NEW YORK, Februari 3 (IPS) – Mwezi Februari 2025, mwaka mmoja uliopita, Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa Antonio Guterres alianza mkutano wake na vyombo vya habari kwa kutangaza kwamba “Nataka kuanza kwa kueleza wasiwasi wangu mkubwa kuhusu taarifa nilizopokea katika saa 48 zilizopita na mashirika ya Umoja wa Mataifa – pamoja na mashirika mengi yasiyo ya kiserikali ya kibinadamu na maendeleo – kuhusu upunguzaji mkubwa wa fedha za Umoja wa Mataifa.” Aliendelea kuonya kwamba “”Matokeo yatakuwa mabaya sana kwa watu walio hatarini ulimwenguni kote.”
Mpango wa UN80 – Marekebisho au Shinikizo?
Mgogoro huo wa kibajeti ulijaribiwa kuahirishwa kwa kuzindua ajenda ya mageuzi ya mageuzi ya dirishani – kinachojulikana kama Mpango wa UN80. Marekebisho haya ya muda mrefu ya kimuundo na kiprogramu ya mfumo wa Umoja wa Mataifa yamekuwa kwenye ajenda ya angalau kwa Makatibu Wakuu wanne waliopita lakini bila ya kuwa na athari kubwa, isipokuwa kubadilisha-acronym, creeping-creeping and structure-tweaking, na sasa siku hizi, kuhamisha wafanyakazi.
Kengele ya Kengele ya Kuporomoka kwa Fedha
Mwishoni mwa Januari hii tena Katibu Mkuu alisema katika barua kwa nchi zote wanachama wa Umoja wa Mataifa kwamba fedha kwa ajili ya bajeti yake ya kawaida ya uendeshaji zinaweza kumalizika ifikapo Julai, ambayo inaweza kuathiri sana shughuli zake. Pia alitoa wito kwa marekebisho ya kimsingi ya sheria za kifedha za Umoja wa Mataifa ili kuzuia “kuporomoka kwa kifedha kunakokaribia”.
Kwa nini sasa waombe nchi wanachama wafanye jambo thabiti? Kwa nini isiwe Februari 2025 alipopiga kengele mwenyewe?
Inanikumbusha ngano inayofanana kwa kiasi fulani ya Aesop kuhusu mvulana aliyelia mbwa mwitu.
Kuomboleza Nguvu ndogo – Hakuna Nguvu, Hakuna Pesa
Katika siku za nyuma, Katibu Mkuu Guterres alilalamika kwa vyombo vya habari akisisitiza kwamba “… ni kweli kabisa kwamba Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa ana uwezo mdogo sana, na pia ni kweli kabisa kwamba ana uwezo mdogo sana wa kukusanya rasilimali za kifedha. Kwa hivyo, hana nguvu na hana pesa.”
Huo ndio ukweli ambao kila Katibu Mkuu anakabiliana nao na amekuwa akiufahamu. Hilo pia linajulikana kwa ujumla kwa watu wanaofuata Umoja wa Mataifa mara kwa mara na kuelewa kikamilifu utata wa utendaji wa chombo kikubwa zaidi cha kimataifa duniani.
Kwa nini basi ukweli huu unajitokeza na kuletwa hadharani pale tu uongozi wa Umoja wa Mataifa unaposhindwa kutekeleza majukumu yaliyoagizwa?
Ninaamini kwa dhati kwamba “nguvu hii yenye mipaka sana”, kama ilivyosemwa na SG Guterres, inapaswa kuangaziwa mara nyingi iwezekanavyo ili kuepuka matarajio yasiyo ya lazima na yasiyofaa ya jumuiya ya kimataifa kuhusu Umoja wa Mataifa na uongozi wake mkuu. Hakuna Katibu Mkuu aliyetaja mapungufu hayo alipokuwa akipigania nafasi hiyo na kushika wadhifa huo, nijuavyo mimi.
SG Guterres wa sasa naye pia. Angekuwa wa kweli na wa kweli ikiwa angetaja mapungufu – ambayo yanajulikana zaidi kama vikwazo – kwa uongozi wake alipoingia madarakani mnamo 2017, na sio 2026 baada ya kuwa ofisini kwa karibu miaka tisa. Udhaifu huu wa kiutendaji uliojengeka ndani na kutoweza kwa mwanadiplomasia muhimu zaidi duniani kumekuwepo siku zote.
Kudhibiti au Kuacha?
Baadhi ya watu wanakisia kuwa Marekani inatumia nguvu zake za kifedha na shinikizo kutishia kuanguka kwa Umoja wa Mataifa.
Marekani daima imekuwa ikitumia uwezo wake mkubwa wa kura ya turufu na karibu robo ya michango ya kibajeti katika uendeshaji wa mfumo wa Umoja wa Mataifa. Huo ni ukweli unaopaswa kuzingatiwa na uongozi wa Umoja wa Mataifa na Nchi Wanachama wake, isipokuwa Mkataba wa Umoja wa Mataifa utakapobadilishwa ili kuunda shirika la kidemokrasia zaidi katika maana halisi.
Kwa muda mrefu, Marekani imetumia mipangilio ya sehemu ya malipo ya michango yake inayostahili kisheria, kwa uelewa kamili na kukubalika kwa Katibu Mkuu, ili iweze kuepuka kupoteza uwezo wake wa kupiga kura na kupata pauni yake ya nyama kila wakati malipo hayo ya awamu yanapofanywa.
Ninaamini Merika inataka kutumia mwili wa ulimwengu kwa njia yake kwa kudhibiti, sio kuacha.
Mwanamke kwenye Helm kwa UN
Kwa muktadha huu, naomba nirudie tena kwamba baada ya miongo minane ya uhai wake na kuchagua wanaume tisa mtawalia kuwa mwanadiplomasia bora zaidi duniani, ni vyema Umoja wa Mataifa uwe na akili timamu na sakata la kumchagua mwanamke kuwa Katibu Mkuu ajaye mwaka 2026 wakati mrithi wa aliye madarakani atakapochaguliwa.
Kuna haja ya mpango wa uongozi bunifu, usio wa urasimu na tendaji kwa ajili ya mabadiliko ya kweli ili kuhakikisha kuepukwa kwa ugonjwa wa “kilio mbwa mwitu” kutatiza kazi na shughuli za chombo cha kimataifa cha kimataifa kilicho na mamlaka ya kufanya kazi kwa maslahi bora ya ubinadamu.
Balozi Anwarul K. Chowdhury ni Naibu Katibu Mkuu wa zamani wa Umoja wa Mataifa, Mwakilishi wa Kudumu wa wakati mmoja wa Bangladesh kwenye Umoja wa Mataifa, Mwenyekiti wa Kamati ya Utawala na Bajeti ya Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa (1997-1998), aliyekuwa Mshauri Maalumu Mwandamizi wa Rais wa Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa (2011-2012) na Rais wa Baraza la Usalama la Umoja wa Mataifa (20010) na Makamu Mwenyekiti wa Umoja wa Mataifa wa awamu mbili za 20. Programu na Uratibu (1984-85).
Ofisi ya Umoja wa Mataifa ya IPS
© Inter Press Service (20260203075453) — Haki Zote Zimehifadhiwa. Chanzo asili: Inter Press Service
