Katika dunia ya sasa yenye changamoto nyingi za kiuchumi, familia haziwezi tena kutegemea chanzo kimoja cha kipato.
Kutegemea mshahara pekee au biashara moja ni sawa na kuweka mayai yote kwenye kapu moja; ikitokea tatizo, familia hujikuta kwenye hali ngumu ya kifedha.
Hivyo basi, ni muhimu kwa familia kupanga na kuandaa vyanzo tofauti vya kipato ili kuhakikisha usalama wa kifedha na mustakabali bora wa maisha.
Kwanza kabisa, familia zinapaswa kuanza kwa kutengeneza mpango wa kifedha. Mpango huu unahusisha kujua kipato kinachoingia kwa mwezi na matumizi yanayofanyika.
Kwa kufanya hivyo, familia hupata picha kamili ya uwezo wao wa kifedha na nafasi ya kuwekeza kwenye miradi au shughuli nyingine zitakazoongeza kipato.
Kwa mfano, familia inaweza kugundua kuwa sehemu ya matumizi yao ni ya anasa na ikaamua kuelekeza fedha hizo kwenye uwekezaji mdogo kama ufugaji wa kuku au kilimo cha mboga mboga.
Pili, familia inaweza kuanzisha biashara ndogo za nyumbani. Biashara hizi zinaweza kuwa za kuuza bidhaa ndogo ndogo, chakula, au huduma fulani kama ushonaji au saluni.
Mara nyingi, biashara hizi hufanywa na wanandoa au watoto wakubwa wa familia na huwa chanzo cha haraka cha kipato cha ziada. Kwa mujibu wa taarifa za Shirika la Kazi Duniani (ILO, 2023), zaidi ya asilimia 60 ya familia katika nchi zinazoendelea hupata kipato kutokana na biashara ndogo zisizo rasmi. Hii inathibitisha kuwa biashara hizi ni mhimili muhimu wa kifedha kwa familia nyingi.
Tatu, uwekezaji kwenye mali zinazozalisha kipato ni njia nyingine muhimu. Familia zinaweza kuwekeza kwenye viwanja, nyumba za kupanga, au mashamba. Mali hizi huongeza kipato cha familia kwa njia endelevu, na zaidi ya hapo huwa urithi kwa vizazi vijavyo.
Kwa mfano, familia ikimiliki nyumba ya kupanga, kila mwezi itapata kodi inayoweza kusaidia kulipia ada za watoto au gharama za matibabu.
Nne, familia zinaweza kufikiria uwekezaji wa kifedha kama vile hisa, mifuko ya uwekezaji au akiba kwenye benki zinazotoa riba. Ingawa njia hizi zinahitaji maarifa na uangalizi wa karibu, zina faida kubwa katika kuongeza kipato bila kutumia nguvu nyingi. Elimu ya kifedha hapa ni ya msingi, kwani bila uelewa familia inaweza kuingia kwenye hasara.
Zaidi ya hayo, familia inaweza pia kuwekeza kwenye ujuzi na elimu ya wanachama wake. Hii ni kwa sababu kila mwanafamilia anapokuwa na ujuzi wa kipekee, nafasi ya kujiajiri au kupata ajira nzuri huongezeka. Kwa mfano, mtoto akipata mafunzo ya teknolojia ya habari anaweza kufanya kazi mtandaoni na kuongeza kipato cha familia.
Maandalizi ya vyanzo tofauti vya kipato siyo suala la hiari bali ni hitaji la msingi kwa familia ya kisasa. Kupitia mpango thabiti wa kifedha, biashara ndogo, uwekezaji wa mali na elimu, familia zinaweza kujihakikishia usalama wa kifedha na kupunguza utegemezi wa chanzo kimoja cha kipato.
Hali hii huwapa utulivu wa maisha na uwezo wa kukabiliana na changamoto za kiuchumi zinazoweza kujitokeza ghafla.
