KUALA LUMPUR, Malaysia, Machi 11 (IPS) – Waziri wa Mambo ya Nje wa Marekani Marco Rubio mjini Munich hotuba mwezi uliopita ilionekana kuwashawishi wasomi wa Ulaya nyuma ya Rais Trump, dhidi ya ‘Rest’, hasa tajiri wa rasilimali za Global South.
Agizo jipya la kimataifa?
Kwa kutambua ubomoaji wa makusudi wa ‘mpira wa kuporomoka’ wa mpangilio wa dunia wa baada ya 1945, mada ya Mkutano wa 62 wa Usalama wa Munich wa Februari ilikuwa ‘Chini ya Uharibifu’.
Ikitangazwa kama jukwaa linaloongoza duniani kwa usalama wa kimataifa, programu ya mkutano huo ilionyesha wazi ni maslahi na usalama wa nani vilipewa kipaumbele.
Katika mwaka wake wa kwanza, Trump 2.0 alishambulia mataifa kumi, kando na kutishia uchokozi dhidi ya mataifa mengine manne ya Amerika Kusini, lakini hakuna hata moja iliyowakilishwa huko Munich!
Kongamano la Munich liliondoa kisingizio chote cha upendeleo na diplomasia juu ya Iran, na kupongeza uingiliaji wa kijeshi unaoongozwa na Israeli kupindua Jamhuri ya Kiislamu.
Kansela wa Ujerumani Friedrich Merz alisisitiza kurejea kwa dunia kwenye ushindani mkubwa wa madaraka baada ya ‘wakati wa unipolar’ wa baada ya Vita Baridi, akiweka wazi uaminifu wake.
Huko Davos mnamo Januari, Waziri Mkuu wa Kanada Mark Carney alibaini kuwa “mgawanyiko” wa kijiografia wa Trump 2.0 ulilazimisha watu wengi kuachana na udanganyifu wa hapo awali.
Mitindo mipya hatari imekuwa ikijitokeza, si ‘agizo’ lolote. Trump anasisitiza ukuu wa Marekani lazima uwe na nguvu zaidi, kujitenga badala ya kukabiliana na wapinzani.
Mnamo Januari 2026, Amerika ilijiondoa kutoka kwa mashirika mengi ya kimataifa. Sheria za zamani, hata zile zilizorekebishwa wakati wa muhula wake wa kwanza, ziko nje, na kuwashtua wengi waliozizoea.
‘Amri ya msingi ya sheria’ ya watangulizi wa Trump ilikuwa imetoa jani la mtini la kisheria na la kidiplomasia kuweka chini ya majimbo mengine chini ya ukuu wa Merika.
Sasa, Washington inakataa mfumo uleule ambao ilidai wengine kukubali, badala ya ‘utawala wa sheria’ unaoonekana kuwa wa ulimwengu wote lakini wakati mwingine usiofaa.
Badala ya mazungumzo ya kidiplomasia na kibiashara, vitisho vya kiuchumi na kijeshi vinatawala. Bila glavu za velvet za nguvu laini, ngumi zilizotumwa za nguvu za kijeshi na silaha za kiuchumi zinafunuliwa.
Kuungana tena Magharibi
Rubio kukaribishwa hii “zama mpya katika siasa za kijiografia”, ikihimiza uhusiano bora wa kupita Atlantiki huku ikirejelea matakwa ya Trump 2.0 ya Ulaya kulipa zaidi, ingawa kwa upole zaidi.
Baada ya kumalizika kwa Vita Baridi, Mgongano wa Ustaarabu wa Samuel Huntington ulihimiza kutetea ‘Judea-Christian’ Magharibi dhidi ya ‘Rest’, ikiwa ni pamoja na Amerika ya Kusini ya Kikatoliki.
Mjini Munich, Rubio mwenye asili ya Cuba alijianzisha tena kama Mkristo Mweupe wa Ulaya, akionya hadhira yake ya Uropa kwamba nchi za Magharibi ziko hatarini.
Kwa Rubio, “Magharibi yamekuwa yakipanuka” ili “kutatua mabara mapya, kujenga himaya kubwa inayoenea kote ulimwenguni” katika kipindi cha karne tano zilizopita.
Historia yake ilificha unyakuzi wa ubeberu wa Magharibi, unyonyaji na uchinjaji wa watu wa kiasili duniani kote, hasa Kusini mwa Ulimwengu.
Akisifu ubora wa ustaarabu na maadili ya Uropa, alilaumu kurudi nyuma kwa “falme hizi kuu za Magharibi” kwa sababu ya “wakomunisti wasiomcha Mungu” na “maasi dhidi ya ukoloni” baada ya Vita vya Kidunia vya pili.
