Bado haijabainika iwapo migodi, ambayo inaweza kuzamisha meli za aina zote ikiwa imewashwa, imetumwa katika Mlango-Bahari wa Hormuz, kama sehemu ya mzozo unaoendelea Mashariki ya Kati.
Meli nyingi hazijaweza kupita kwenye mkondo huo muhimu wa kimkakati huku Iran ikiendelea na vita vyake na Marekani, Israel na nchi nyingine katika eneo hilo, huku kukiwa na mashambulizi ya mabomu dhidi ya shabaha za Iran.
Inasalia kuwa lengo kuu la jumuiya ya kimataifa kufungua tena mkondo wa maji ili kuwezesha mtiririko wa mafuta na mbolea.
Paul Heslop ni mtaalam wa UN Mine Action Service (UNMAS) ambayo inalenga katika kusafisha migodi ya ardhini.
Alizungumza na Nathalie Minard wa UN News kabla ya mkutano huo Siku ya Kimataifa ya Uhamasishaji wa Migodi na Usaidizi unaowekwa alama kila mwaka tarehe 4 Aprili.
HABARI ZA UN: Je, una taarifa yoyote kuhusu migodi ya majini inayotumwa katika Mlango-Bahari wa Hormuz?
Paul Heslop: Tunajua kwamba jeshi la wanamaji la Iran lilikuwa na hifadhi kubwa ya migodi ya baharini kabla ya mzozo huo.
Habari za UN/Daniel Johnson
Paul Heslop, UNMAS
Hatuna ripoti zilizothibitishwa zinazosema hasa idadi au aina ambazo zimetumika, lakini migodi ya baharini ni rahisi kutumia.
Unaweza kuwatoa kwa mashua ndogo, mashua ya uvuvi, jahazi, au mchimbaji aliyejitolea.
HABARI ZA UN: Ni aina gani za migodi ya baharini zinaweza kutumwa?
Paul Heslop: Ukizingatia bomu la ardhini, kwa kawaida huwekwa juu au chini ya uso. Na mara tu inapowekwa, hukaa mahali pake, isipokuwa kuna tetemeko la ardhi, maporomoko ya ardhi, au kiasi kikubwa cha maji ambayo huipeleka.
Changamoto ya migodi ya baharini ni kwamba inaweza kuwekwa katika tabaka tatu: kuelea juu ya uso, kuelea ndani ya maji au kupelekwa chini ya bahari.
Ni wazi, ikiwa zinaelea, zinaweza kuathiriwa na mikondo ya maji na zinaweza kusonga mahali. Wanaweza pia kuunganishwa na kulindwa katika eneo moja.
© NASA
Picha ya setilaiti inaonyesha njia muhimu ya kimkakati ya usafirishaji ya Mlango-Bahari wa Hormuz.
Wanaweza kufanywa kutoka kwa plastiki au chuma. Taratibu zao za kuwezesha ni pamoja na kugusana na sehemu ya mwili, ushawishi wa sumaku, au zinaweza kulipuliwa kwa mbali, au kuwekewa muda wa kulipua.
HABARI ZA UN: Kwa nini migodi ya baharini ni ngumu zaidi kufuta?
Paul Heslop: Kusafisha mabomu ya ardhini ni ngumu, lakini kusafisha migodi ya baharini ni ngumu zaidi.
Haufanyi kazi kwa kina tatu tofauti, kwa hivyo vipimo vitatu, lakini pia kipimo cha nne, ambacho ni wakati.
Baada ya muda, migodi inaweza kusonga. Ikiwa eneo limesafishwa, na kuna mawimbi ya maji au mkondo mwingine basi eneo hilohilo linaweza kuchafuliwa tena.
Zaidi ya hayo, baadhi ya migodi hutembea kwenye maji, ikiendeshwa na utaratibu wa kusukuma maji kwa hivyo wachomaji madini wanafanya kazi katika mazingira yanayobadilika na yanayobadilika.
HABARI ZA UN: Wanawezaje kugunduliwa?
Paul Heslop: Ikiwa ni chuma, magnetometer (ambayo hupima mabadiliko katika uwanja wa sumaku) ingewapata. Pia kuna anuwai ya zana za kisasa za sonari (wimbi la sauti) na zana za kugundua rada (wimbi la redio) za kutafuta vifaa vya chini ya maji.
Sababu nyingine yenye changamoto katika maji ni tabaka za halijoto ambazo zinaweza kufanya kazi kama kiakisi na kufanya ugunduzi kuwa mgumu zaidi.
Kwa hivyo, ikiwa mgodi uko kwenye kina ambacho kuna safu tofauti ya joto juu yake, na sonar imetumwa, sonar inaweza kuharibiwa au kugeuzwa kwa sababu ya tabaka hizo za joto.
Hii ndiyo sababu kutafuta na kusafisha migodi ya baharini ni changamoto kubwa na ni hatari sana kwa meli zinazofanya hivyo.
HABARI ZA UN: Ni nchi gani zina meli za uchimbaji madini na uwezo wa kuingilia kitaalam katika eneo hilo maalum la migodi ya majini?
Paul Heslop: Wanamaji wengi watakuwa na uwezo fulani wa kushughulikia migodi.
Mgogoro huu unatokea wakati wa mabadiliko kutoka kwa boti za wachimbaji za mtindo wa zamani na wafanyakazi, hadi teknolojia mpya zinazotumia drones au roboti za chini ya maji kutafuta migodi.
HABARI ZA UN: Ikiwa migodi ya baharini ingekuwa tishio kwa usafirishaji wa meli, suluhisho lingekuwa nini kuruhusu trafiki kuanza tena pindi amani itakaporejeshwa?
Ni kama katika misheni ya kulinda amani: unaweza kuwa na kikundi cha waasi ambacho, usiku, huenda na kuweka mgodi barabarani kulenga msafara.
Kwa hivyo, kila asubuhi, unafanya doria na gari linalolindwa na mgodi ili kuangalia kama hakuna migodi iliyowekwa usiku uliopita.
Ikiwa kuna mpango wa amani au makubaliano katika Mlango wa Hormuz na migodi imetumwa, basi kwa siku zijazo inayoonekana, pengine kutakuwa na mahitaji, kwa sababu ya asili ya nguvu ya migodi ya baharini, kuunda msafara na kufagia migodi mbele ya msafara huo.
Labda msafara ungefanya kazi katika chaneli yenye upana wa kilomita kadhaa ambayo imeondolewa kwenye migodi. Isingekuwa hivyo kwamba kila mita ya mraba ya Mlango-Bahari wa Hormuz ingesafishwa kila siku.
Na ni wazi, kulingana na mikondo, mabadiliko ya mawimbi, baadhi ya maeneo yana uwezekano mkubwa wa kuchafuliwa tena kuliko mengine.
