabisa. Ukweli ni kwamba ndoa huishi kwa kile mnachokifanya leo. Furaha ya ndoa hujengwa katika maneno ya upole, kusikilizana, kugusana kwa mapenzi na kuheshimiana katika mambo madogo.
Mwanasaikolojia na mwandishi, Erich Fromm aliwahi kueleza kuwa kupenda si kusema ‘nakupenda’, bali ni kufanya vitendo vinavyoonyesha upendo.
Ndoa nyingi zimeporomoka si kwa sababu ya kukosa imani, bali kwa sababu ya kukosa vitendo vya mapenzi. Wandoa huishi chini ya paa moja lakini mioyo iko mbali, kila mmoja akisubiri thawabu ya baadaye huku akipuuza wajibu wa sasa.
Kufurahia ndoa duniani kunamaanisha kuipa kipaumbele. Kunamaanisha kujifunza lugha ya mwenza wako: kile kinachomfurahisha, kinachomuudhi, kinachompa amani.
Kunamaanisha kukubali kuwa hakuna ndoa kamilifu, lakini kila ndoa inaweza kuwa yenye furaha kama wahusika wataamua hivyo. Hakuna maandiko yanayosema mateso ya ndoa ndiyo tiketi ya mbinguni. Kinyume chake, ndoa yenye upendo na amani huakisi mbinguni kuanzia hapa duniani.
Mapenzi, heshima na urafiki ndani ya ndoa
Ndoa inayofurahisha ni ile inayojengwa juu ya urafiki wa dhati. Kabla ya kuwa mume na mke, mnapaswa kuwa marafiki. Urafiki huzaa mazungumzo, huondoa hofu ya kuhukumiwa, na hujenga ukaribu wa kweli. Pale urafiki unapokosekana, ndoa hubaki kuwa mkataba wa kisheria bila uhai wa kihisia.
Mwandishi Maya Angelou aliwahi kunukuliwa akisema: “Watu watasahau ulisema nini, watasahau ulifanya nini, lakini hawatasahau ulivyowafanya wajisikie.” Katika ndoa, hisia ni kila kitu. Unaweza kumpa mwenza wako kila kitu cha kimwili, lakini kama humfanyi ajisikie kupendwa, kuheshimiwa na kuthaminiwa, ndoa hubaki tupu.
Heshima nayo ni nguzo muhimu. Hakuna ndoa inayodumu bila heshima ya pande zote. Heshima si hofu, bali ni kuthamini utu wa mwenzako. Ni kukubali tofauti zenu na kutozitumia kama silaha.
Ndoa inayojengwa juu ya dharau, matusi na kubezana, hata ikivumiliwa kwa miaka mingi, huacha majeraha ya kudumu.
Kufurahia ndoa duniani kunahitaji ujasiri wa kuonyesha mapenzi bila aibu. Watu wengi huacha kupendana baada ya kuoana wakiamini kuwa hatua ya ndoa inatosha. Ukweli ni kwamba ndoa si mwisho wa mapenzi, bali ni mwanzo wake. Mapenzi yanahitaji kulelewa kila siku, kama mmea unaohitaji maji na mwanga.
Imani ya dini imekuwa msingi mkubwa wa ndoa nyingi. Hata hivyo, imani hiyo inapopotafsiriwa vibaya, huweza kuhalalisha mateso yasiyo ya lazima. Kuna tofauti kubwa kati ya kuvumiliana kwa busara na kuteseka kimya kimya.
Kuvumilia ni juhudi ya pamoja ya kushinda changamoto; kuteseka ni kubeba mzigo peke yako bila matumaini ya mabadiliko.
Mwanafalsafa Friedrich Nietzsche aliwahi kusema kuwa maisha yasiyo na furaha hapa duniani hayawezi kufidiwa na ahadi za baadaye. Kauli hii inatukumbusha kuwa maisha tuliyo nayo sasa yana thamani. Ndoa ni sehemu ya maisha hayo.
Kama ndoa inakuwa chanzo cha maumivu ya kudumu, basi kuna tatizo linalopaswa kushughulikiwa, si kufichwa kwa maneno ya kiimani.
Kufurahia ndoa duniani hakumaanishi kupuuza maadili au imani. Kunamaanisha kuishi imani hiyo kwa vitendo: kwa kusamehe, kuomba pamoja, kusaidiana na kujenga amani nyumbani. Nyumba yenye amani ni ushuhuda mkubwa kuliko mahubiri marefu.
Watoto wanaolelewa katika ndoa yenye furaha hukua wakiwa na imani chanya kuhusu maisha na uhusiano.
Ni wakati wa kubadili simulizi. Ndoa si gereza la kusubiri mbinguni. Ndoa ni bustani inayopaswa kuchanua hapa duniani. Furaha ya ndoa si dhambi, bali ni baraka.
Kicheko cha wanandoa, mazungumzo ya usiku, na faraja ya kuwa na mtu anayekuelewa ni vipande vya mbinguni vilivyowekwa katika maisha ya hapa duniani. Kwa hiyo, furahia ndoa yako sasa.
Ongea, pendana, sameheana, chekeni na mjenge kumbukumbu. Usisubiri mbinguni kufurahia kile ambacho kiliandaliwa kifurahishwe duniani. Maana ndoa iliyofurahiwa duniani, huacha alama ya mbinguni hata kabla ya kufika huko.
