Hospitali ya kufundishia katika mji mkuu wa Darfur Mashariki, Al Deain, iliguswa mwishoni mwa Ijumaa, hali iliyopungua katika mzozo wa kikatili kati ya Wanajeshi wa Sudan (SAF) na Wanajeshi wa Msaada wa Haraka (RSF) uliozuka Aprili 2023.
Kulingana na Shirika la Afya Duniani la Umoja wa Mataifa (WHO), idadi ya watu waliouawa imeongezeka hadi 70, wakiwemo wanawake saba na watoto 13, kufuatia juhudi za msako.
Wahudumu wa afya – daktari mmoja na wauguzi wawili – pia walikuwa miongoni mwa waliouawa, huku majeruhi wakiongezeka hadi watu 146, wakiwemo wagonjwa na wanafamilia wanaoandamana nao.
Huduma ya afya ni lengo la mara kwa mara
Tangu kuanza kwa mzozo huo, jumla ya vifo vinavyohusishwa na mashambulizi kwenye vituo vya afya vimepita 2,000 kulingana na WHO.
“Shambulio dhidi ya hospitali sio tu shambulio la jengo, ni shambulio kwa watu wanaotafuta huduma, wafanyikazi wa afya wanaohatarisha maisha yao ili kuokoa wengine, na juu ya uwezekano wa kuishi wakati wa shida,” Naibu Mwakilishi wa WHO nchini Sudan, Dk Hala Khudari.
“Sudan inakaribia mwaka wake wa tatu wa vita, lakini mashambulizi dhidi ya huduma ya afya yanaendelea,” alisikitishwa, akisisitiza kwamba vituo vya afya, magari ya wagonjwa, wafanyakazi wa afya na wagonjwa “wamekuwa wakilengwa mara kwa mara”.
Shambulio dhidi ya hospitali hiyo ya kufundishia limeifungia na wagonjwa “wanaweza kusafiri zaidi ya kilomita 160 kufikia hospitali inayofuata ya rufaa, ambayo kwa wagonjwa wanaohitaji huduma maalum, ni ngumu sana”, afisa wa shirika la afya la Umoja wa Mataifa alisema.
Alisisitiza kuwa Al Deain ilihudumu kama hospitali ya rufaa kwa zaidi ya watu milioni mbili katika jiji hilo pamoja na maeneo mengine tisa katika jimbo la Darfur Mashariki.
Uwindaji wa wahalifu
Alipoulizwa ni nani aliyehusika na shambulio la Al Deain, Ofisi ya Haki za Binadamu ya Umoja wa Mataifa (OHCHR) msemaji Marta Hurtado alisema kuwa ingawa wahusika hawajatambuliwa, pande zote mbili kwenye mzozo huo zinatumia sana ndege zisizo na rubani.
“Wito wetu ni kwa pande zote mbili kuacha mara moja kutumia aina hii ya silaha,” alisema.
Bi. Hurtado alionya juu ya kuongezeka kwa matumizi ya ndege zisizo na rubani kufanya mashambulizi ya anga mwaka huu nchini Sudan, ambayo “yanasisitiza athari mbaya za teknolojia ya juu na silaha za bei nafuu katika maeneo yenye wakazi”.
Zaidi ya raia 500 waliuawa katika migomo kama hiyo kuanzia Januari 1 hadi Machi 15, alisema, idadi kubwa katika majimbo matatu katika eneo la Kordofan.
Mashambulizi hayo mabaya yaliendelea katika wiki iliyopita, na kuhitimishwa na shambulio la Al Deain huku mwezi wa Ramadhani ulipofikia tamati siku ya Eid Al-Fitr.
Mgomo wa Chad umelaaniwa
Msemaji wa ofisi ya Haki za Kibinadamu ya Umoja wa Mataifa pia alisema kwamba “mashambulizi yanayoongezeka ya ndege zisizo na rubani yanaenea katika mipaka ya Sudan, na hatari kubwa ya kuongezeka zaidi, na kusababisha athari za kikanda”.
Alitaja mashambulizi mabaya ya ndege zisizo na rubani wiki iliyopita kwenye mji wa At Tina karibu na mpaka wa Sudan-Chad na katika eneo la mpaka la Tine nchini Chad, “baada ya makosa ya awali ya RSF”.
“Mfumo unaoendelea wa mashambulizi kama hayo yanayowashambulia raia na kuharibu miundombinu ya kiraia huongeza wasiwasi mkubwa kuhusu kufuata sheria za kimataifa za kibinadamu, kanuni za msingi za tofauti, uwiano na tahadhari, na inaweza kuwa uhalifu wa kivita,” Bibi Hurtado alihitimisha, akitoa wito wa kukomesha “uhamishaji wa silaha ambao unalisha mgogoro”.
