MYANMAR & THAILAND, Februari 4 (IPS) – Miaka mitano ya vita tangu jeshi kunyakua mamlaka imeifanya Myanmar kuwa nchi iliyoshindwa na kusababisha vifo vingi vilivyopotea na kuharibiwa. Lakini kwa kila upande kutafuta ushindi kamili, hakuna mwisho mbele.
Viwango vya ukatili wa enzi za kati vilivyoimarishwa na teknolojia ya kisasa vimewezesha jeshi la kijeshi, kwa usaidizi kutoka Uchina, kurudisha bahati ya vita kwa niaba yake, mara nyingi kupitia mashambulizi ya anga na mashambulizi ya ndege zisizo na rubani kwenye shabaha za raia. Vijiji vilivyochomwa vimeachwa.
Kyaw Thurein Win, katika ukumbusho wa mapinduzi ya kijeshi ya Februari 1, 2021, dhidi ya serikali iliyochaguliwa ya kiraia, alitazama kijiji chake cha Shut Pon kikiungua katika eneo la kusini la Tanintharyi – kupitia picha za satelaiti.
“Leo kijiji changu kinashuhudia ukatili wa wanajeshi. Walichoma moto na kuamuru usitishwe. Huu ni unyama na unazidi ukatili. Kutazama haya yakitokea mbali hakuvumiliki,” aliandika kwenye Facebook.
Ingawa nguvu ya upinzani dhidi ya serikali na azma ni jambo lisilopingika miongoni mwa watu wengi nchini Myanmar, pia kuna utambuzi unaokua – hasa miongoni mwa wapiganaji wa zamani – kwamba upinzani hautashinda vita hivi hivi karibuni, ikiwa hata hivyo.
Hakuna awezaye kushinda,” akasema mwanajeshi mmoja aliyeasi, akisema kwamba kelele za ushindi kamili za serikali na upinzani hazina maana.
Mwanamke mchanga ambaye anaendesha nyumba salama ya askari watoto wa zamani wa umri wa miaka 13 anasema alijiunga na Jeshi la Ulinzi la Wananchi la upinzani ambalo liliibuka dhidi ya utawala wa kijeshi mnamo 2021. Lakini hivi karibuni aligundua kuwa, kwake angalau, vita havikuwa jibu na akaanza kuchukua watoto waliolazimishwa na umaskini na kufukuzwa kuwa wapiganaji dhidi ya serikali.
Anapinga mawazo ya “chochote kinachohitajika” na ushuru unaohitajika.
“Mateso ya raia yanapuuzwa au kunyonywa,” anasema, akihudhuria hafla ya kumbukumbu ya mapinduzi – mchanganyiko wa siasa na utamaduni na maduka ya vyakula – iliyoandaliwa na wanaharakati wa kupinga serikali huko Chiang Mai, kaskazini mwa Thailand. Anashiriki picha ya ‘Komando’ akiwa amevalia sare, akiwa amejihami mpaka kwenye meno. Alikuwa na miaka 12 wakati huo.
Sayarma Suzanna, akichangisha fedha kwa ajili ya shule yake katika Jimbo la Kayin, Taasisi ya Dk Thanbyah Christian kwa watoto waliohamishwa na wenyeji, alisema yeye na wanafunzi wake 97 walitumia muda wote wa Novemba kujificha kwenye msitu wa karibu kwa sababu ya mgomo wa hewa.
“Lazima uelewe kwamba wakati wanafunzi hawakusikilizi wakati wa masomo, ni kwa sababu ya kiwewe chao,” alisema, akisimulia jinsi mwanafunzi mmoja alivyopoteza wanafamilia saba katika mgomo wa anga katika kijiji chao.
Katika duka la karibu, meneja wa I-Walk alionyesha safu ya viungo bandia vya ubora vilivyotengenezwa na biashara yake kwa bei nafuu iwezekanavyo. Ana orodha ya kusubiri ya zaidi ya watu 3,000.
