Mabaharia hao wanafanya kazi katika meli zipatazo 2,000 zikiwemo meli za mafuta na gesi, za kubeba mizigo kwa wingi, meli za mizigo pamoja na meli sita za kitalii.
Meli hizo zimenasa katika Ghuba ya Uajemi na haziwezi kupita katika njia hiyo nyembamba kutokana na vita vinavyoendelea Mashariki ya Kati.
Iran inapakana na bahari ya bahari upande wake wa kaskazini na imesema itaruhusu tu kupita kwa meli “zisizo adui”.
Kabla ya mzozo huo, karibu meli 150 zilipitia njia ya maji kila siku, lakini sasa ni nne au tano tu hufanya hivyo.
Siku ya Jumatatu, meli mbili za mizigo zenye bendera ya China ziliripotiwa kuanza safari ya saa nne hadi sita kupitia mlango wa bahari na kuingia katika Ghuba ya Oman na maji salama zaidi nje ya eneo la vita.
Mashambulizi kwenye meli
Tangu kuanza kwa mzozo mwezi mmoja uliopita, kumekuwa na mashambulizi 19 kwenye vyombo vya baharini, kulingana na Umoja wa Mataifa. Shirika la Kimataifa la Bahari (IMO) huko London.
Mabaharia 10 wameuawa na wanane kujeruhiwa tangu mashambulizi ya Israel na Marekani dhidi ya Iran yaanze na hivyo kusababisha mashambulizi ya Iran katika eneo la Ghuba.
Siku ya Jumanne, meli ya kubebea mafuta iliyokuwa imesheheni mafuta ilipigwa karibu na pwani ya Dubai, pengine na ndege isiyo na rubani.
IMO/Pankaj Gautham
Meli ya mizigo inasafiri katika bahari ya wazi. (faili)
Bado haijulikani kwa nini meli hizo 19 zililengwa haswa.
Inaonekana kumekuwa na mashambulizi machache katika wiki iliyopita, huku kukiwa na ongezeko la hatua za kidiplomasia kutatua mgogoro huo.
Usalama wa baharini
IMO, ambayo ni wakala maalum wa Umoja wa Mataifa unaohusika na hatua za kuboresha usalama na usalama wa meli za kimataifa, inalenga katika kuhakikisha uokoaji na usalama wa mabaharia 20,000.
“Hakuna mfano wa kukwama kwa mabaharia wengi katika enzi ya kisasa,” Damien Chevallier, Mkurugenzi wa Kitengo cha Usalama wa Baharini cha shirika hilo.
“IMO imetoa wito kwa pande zote kwenye mzozo kupunguza mashambulizi ili mabaharia waweze kuhamishwa hadi salama.”
“Wamekuwa wakifanya kazi katika eneo la vita kwa mwezi mmoja,” alisema Bw. Chevallier. “Ni hali ya kutisha sana na mtu anaweza kufikiria tu mkazo wa kisaikolojia walio nao.”
Shirikisho la Kimataifa la Wafanyakazi wa Uchukuzi, mshirika wa IMO ambalo linawakilisha mabaharia, lilisema limepokea barua pepe zaidi ya 1,000 kutoka kwa wafanyakazi waliokwama kwenye meli wakielezea wasiwasi wao kuhusu hali ya ndani ya meli na wanaomba kurejeshwa kwa nchi zao.
“Inawezekana kuwaokoa mabaharia hao kwa kuwabadilisha na wengine kama meli inavyohitaji wafanyakazi kuendelea kufanya kazi, lakini kampuni zinazoendesha meli hizo zitahitaji kupata watu wa kujitolea,” alisema Bw. Chevallier.
© NASA
Picha ya setilaiti inaonyesha njia muhimu ya kimkakati ya usafirishaji ya Mlango-Bahari wa Hormuz.
“Suluhisho bora ni kwa vyombo hivyo kuweza kupita kwa usalama kupitia Mlango-Bahari wa Hormuz, lakini hiyo ingehitaji kusitishwa kwa uhasama,” aliongeza.
Kujadili njia salama
Meli 2,000 katika Ghuba ya Uajemi zinarejeshwa kwa chakula, maji na mafuta na makampuni yanayofanya kazi nje ya Saudi Arabia na Oman. Mamlaka ya Saudi yamefanya kazi na IMO ili kutoa taarifa kwa sekta hiyo kuhusu jinsi ya kuwasiliana na kampuni hizo za usambazaji tena.
Sio lazima kuwa salama zaidi kwa meli hizo kubaki bandarini, kwa hivyo meli zinazunguka Ghuba kutafuta maeneo salama ambapo zinaweza kusubiri mzozo huo, kwa kufuata itifaki za kampuni za meli zinazozimiliki.
Wakati IMO inaendelea kushirikiana na waingiliaji kadhaa kuelekea uhamishaji wa mabaharia, Damien Chevallier wa IMO alisema kuwa shirika hilo limeiuliza Iran “kwa ufafanuzi wa nini ni meli ‘uadui’ na ambayo inaweza kuwa chini ya tishio la kushambuliwa,” ikiwa itapitia Lango la Hormuz.
Njia iliyokubaliwa kimataifa
Upungufu huo ni muhimu sana kwa uchumi wa dunia. Inakadiriwa kuwa asilimia 20 ya usambazaji wa mafuta na gesi duniani hupitia humo.
Mfumo wa uelekezaji wa meli uliokubaliwa kimataifa, mpango wa kutenganisha meli za njia mbili, ulipitishwa na IMO mnamo 1968 kwa makubaliano ya nchi katika kanda. Hii inaonyesha njia salama zaidi kupitia ukanda mwembamba wa bahari unaopita karibu na Oman kusini.
Walakini, meli chache ambazo zimepita zimechukua njia ya kaskazini karibu na Irani, inasemekana hivyo mamlaka huko inaweza kufuatilia mienendo yao kwa karibu zaidi.
Nini kinafuata kwa mabaharia?
Lengo la muda mfupi la IMO ni kuhakikisha usalama wa wafanyakazi wote ambao kwa sasa wamekwama katika Ghuba ya Uajemi, lakini kuna wasiwasi wa muda mrefu kuhusu mustakabali wa wasafiri wa baharini.
“Ikiwa mabaharia hawajisikii salama kutokana na mizozo kama hii inayoendelea sasa, basi itakuwa vigumu kuvutia kizazi kijacho kukidhi mahitaji yanayoongezeka,” Bw. Chevallier alieleza.
“Bila ya mabaharia hakuwezi kuwa na biashara ya kimataifa ambayo uchumi wa dunia unategemea.”
