Sima Alami, afisa programu wa vijana na vijana katika wakala wa Umoja wa Mataifa wa afya ya ngono na uzazi, UNFPAilichora picha dhahiri inayofafanuliwa na takwimu za kutisha.
“Tuna zaidi ya watoto milioni moja huko Gaza ambao wanahitaji huduma za afya ya akili na kisaikolojia,” aliiambia Habari za Umoja wa Mataifa.
Kiwango cha kiwewe kinashangaza.
Asilimia 96 ya watoto huko Gaza wanahisi kifo kiko karibu
Kulingana na takwimu za UNFPA zilizotajwa na Bi Alami, asilimia 96 ya watoto huko Gaza wanahisi kwamba kifo kiko karibu. “Hii inaonyesha kina cha hofu na kiwewe wanachopata kila siku,” alisisitiza.
Miongoni mwa vijana na vijana, mara nyingi hupuuzwa katika migogoro ya kibinadamu, athari za kisaikolojia ni kali sawa. Baadhi ya asilimia 61 wanaugua ugonjwa wa mfadhaiko wa baada ya kiwewe (PTSD), asilimia 38 kutokana na mfadhaiko na asilimia 41 kutokana na wasiwasi. “Kwa kushangaza, mtu mzima mmoja kati ya watano anafikiria kujiua karibu kila siku,” aliongeza.
“Hii sio tu dhiki ya kisaikolojia,” Bi. Alami alisisitiza. “Ni dharura ya afya ya akili iliyoenea.”
Wasichana walio katika hatari kubwa
Ndani ya janga hili, wasichana ni miongoni mwa walio hatarini zaidi. Huko Gaza, ndoa za utotoni, ambazo hapo awali zilikuwa zikidorora, zimerejea kwa kasi. Viwango vilikuwa vimepungua kutoka asilimia 25.5 mwaka 2009 hadi asilimia 11 mwaka 2022, lakini sasa vinapanda tena huku familia zikihangaika kuishi.
Utafiti wa hivi majuzi wa UNFPA uligundua kuwa asilimia 71 ya waliohojiwa huko Gaza waliripoti kuongezeka kwa shinikizo la kuoa wasichana chini ya miaka 18. Katika kipindi kifupi cha ufuatiliaji pekee, zaidi ya leseni 400 za ndoa zilitolewa kwa wasichana wenye umri wa miaka 14 hadi 16 katika mahakama za dharura, lakini takwimu hizo huenda haziripotiwi.
“Baadhi ya familia huona ndoa kama mkakati wa kuishi huku kukiwa na kuhama, umaskini na ukosefu wa usalama,” Bi. Alami alieleza. Wengine wanaamini kuwa inatoa ulinzi katika makazi yenye msongamano wa watu au husaidia kupunguza matatizo ya kiuchumi kufuatia kuporomoka kwa njia za kujikimu.
Ndoa za utotoni huwaweka wasichana kwenye ukatili
Madhara yake ni makubwa. Mnamo 2025, takriban asilimia 10 ya mimba mpya zilizosajiliwa huko Gaza zilikuwa miongoni mwa wasichana wa balehe, kuashiria ongezeko kubwa ikilinganishwa na viwango vya kabla ya vita.
Wakati huo huo, upatikanaji wa huduma za afya umepungua sana. Ni asilimia 15 pekee ya vituo vya afya huko Gaza kwa sasa vinaweza kutoa huduma za dharura za uzazi na watoto wachanga, na hivyo kuongeza hatari ya matatizo kwa akina mama wachanga na watoto wao wachanga.
Ndoa za utotoni pia huwaweka wasichana kwenye ukatili.
“Baadhi ya ushahidi unaonyesha kwamba asilimia 63 ya wasichana walioolewa katika umri mdogo wamepitia ukatili wa kimwili, kisaikolojia au kingono,” Bi Alami alisema. Ripoti zinaonyesha kuongezeka kwa viwango vya talaka na kuenea kwa dhiki kali ya kisaikolojia kati ya watoto walioolewa.