Myanmar ndio nchi iliyofukiwa na ardhi nyingi zaidi duniani yenye kiwango cha juu zaidi cha vifo. Pia inaorodheshwa kama mzalishaji mkuu wa afyuni haramu na chanzo kikuu cha dawa za syntetisk. Mitandao ya vituo vya utapeli mtandaoni inayoendeshwa na magenge ya wahalifu na vikundi vya wanamgambo walio karibu na serikali imesafirisha makumi ya maelfu ya watu kutoka nchi nyingi, na kuwalaghai mabilioni ya dola.
Umoja wa Mataifa unasema watu milioni 5.2 wamekimbia makazi yao kutokana na migogoro ndani ya nchi na kuvuka mipaka. Kupunguzwa kwa nchi tajiri kwa bajeti ya misaada kumekuwa na athari mbaya. Baadhi ya kliniki zimepunguzwa kwa kutoa paracetamol tu.
Maadhimisho ya mapinduzi ya mwaka huu yaliambatana na hitimisho la uchaguzi wa wabunge na wa kikanda ulioratibiwa vikali na serikali juu ya maeneo yaliyotawanyika na wakati mwingine yaliyotengwa kabisa ya eneo inalodhibiti, ambayo ni pamoja na miji yote mikubwa.
Kura hizo za awamu tatu – zilizoidhinishwa na Uchina na Urusi lakini zilipingwa vikali na Umoja wa Mataifa na nchi nyingi za demokrasia isipokuwa Amerika – ziliondoa National League for Democracy, ambayo ilipata ushindi wa kishindo katika uchaguzi wa 2015 na 2020.
Kiongozi wa NLD Aung San Suu Kyi amezuiliwa gerezani tangu mapinduzi. Kuna uvumi kwamba Jenerali Mwandamizi Min Aung Hlaing anaweza kumweka kwenye hali bora ya kifungo cha nyumbani baada ya Chama cha Mshikamano na Maendeleo cha wanajeshi, kinachoongozwa na maafisa wakuu wa zamani, kuunda serikali inayodaiwa kuwa ya kiraia mwezi Aprili.
USDP inaelekea kwenye ushindi wake wa kishindo unaosimamiwa, kulingana na takriban matokeo kamili yaliyotolewa wiki iliyopita.
Umoja wa Mataifa ulisema una ripoti za kuaminika za takriban raia 170 waliouawa katika mashambulizi ya serikali katika kipindi cha mwezi mzima cha uchaguzi. Makadirio mengine yanaweka takwimu juu zaidi.
Shambulizi moja la anga katika Jimbo la Kachin kaskazini mwa Myanmar liliripotiwa kuwaua raia 50 mnamo Januari 22. Majaribio ya muda mrefu ya Jeshi la Uhuru wa Kachin na vikosi vya upinzani kukamata mji wa Bhamo ulio karibu na unaolindwa vikali kutoka kwa wanajeshi yamekuwa ya gharama kubwa. Wachambuzi fulani wanauliza, kwa faida gani?’
Mji wa pili kwa ukubwa katika Jimbo la Kachin uko kimkakati kwenye njia ya kibiashara kuelekea Uchina lakini wakazi wake wengi zaidi ya 55,000 wamekimbia kwa muda mrefu. Wanajeshi bila shaka wangejibu kwa mashambulizi makubwa ya anga kwa kazi yoyote ya upinzani.
Data iliyokusanywa na ACLED, shirika lisilo la faida ambalo huchambua data kuhusu ghasia za kisiasa, zinaonyesha zaidi ya vifo 90,000 vilivyotokana na migogoro tangu mapinduzi hayo. Wanajeshi, wanaotegemea kuandikishwa kwa lazima, wamebeba mzigo mkubwa wa majeruhi, lakini vifo vya raia vinakadiriwa kuwa zaidi ya 16,000.
“Jeshi limefanya mashambulizi ya anga, bila kubagua au kwa makusudi kushambulia raia majumbani mwao, hospitalini na shuleni,” alisema Nicholas Koumjian, mkuu wa Utaratibu Huru wa Uchunguzi wa Myanmarakiongeza kuwa kuna ushahidi kwamba raia wamevumilia ukatili unaofikia uhalifu dhidi ya ubinadamu na uhalifu wa kivita tangu kutwaliwa kwa jeshi.
