Licha ya hali tete, ujumbe wa kulinda amani wa Umoja wa Mataifa, MONUSCOinasalia kujitolea kutekeleza majukumu yake, huku juhudi za kikanda za kurejesha amani zikiendelea.
Vivian van de Perre, Naibu Mwakilishi Maalum wa Ulinzi na Operesheni katika misheni hiyo, alisema kuwa ‘helmeti za bluu’ zingeendeleza shughuli zao zote huko Ituri, kuunga mkono usitishaji mapigano na vile vile kutoa ulinzi kwa raia katika Kivu Kaskazini – huku wakilenga zaidi kazi zinazohusiana na usitishaji mapigano huko Kivu Kusini.
MONUSCO imekuwa DRC tangu Julai 2010, ikichukua nafasi ya operesheni ya awali ya kulinda amani ya Umoja wa Mataifa katika mzozo uliotokana na mauaji ya kimbari ya mwaka 1994 dhidi ya Watutsi katika nchi jirani ya Rwanda. Majukumu ya MONUSCO ni pamoja na kuwalinda raia na kusaidia DRC kuleta utulivu na kuimarisha amani.
Hali ‘ya kutisha’ huku mzozo ukiendelea
Taarifa hiyo ya naibu chifu ilikuja wakati mapigano kati ya makundi ya waasi, AFC na M23, na vikosi vinavyoiunga mkono Serikali mjini Kinshasa yakizidi katika eneo la Kivus, licha ya wanamgambo wa M23. kujiondoa kutoka Uvira mwezi Januari.
Vurugu hizo pia zinaenea katika mpaka wa Burundi, na hivyo kuzua hofu ya kutokea mzozo mkubwa wa kikanda.
Katika jimbo la Ituri, “hali inasalia kuwa ya kutisha” huku mashambulizi ya waasi yakisababisha hasara, kuhama makazi na uharibifu wa miundombinu, afisa huyo wa Umoja wa Mataifa alisema.
“Uhasama wa hivi majuzi kati ya serikali na AFC/M23 pia umebainishwa na kuongezeka kwa matumizi ya drones za kukerana vilevile kwa kuendelea kukwama na kuharibu mawimbi ya GPS,” Bi. van de Perre alisema.
Mashambulizi kutoka kwa kundi jingine la waasi, ADF, pia yameanza tena katika eneo la Mambasa, mbali na maeneo yao ya jadi ya operesheni.
Msukumo wa kidiplomasia kwa amani
“Pamoja na changamoto hizo, juhudi za kidiplomasia kusaidia utekelezaji wa mchakato wa amani unaoendelea zinaendelea,” Bi van de Perre alisema.
Alikaribisha kujitolea upya kwa DRC na Rwanda kusonga mbele na Makubaliano ya Washington kufuatia mkutano wao wa Machi 17-18 katika mji mkuu wa Marekani, ambapo pande zote mbili zilikubaliana juu ya hatua madhubuti za kutekeleza makubaliano ya amani na kupunguza mivutano.
Pia alibainisha maendeleo kupitia mchakato wa Doha na mipango inayoongozwa na Umoja wa Afrika, ambayo imesaidia kujenga mfumo wa kusitisha mapigano.
Bi. van de Perre aliongeza kuwa “ujumbe wa pamoja wa uchunguzi” wa hivi karibuni kwa Uvira uligundua kuwa dhamana ya usalama na uhuru wa kutembea ni muhimu kabla ya kupelekwa kuendelea.
Alilitaka Baraza kutumia ushawishi wake kutafsiri maendeleo haya katika kufunguliwa upya kwa haraka kwa viwanja vya ndege vya Goma na Kavumba na kuanza tena kwa safari za ndege
“Ninawahimiza watendaji wote wa kisiasa na wa mashirika ya kiraia kutafuta muafaka juu ya upeo, malengo, na utaratibu wa mazungumzo ya kitaifa,” alisema.
Kusaidia raia
Vivian van de Perre alisema MONUSCO inaendelea kutoa ulinzi ambapo imehifadhi karibu raia 3,000 waliokimbia ghasia kutoka kwa wanamgambo wa waasi katika kijiji cha Djaiba na kutafuta hifadhi katika kambi ya Umoja wa Mataifa ya Fataki.
Alibainisha kuwa Misheni inaunga mkono, ikiwa ni pamoja na kufanya doria 204, iliwezesha wakulima 18,000 kuvuna na kusafirisha mazao yao..
Hata hivyo, alisisitiza kuwa mageuzi yenye nguvu ya utawala na usalama ni muhimu ikiwa Serikali itatimiza wajibu wake wa kimsingi wa kuwalinda raia, wakati jitihada za kuwapokonya silaha na kuwarejesha makwao lazima zisonge mbele sambamba na kupunguza mivutano.
© UNICEF/Jospin Benekire
Kutokana na hali hii, “mazingira ya kibinadamu yamebadilika sana”, afisa huyo wa Umoja wa Mataifa alisema, na kuongeza kuwa. Watu milioni 6.4 kwa sasa ni wakimbizi wa ndani kote nchini.
“Wakati jitihada za sasa za kibinadamu zikisalia kuwa muhimu, hazitoshi na zimechangiwa na changamoto kubwa za ufadhili,” aliongeza kuwa watu milioni 26.6, robo ya wakazi, wanatarajiwa kukabiliwa na uhaba wa chakula nchini DRC mwaka huu.
“Hatua za kibinadamu pekee haziwezi kubeba mzigo wa amani, hasa katika hali ambapo watendaji wa kibinadamu wanaendelea kulengwa, na matukio kumi yameripotiwa tangu Desemba 2025,” Bi. van de Perre alisema.
Ukiukwaji wa haki za binadamu
Ofisi ya Pamoja ya Haki za Kibinadamu ya Umoja wa Mataifa nchini DRC imeendelea kurekodi ukiukwaji mkubwa wa haki za binadamu unaofanywa na makundi yenye silaha na watendaji wa serikali tangu Baraza la Usalama iliarifiwa mara ya mwisho mnamo Desemba 2025.
“Tangu Desemba 2025, kesi 173 za unyanyasaji wa kijinsia unaohusiana na migogoro zilithibitishwa, zikiwaathiri wahasiriwa 111, wengi wao wakiwa wanawake na wasichana, ambayo ni, kama tunavyojua, ncha tu ya barafu.”
Bi van de Perre pia alionya kwamba vizuizi vya kupatikana kwa MONUSCO vinatatiza uwezo wake wa kufuatilia, kuchunguza, na kuripoti juu ya dhuluma, huku watetezi wa haki za binadamu, waandishi wa habari, na wahusika wa mashirika ya kiraia katika maeneo yanayodhibitiwa na waasi wakiendelea kukabiliwa na vitisho na kuwekwa kizuizini kiholela.
Alisisitiza zaidi kwamba ajira ya kulazimishwa kwa watoto bado ni tatizo kubwa katika maeneo ya uchimbaji madini, ambapo unyonyaji husaidia kuchochea migogoro.