Badala ya maendeleo yaliyochochewa na Azimio la Marekani la 1776 na Vita vya Uhuru, kwa Rubio, kujitawala kwa kitaifa kulikuwa kurudisha nyuma ustaarabu.
“Sisi katika Amerika hatuna nia ya kuwa walezi wa heshima na wenye utaratibu wa kupungua kwa udhibiti wa Magharibi”. Kwa Rubio, hakuna tena maneno ya ‘huru’ ya haki za binadamu, uhuru na demokrasia.
Hakusita kutumia itikadi za ubaguzi wa rangi, ubaguzi wa rangi nyeupe na itikadi ya crusader kudai wanajeshi wenye nguvu zaidi kutetea ustaarabu wa Magharibi.
Muungano mpya wa Magharibi utashiriki utambulisho wao wa kawaida wa ustaarabu, unaofungwa na “imani ya Kikristo, utamaduni, urithi, lugha, asili”.
Imani za ethno-chauvinistic kuhusu rangi, dini na utamaduni ni misingi mipya ya mshikamano na mamlaka. ‘Kutetea Wakristo’ ikawa kisingizio cha shambulio la Marekani la Siku ya Krismasi ya 2025 nchini Nigeria.
Karne nyingine ya Magharibi?
Rubio alitoa wito kwa umoja wa Ulaya Magharibi dhidi ya umoja wa kimataifa na vitisho vingine, akitoa wito wa kuongezeka kwa matumizi ya kijeshi na udhibiti wa uhamiaji.
Aliitaka Ulaya “kurudisha udhibiti” wa viwanda vya ‘Magharibi’ na minyororo ya usambazaji. Baada ya yote, washirika wa NATO wamejiunga na Marekani katika kukamata mali za kigeni kwa mapenzi.
Kama Vassal na wakiwa na hamu ya kuhakikishiwa baada ya mwaka mmoja wa dharau na vitisho vya wazi vya Trump, watazamaji walikaribisha hotuba yake kwa shangwe.
Kwa kuhofia Washington inaweza kujadiliana na Moscow kuhusu Ukraine bila wao, viongozi wa Ulaya wamezidisha madai ya vita vya kila upande dhidi ya Urusi.
Rubio anafanya kazi ili kupata ugavi muhimu wa madini dhidi ya “unyang’anyi kutoka kwa mamlaka nyingine”, ikiwa ni pamoja na Ulaya, kupitia mikataba ya nchi mbili isiyo wazi inayolindwa na vitisho.
Trump 2.0 inatoa vitisho vya kijeshi kwa faida, ikiwa ni pamoja na umiliki wa baada ya vita, uchimbaji madini na haki zingine. Kwa wengi, mgawanyiko wa NATO wa US-Ulaya hauko juu ya amani, lakini badala yake kugawana gharama za vita vya Ukraine na nyara.
Wakati ufadhili kwa mataifa ya ustawi wa Ulaya na madhumuni mengine ya ‘kijamii’ ukiendelea kupungua, bajeti za kijeshi zinaendelea kuongezeka, kama alivyodai Trump.
Wakati huo huo, Merz ametumia msimamo wa kijeshi wa Keynesian kuhalalisha Ujerumani bajeti kubwa kuwahi kutokea ya kijeshi tangu Vita Baridiyenye lengo la kuimarisha NATO.
Ili kuimarisha usalama wa taifa, utawala wa Trump umepunguza programu za kijamii. Badala yake, matumizi ya kijeshi ya Marekani yanapewa kipaumbele.
Wakati huo huo, Bunge la Marekani limeonyesha uungwaji mkono kwa kuidhinisha bajeti kubwa ya Idara ya Vita kuliko Pentagon ilivyoomba.
Mikataba ya silaha imenufaisha zaidi kampuni zilizoanzishwa, huku ‘ndugu wa teknolojia‘ inazidi kutoa silaha mpya zaidi na mifumo inayohusiana kwa kutumia akili ya bandia.
Kufuatia Trump, wasomi wa Uropa wanaimarisha wanajeshi wao ambao tayari wana nguvu na kupata mikataba ya kibiashara kwa faida yao wenyewe, badala ya kutetea ushirikiano wa amani wa pande nyingi waliowahi kutetea.
Ofisi ya Umoja wa Mataifa ya IPS
© Inter Press Service (20260311062500) — Haki Zote Zimehifadhiwa. Chanzo asili: Inter Press Service