Katika hali mbaya zaidi, matokeo ni hatari kwa maisha. “Zaidi ya visa 100 vya kujiua au kujaribu kujiua vimerekodiwa miongoni mwa watu walionusurika na ukatili,” alibainisha, akisisitiza kwamba ndoa za utotoni ni aina ya ukatili wa kijinsia.
© UNICEF/Eyad El Baba
Watoto ambao hawapati chakula cha kutosha wanahudhuria kliniki ya lishe huko Deir al Balah huko Gaza.
Hisia zinazoendelea za ukosefu wa usalama katika Ukingo wa Magharibi
Wakati Gaza inasalia kuwa kitovu cha mgogoro huo, hali katika Ukingo wa Magharibi pia inazidi kuwa mbaya. Kuongezeka kwa ghasia, operesheni za kijeshi na mashambulizi ya walowezi kumesababisha watu kuhama makazi yao, haswa katika kambi za wakimbizi, wakati vizuizi vya harakati na kufungwa kwa vituo vya ukaguzi vimetatiza maisha ya kila siku na kulazimu shule nyingi kufungwa.
Watoto na vijana wanaishi chini ya dhiki ya mara kwa mara.
“Wanakabiliwa na hofu ya uvamizi, vikwazo vya kutembea, na kutokuwa na uhakika kuhusu maisha na upatikanaji wa huduma,” Bi. Alami alisema. “Hii husababisha wasiwasi wa kudumu na hali ya kutojiamini inayoendelea.”
Shinikizo kama hilo linaweza kuwa na matokeo ya muda mrefu, kuunda tabia na afya ya akili hadi utu uzima. Baadhi ya vijana wanafikiria hata kuondoka Palestina kabisa.
© UNFPA/Jukwaa la Maendeleo ya Jamii
Ili kutoa mazingira salama ambapo wasichana wanaweza kutafuta usaidizi wa haraka na wa muda mrefu kutoka kwa unyanyasaji wa kijinsia, UNFPA inasaidia maeneo salama, vibanda vya vijana na mahema ya wasichana kote Gaza.
Nafasi salama hutoa njia za kuokoa maisha
Katikati ya changamoto hizi, UNFPA imepanua huduma za usaidizi. Katika kipindi cha miaka mitatu iliyopita, wakala umefungua upya na kusaidia zaidi ya maeneo 35 salama kwa wanawake na wasichana, kutoa usimamizi wa kesi na majibu ya kisekta mbalimbali kwa unyanyasaji wa kijinsia.
Zaidi ya vifaa 120,000 vya hadhi na usafi vimesambazwa, na kote Palestina, zaidi ya vituo 15 vya madhumuni mbalimbali vinafanya kazi, huku 11 zikiwa zimejitolea kwa wasichana.
“Nafasi hizi hutoa usaidizi wa kisaikolojia, elimu na stadi za maisha huku zikikuza ushiriki wa jamii na hali ya kuhusika,” Bi. Alami alisema. Vijana sio walengwa tu, aliongeza, lakini “washirika hai” katika kubuni na kutekeleza mipango.
© UNFPA/Jukwaa la Maendeleo ya Jamii
Mhudumu wa kujitolea kutoka Jukwaa la Maendeleo ya Jamii akiendesha kikao cha mpango wa Hema la Wasichana.
Huduma ni pamoja na vikao vya kikundi, msaada wa kwanza wa kisaikolojia, ushauri wa mtu binafsi na nambari ya usaidizi ya kidijitali inayojulikana kama Dirisha la Vijanakutoa usaidizi wa mbali bila malipo kwa vijana waliotengwa.
Hata hivyo, changamoto bado ni kubwa. Uhamisho, rasilimali chache na hali mbaya, haswa huko Gaza, ambapo baadhi ya maeneo salama hufanya kazi katika mahema yaliyo wazi kwa hali mbaya ya hewa, inaendelea kuzuia shughuli.
“Familia nyingi zinatanguliza maisha kuliko afya ya akili,” Bi. Alami alibainisha, akionyesha haja ya majibu jumuishi yanayounganisha msaada wa kisaikolojia na huduma za chakula, afya na elimu.