IIMM pia inachunguza kuongezeka kwa idadi ya madai ya ukatili uliofanywa na makundi ya upinzani yenye silaha, ambapo Serikali sambamba ya Umoja wa Kitaifa iliyoundwa na wabunge waliotimuliwa katika mapinduzi ina udhibiti mdogo au haina udhibiti wowote.
Wapiganaji wa zamani wanasema Vikosi vya Ulinzi vya Watu mbovu pia vinachukua pesa kutoka kwa wakazi wa eneo hilo na kuwashikilia watu wakomboe.
“Myanmar bado imezama katika mzozo uliopo – unaopimwa katika usalama wa binadamu na uhuru wa serikali unaopungua kama vituo vinavyoshindana vya nguvu chini,” Taasisi ya Mikakati na Sera – Myanmar, tank-tank, ilisema katika hivi karibuni. mapitio ya kila mwaka.
“Utawala wakati huo huo unajaribu kuvunja mkwamo uliopo kwa kuongeza kasi ya kukabiliana na mashambulio katika nyanja tatu: kijeshi, kidiplomasia na kisiasa,” ilisema. Uchaguzi wa kijeshi wa 2010 ulisababisha mchakato wa mageuzi ya kisiasa na kiuchumi lakini wakati huu serikali ilikusudia kuweka masharti yake, tanki ya wataalam ilisema.
Ilionya juu ya hatari kwamba vikundi vya kikabila vyenye silaha vinavyodhibiti maeneo mengi ya mpaka na Bangladesh, India, China na Thailand vitaishia – sio mara ya kwanza – kujadili usitishaji wa mapigano na “mipango ya kugawana kodi” na serikali. Haya “yangeunganisha mamlaka ya wasomi wenye silaha na kuimarisha udhibiti mkuu badala ya kuendeleza demokrasia, haki za binadamu au utawala wa sheria.”
Siku ya Jumapili, mjadala wa jopo ulioshirikisha wanasiasa na wanaharakati wanaopinga utawala ulioandaliwa na Chuo Kikuu cha Chiang Mai uliimarisha hisia za upinzani uliogawanyika kwa misingi ya kikabila na kijiografia, hata kama wazungumzaji walishikilia kanuni za lengo lao la pamoja la muungano wa shirikisho wa kidemokrasia.
Kulikuwa na matamshi ya kitamaduni ya “kuondoa utawala huu” na “chochote kitakachohitajika”, lakini ni vigumu kutaja Serikali ya Umoja wa Kitaifa ambayo inajitahidi kuunganisha pamoja nguvu hizi mbalimbali chini ya mwavuli wa “Baraza Kuu la Shirikisho”.
Kwenye jopo hilo, Debbie Stothard, mwanaharakati wa demokrasia na haki za wanawake wa Malaysia aliyejihusisha kwa muda mrefu na Myanmar, alisema upinzani unahitaji miaka miwili zaidi ili kupata ushindi, kwani majenerali “wamenunua” mwaka mmoja zaidi na chaguzi zao za udanganyifu.
“Subirini. Tunapaswa kuendelea kwa angalau miaka miwili zaidi,” alisema.
Lakini katika miji mikubwa ambapo serikali inaanza kujaribu na kukuza hali ya kawaida dhidi ya hali mbaya ya kiuchumi, hali ya mitaani inaonekana zaidi ya kujiuzulu kuliko ukaidi.
“Tulipoanza kupinga serikali mitaani mwaka 2021, nilimwambia mume wangu tutashinda jeshi katika muda wa miezi mitatu,” mwanaharakati mzee wa Chin aliiambia IPS huko Yangon, mji mkuu wa zamani. “Alijibu itachukua miaka mitano. Sasa ninaogopa itachukua miaka mitano,” alisema.
Ripoti ya Ofisi ya Umoja wa Mataifa ya IPS
© Inter Press Service (20260204091533) — Haki Zote Zimehifadhiwa. Chanzo asili: Inter Press Service
