Kuongezeka kwa sasa kulianza tarehe 2 Machi, wakati moto unaomaliza muda wake wa Hezbollah ulisababisha kulipiza kisasi vikali kutoka kwa Israeli.
Tangu wakati huo, nguvu ya kubadilishana imeongezeka, na moto mkali zaidi kutoka kwa Hezbollah na kuzidisha mashambulizi na uvamizi wa ardhini kutoka upande wa Israel, na kusababisha kile Bw. Riza alielezea kama “janga kamili la kibinadamu.”.
815,000 waliong’olewa
Idadi kubwa ya watu 815,000 wameng’olewa kutokana na ghasia nchini Lebanon tangu majeshi ya Israel kujibu mashambulizi ya roketi ya Hezbollah katika siku za mwanzo za vita vya Mashariki ya Kati, tarehe 2 Machi, kwa mashambulizi ya angani na kuamuru watu wengi kuondoka.
Uhamisho wa haraka unaonyesha ukubwa wa mzozo na athari zake kwa raia.
“Adhabu kwa raia ni kubwa,” alisema katika mahojiano na Reem Abaza wa Habari za Umoja wa Mataifaakionyesha idadi ya watoto kati ya waliouawa. Watoto 83 waliuawa katika wiki ya kwanza ya mzozo huo, alisema, huku watoto wakichangia takriban asilimia 20 ya vifo vyote, huku wanawake wakiwa ni takriban asilimia 21.
Idadi hiyo inasisitiza kile Bw. Riza alichoeleza kama mtindo unaojirudia katika migogoro ya kisasa, ambapo raia – na hasa watoto – wanaathirika kwa kiasi kikubwa.
Uhamisho pia unatatiza elimu kote nchini. Takriban watu 120,000 waliokimbia makazi yao wanakaa katika makazi ya pamojawengi wao walianzisha shule za umma. Madarasa yamegeuzwa kuwa maeneo ya kuishi kwa muda, na kuwaacha watoto wengi bila fursa ya kusoma.
“Sio tu kwamba watoto wanauawa na kuhamishwa,” ofisa huyo mkuu alisema, “lakini pia watoto hawana fursa ya kupata haki yao ya elimu.”
Kujitahidi kujenga upya maisha
Mahojiano yetu na Bw. Riza yalikatizwa kwa muda mfupi na sauti kubwa ya milipuko, na kisha akaendelea kuzungumza juu ya ziara zake kwenye makazi kote Lebanon.
Bw. Riza alisema amesikia visa kama hivyo kutoka kwa familia zilizolazimika kukimbia makazi yao ndani ya dakika chache baada ya maonyo ya kuhama kutoka maeneo makubwa, ikiwa ni pamoja na sehemu za kusini mwa Lebanon na vitongoji vya kusini mwa Beirut.
Wengi walikuwa wamerejea nyumbani hivi majuzi baada ya kuhamishwa wakati wa mzozo wa 2024 kati ya Israeli na Hezbollah na walikuwa wakijaribu kujenga upya maisha yao.
“Moja ya mambo ambayo wengi wamesema ni kwamba walikuwa wanajaribu tu kuhangaika kujenga upya maisha yao,” alisema.
Miongoni mwa wale aliokutana nao ni mwanamke kutoka Bint Jbeil ambaye alifika kwenye makazi na watoto wake wawili wakiwa bado wamevaa nguo za kulalia walizokuwa wamevaa walipotoroka nyumbani kwao.
“Alisema ‘asante, tuna blanketi na magodoro’,” Bwana Riza alikumbuka. “Lakini, aliuliza ikiwa tungeweza kupata nguo kwa ajili ya watoto wake na kikaangio ili aweze kuwapikia watu wengine wanaoshiriki chumba katika makao hayo.”
Wanawake ‘wanashikilia familia pamoja’
Licha ya ugumu huo, alisema wanawake wanachukua jukumu kuu katika kusaidia familia kukabiliana na hali hiyo.
“Wanawake ndio wanashikilia familia pamoja,” alisema, akielezea ni wangapi wanapanga uhamishaji na kusaidia watoto wanaokabiliana na kiwewe.
Wakati huo huo, mwitikio wa kibinadamu unazidi kuwa mgumu. Bw. Riza alisema mgogoro wa sasa ni mpana zaidi kuliko ongezeko lililoonekana mwaka wa 2024, wakati Lebanon yenyewe iko katika nafasi dhaifu.
Kupunguzwa kwa fedha kunapunguza rasilimali
Kupunguzwa kwa ufadhili wa kibinadamu duniani kumepunguza rasilimali zilizopo, na msaada mkubwa wa kikanda ambao ulisaidia wakati wa mzozo uliopita unaeleweka kuwa kimya wakati huu huku nchi zikikabiliana na mashambulizi kutoka Iran, ambayo Tehran inasema yanalenga vituo vya Marekani.
Wakati wa ongezeko la 2024, nchi za Ghuba, ikiwa ni pamoja na Saudi Arabia, Qatar, Falme za Kiarabu, Kuwait, Oman na Bahrain, zilitoa msaada mkubwa. Lakini sasa, nchi hizo zenyewe zimeathiriwa na mgogoro huo mkubwa na haziko katika nafasi ya kujibu kwa njia sawa.
“Yote haya kwa pamoja ni dhoruba kamili ya changamoto zisizotabirika,” Alisema.
Mashirika ya Umoja wa Mataifa sasa yanatumia tena fedha zilizopo ili kuzingatia vipaumbele vya kuokoa maisha na kuandaa rufaa ya haraka, ambayo itazinduliwa Ijumaa, ili kuhamasisha msaada zaidi. Umoja wa Mataifa pia unatumia Mfuko wa Kibinadamu wa Lebanon na kutafuta ufadhili wa dharura.
© WFP/Arete/Ali Yunes
Athari za mashambulizi ya hivi majuzi ya anga yanaonekana katika kitongoji cha Beirut, Lebanon.
Usitishaji mapigano ni wa dharura
Bado, Bw. Riza alisisitiza kuwa msaada wa kibinadamu pekee hauwezi kutatua mgogoro huo.
“Tunachohitaji zaidi kuliko kitu chochote ni kusitishwa kwa uhasama,” alisema, akisisitiza kwamba ni mchakato wa kisiasa na kidiplomasia pekee ndio unaweza kumaliza mateso.
Hadi wakati huo, alitoa wito wa msaada wa haraka wa kimataifa, ufikiaji wa kibinadamu kwa jamii zilizoathirika na zaidi ya yote, kuheshimiwa kwa sheria za kimataifa za kibinadamu.
“Wananchi wanabeba mzigo mkubwa,” Bw. Riza alisema. “Wasiwe wao wanaolipa gharama.”
