Dar es Salaam. Kila uhusiano una changamoto zake, lakini moja ya changamoto ngumu zaidi ni kuishi na mwenza mwenye tabia ya kukasirika, anayependa kulalamika, kukasirika haraka, au kuona makosa katika kila jambo.
Wengi wamejikuta katika hali kama hii bila kujua nini cha kufanya. Wengine huamua kukimbia, wengine huteseka kimya kimya, na wachache hufanikiwa kubadilisha hali kuwa ya amani.
Lakini je, inawezekana kweli kuishi na mwenza kisirani bila kupoteza furaha yako?
Kwanza, ni muhimu kuelewa kwamba mtu kisirani mara nyingi hawi hivyo kwa makusudi. Tabia hiyo inaweza kuwa matokeo ya msongo wa mawazo, maisha magumu ya zamani, au hata malezi aliyopitia.
Wengine hukua katika mazingira ambako hasira au malalamiko yalikuwa njia pekee ya kujisemea. Ukiwa na uelewa huu, unapata nafasi ya kutazama mwenza wako si kama adui, bali kama mtu anayehitaji msaada wa kihisia.
Hii haimaanishi ukubali kudhalilishwa au kutukanwa, bali ujifunze kutazama mizizi ya tatizo kabla ya kujibu kwa hasira.
Kukabiliana na mwenza kisirani kunahitaji uvumilivu wa hali ya juu. Uvumilivu hauwezi kuwa silaha ya mtu dhaifu, bali ni ishara ya ukomavu wa kiakili.
Unapokutana na hasira au lawama, jaribu kutulia badala ya kujibu haraka. Hasira ikijibiwa kwa hasira, moto huzidi kuwaka. Lakini utulivu wako unaweza kuwa kama maji yanayopunguza moto huo.
Wakati mwingine, ukimya una nguvu kuliko maelezo marefu. Mtu mwenye hasira akiona maneno yake hayazuii amani yako, anaweza kuanza kujihoji mwenyewe.
Pia, mawasiliano mazuri ni nguzo muhimu. Usikae kimya kwa muda mrefu ukijaribu kuvumilia hadi kufikia kiwango cha kulipuka.
Chagua wakati sahihi wa kuzungumza, wakati mwenza wako yuko katika hali ya utulivu. Eleza hisia zako bila kulaumu. Badala ya kusema, “Wewe kila siku ni mkali,” jaribu kusema, “Ninajisikia vibaya kila tunapozungumza kwa hasira.” Njia hii inasaidia mwenza wako kusikia ujumbe bila kujihisi kushambuliwa.
Ni muhimu pia kuweka mipaka. Upendo haupaswi kuwa kisingizio cha kuteseka kupita kiasi. Ukiona mwenza wako anakuzomea, anakudhalilisha, au anakuwa mkali kupita kiasi hadi kukuvunjia heshima, ni lazima uweke mipaka thabiti.
Mpe taarifa wazi kwamba unathamini uhusiano, lakini hutaendelea kuvumilia majeraha ya kihisia. Watu wengi wakiona wamepoteza heshima ya wenza wao, huanza kubadilika.
Wengine hata hukubali ushauri nasaha, kitu ambacho kinaweza kusaidia sana kurekebisha mawasiliano.
Kila siku katika uhusiano ni nafasi ya kujenga au kubomoa.
Wakati mwingine, mwenza kisirani anaweza kuwa mtu mwenye hofu kubwa ya kupoteza, au mwenye msimamo mkali wa kutaka udhibiti.
Ukijifunza kumhakikishia kuwa yuko salama nawe, unaweza kupunguza ukasirifu wake. Kwa mfano, kumpa maneno ya upendo mara kwa mara, kumshukuru kwa vitu vidogo, au kumsikiliza kwa makini kunaweza kumfanya ajisikie anathaminiwa.
Hata hivyo, kumbuka kwamba upole wako haumaanishi ukubali kudhalilishwa.
Mambo ya kimwili na mazingira pia yana mchango. Watu wengi huwa wakali kwa sababu ya uchovu, kazi nyingi, au matatizo ya kifedha. Ikiwezekana, tengenezeni muda wa kupumzika pamoja.
Tembeeni, tazameni filamu, au fanyeni shughuli zinazolenga kupunguza msongo wa mawazo. Hata mazungumzo ya kawaida yasiyo ya lawama yanaweza kusaidia kupunguza ukasirifu.
Kujitunza mwenyewe ni jambo lisilosahaulika. Watu wengi wanapokuwa katika mahusiano yenye changamoto, hujisahau.
Wanatumia nguvu nyingi kubadilisha mwenza wao hadi wanachoka kiakili na kihisia. Ukweli ni kwamba huwezi kumbadilisha mtu yeyote bila yeye mwenyewe kutaka kubadilika. Unachoweza ni kudhibiti namna unavyomwitikia.
Tafuta muda wako binafsi, soma vitabu, fanya mazoezi, onana na marafiki, au shiriki katika shughuli zinazokupa furaha. Mtu mwenye amani ndani yake ana uwezo mkubwa wa kuleta amani kwa wengine.
Kwa baadhi ya watu, ushauri wa kitaalamu unaweza kuwa suluhisho bora. Wataalamu wa uhusiano na wanasaikolojia wanaweza kusaidia wanandoa kuelewa chanzo cha tabia hizo na namna ya kuzirekebisha. Wengine hukataa wazo hilo kwa kuhofia aibu au kuona ni udhaifu, lakini kwa kweli ni ishara ya ujasiri na umakini kwa mustakabali wa uhusiano.
Ushauri unaweza kufungua macho kwa mambo ambayo hamjawahi kuyaona, kama vile athari za majeraha ya kihisia ya zamani au mbinu duni za mawasiliano.
Hata hivyo, ni lazima pia kuwa na uhalisia. Wapo watu ambao, licha ya juhudi zote, hawataki kubadilika. Wanaweza kubaki na hasira, chuki, au tabia ya kumuumiza mwenza.
Katika hali kama hiyo, unapaswa kujiuliza kama kuendelea katika uhusiano huo kunaleta maana. Kuishi katika mazingira ya vurugu au ukatili wa maneno kunaweza kuharibu afya ya akili na hata mwili.
Upendo wa kweli haupaswi kuwa gereza. Wakati mwingine, kuondoka ni namna ya kujipenda na kumfundisha mwingine thamani ya amani.
Kwa ujumla, kuishi na mwenza kisirani ni safari ngumu inayohitaji busara, moyo wa uvumilivu, na kujitambua. Sio kila hasira inahitaji jibu, na sio kila lawama inahitaji majibu ya kujitetea. Wakati mwingine, kimya, uelewa, na mipaka thabiti ni tiba yenye nguvu kuliko mabishano marefu.
Uhusiano bora hujengwa kwa heshima, mawasiliano ya wazi, na nia njema ya pande zote mbili.
Kama utachagua kupambana kwa hekima, unaweza kuona mabadiliko makubwa kwa mwenza wako. Lakini usisahau kwamba amani yako ya ndani ndiyo msingi wa kila kitu.
Ukiilinda, utaweza kumpenda bila kuumia, na hata kama mwenza wako hatabadilika, utakuwa umejifunza namna bora ya kuishi kwa upendo, hekima, na heshima.
