Akitoa taarifa kwa waandishi wa habari walioko Makao Makuu ya Umoja wa Mataifa mjini New York siku ya Ijumaa, Anita Kiki Gbeho, Afisa Msimamizi wa Ujumbe wa Umoja wa Mataifa nchini Sudan Kusini (UNMISS), Alisema Jonglei imekuwa ‘flashpoint’ kwa ajili ya mapigano, na raia walipatikana katika mapambano.
Pamoja na zaidi ya watu 200,000 waliokimbia makazi yao kutokana na mzozo mwezi huu, afisa huyo mkuu – ambaye pia anahudumu kama Mratibu Mkazi – alionya kuhusu ‘kuongezeka kwa kasi’ kwa wagonjwa wa kipindupindu.
Zaidi ya 500 waliripotiwa nchi nzima mwezi huu wakati vituo vya matibabu ‘zimezidiwa’ na ‘upungufu mkubwa’ wa vifaa.
Ugumu wa utoaji wa misaada
Ingawa juhudi za misaada zinaendelea kwa msaada wa serikali, upatikanaji unaendelea ‘kukabiliwa vikali’ na vikwazo vya barabara na mito ambavyo vinazuia usambazaji wa misaada na uhamishaji wa matibabu.
Taifa hilo changa zaidi duniani lilipata uhuru wake mwaka 2011 lakini hivi karibuni lilitumbukia katika vita vya wenyewe kwa wenyewe na mapigano kati ya vikosi tiifu kwa jeshi la taifa chini ya Rais Salva Kiir na wale wanaomuunga mkono kiongozi mkuu wa upinzani Riek Machar, ambaye kwa sasa yuko mahakamani akikabiliwa na mashtaka mazito, yakiwemo mauaji, ambayo anayakanusha.
Tazama mfafanuzi wetu juu ya mzozo uliodumu kwa muda mrefu, hapa.
Shambulio la serikali lilianza wiki hii katika kaunti tatu za Jonglei kufuatia ushindi wa upinzani. Raia wote na wafanyikazi wa misaada walihimizwa kuhama.
Miundombinu ya kibinadamu ‘imeporwa’
Bi Gbeho aliwaambia waandishi wa habari kwamba “vifaa vya kibinadamu vinaporwa na kuharibiwa (ikiwa ni pamoja na angalau (maeneo) saba huko Jonglei), mali zinachukuliwa, na wafanyakazi wa misaada wanatishwa,” wakati kikosi cha kulinda amani cha Umoja wa Mataifa kinakabiliwa na “changamoto sawa”.
Usumbufu wa kusaidia na juhudi za kujenga amani unakuwa na “athari zisizoweza kuvumilika kwa watu,” na ujumbe unaonya kwamba “hali zote za janga la mwanadamu zipo.”
Akizungumza mtandaoni kutoka Sudan Kusini, Bi Gbeho alisisitiza kwamba licha ya kutolewa kwa dola milioni 10 kusaidia mwitikio wa kibinadamu kutoka kwa Hazina Kuu ya Misaada ya Dharura, “msaada zaidi unahitajika.”
Rejesha amani
Licha ya uhaba wa vifaa, Bi Gbeho alisema kipaumbele ni “kusimamisha mapigano, kulinda raia na kuhifadhi mchakato wa amani” na kufanya kazi na Umoja wa Afrika na jumuiya ya IGAD ya mataifa katika eneo hilo “kurejesha ufuasi wa (2018) makubaliano ya amani.”
Akirejea maoni wa Katibu Mkuu siku ya Alhamisi, Bi Gbeho alikariri kuwa “suluhu ya mgogoro uliopo ni ya kisiasa, si ya kijeshi”, akitoa wito kwa viongozi wa nchi kuchukua “hatua za haraka, za haraka za kusitisha uhasama, kupunguza mivutano kupitia mazungumzo jumuishi, na kurejea katika maamuzi yanayozingatia maridhiano”.
‘Wakati wa kufafanua’
Kwa kumalizia, Bi. Gbeho alisisitiza kwamba “nguvu za kufanya mabadiliko chanya ziko kwa Wasudan Kusini wenyewe.”
Alielezea muktadha huo kama “wakati mahususi – makutano muhimu kwa Sudan Kusini. Maamuzi inayofanya sasa yanaweza kuwaongoza kwenye njia ya kuelekea amani au kwenye migogoro zaidi.”
