UMOJA WA MATAIFA, Februari 13 (IPS) – Pamoja na kwamba viwango vya kimataifa vya utumikishwaji wa watoto vimepungua tangu mwaka 2020, mila hiyo bado ni ukiukwaji mkubwa na unaoendelea wa haki za watoto, unaodhoofisha usalama wao, maendeleo ya kijamii, na utulivu wa muda mrefu wa kiuchumi. Hatari hizi zinazidishwa na shinikizo la kimuundo-umaskini, majanga ya hali ya hewa, migogoro ya muda mrefu, na uhamiaji usio salama-ambayo inaendelea kusukuma watoto walio katika mazingira magumu katika matatizo, na katika baadhi ya matukio, biashara na unyonyaji. Shirika la Umoja wa Mataifa la Kuhudumia Watoto (UNICEF) linaonya kuwa nchi za Afrika zimesalia kuwa miongoni mwa kanda zilizoathiriwa zaidi, na kusisitiza haja ya dharura ya hatua za kisera zilizoratibiwa, ushirikiano wa kuvuka mipaka, na uwekezaji endelevu ili kuwalinda watoto wanaohama na wale walio katika hatari ya kutumikishwa kazini.
Takriban watoto milioni 137.6 duniani kote wanajishughulisha na ajira ya watoto, ikiwa ni asilimia 7.8 ya watoto wote duniani. Kati ya idadi hii, takriban watoto milioni 54 wanajishughulisha na kazi hatari sana—kama vile uchimbaji madini na ujenzi, au kazi inayofanywa kwa zaidi ya saa 43 kwa wiki.
Katika toleo jipya muhtasari wa data ikichanganua mienendo ya utumikishwaji wa watoto kote Afrika Mashariki na Kusini, UNICEF iligundua takriban watoto milioni 41—karibu theluthi moja ya jumla ya watoto duniani kote—wanajihusisha na utumikishwaji wa watoto kufikia mwaka wa 2024, ikiwa ni takriban mtoto mmoja kati ya watano katika eneo hilo. Ingawa hii inawakilisha maendeleo kutoka kwa watoto milioni 49 waliorekodiwa mwaka 2020, UNICEF inaonya kwamba mafanikio haya yanasalia kuwa tete na yanaweza kubadilishwa bila kuimarishwa kwa sera na ufadhili wa kutosha.
“Watoto ni wa madarasani, si sehemu za kazi,” alisema Etleva Kadilli, Mkurugenzi wa UNICEF wa Kanda ya Mashariki na Kusini mwa Afrika. Alisisitiza kuwa kukomesha ajira ya watoto kunahitaji mbinu jumuishi ambayo inalenga kuhuisha mifumo ya elimu na kuimarisha hatua za ulinzi kwa watoto duniani kote.
“Kusaidia wazazi kwa kazi zenye staha ni muhimu ili watoto waweze kwenda shule, kujifunza, kucheza, na kujenga maisha bora ya baadaye,” Kadilli aliongeza, akizitaka serikali, sekta ya kibinafsi, mashirika ya kiraia na jamii kufanya kazi pamoja ili kujenga jibu lililoratibiwa linaloendana na “ahadi za kitaifa na bara” kukomesha kabisa ajira ya watoto.
Ripoti hiyo inaangazia ukubwa wa mgogoro: watoto milioni 13.4 Mashariki na Kusini mwa Afrika wanafanya kazi hatarishi. Ni ya pili baada ya Afrika Magharibi na Kati linapokuja suala la kuenea kwa utumikishwaji wa watoto duniani kote. Tofauti za elimu zinaonekana wazi, ambapo vijana sita kati ya kumi wanajihusisha na ajira ya watoto nje ya shule, ikilinganishwa na wenzao wawili kati ya kumi kati ya wenzao wasiofanya kazi.
Kulingana na ripoti hiyo, Mashariki na Kusini mwa Afŕika ina sehemu kubwa mno ya watoto wadogo wanaojihusisha na utumikishwaji wa watoto ikilinganishwa na kanda nyingine. Takriban asilimia 65 ya watoto katika utumikishwaji wa watoto katika eneo hilo wako kati ya umri wa miaka 5 na 11, jambo ambalo linatofautiana sana na sehemu nyingine za dunia ambapo vijana wakubwa wanashiriki zaidi. Ingawa maendeleo makubwa yamepatikana katika kupunguza utumikishwaji wa watoto katika makundi yote ya umri, kupungua kumekuwa kwa polepole zaidi miongoni mwa watoto wadogo zaidi.
UNICEF inabainisha kuwa ajira ya watoto Mashariki na Kusini mwa Afrika imejikita zaidi katika kilimo, ambacho kinachukua takriban asilimia 78 ya visa vyote miongoni mwa watoto wenye umri wa miaka 5 hadi 17. Hili linaonekana zaidi miongoni mwa watoto wadogo, huku zaidi ya asilimia 80 ya wale wenye umri wa miaka 5 hadi 11 wakifanya kazi katika mashamba ya kilimo. Hata hivyo, kazi hatarishi zimejikita kwa kiasi kikubwa katika sekta nyingine, huku asilimia 55 ya utumikishwaji wa watoto katika viwanda na asilimia 56 katika huduma zikitajwa kuwa hatari, ikilinganishwa na asilimia 26 inayopatikana katika kilimo.
Mnamo Februari 11, wakati wa Mkutano wa Sita wa Kimataifa wa Kutokomeza Ajira ya Watoto huko Marrakesh, Morocco, Shirika la Kimataifa la Uhamiaji (IOM) lilitoa wito kwa serikali kuimarisha hatua za ulinzi, kuimarisha ushirikiano wa kimataifa, na kuboresha mifumo ya ufuatiliaji ili kuhakikisha kuwa uhamiaji na usafirishaji haramu ni muhimu katika juhudi za kukomesha ajira ya watoto. Shirika hilo lilisisitiza kuwa uhamiaji usio salama ni kichocheo kikuu cha ajira ya watoto, kwani jamii zilizohamishwa mara nyingi hukimbilia huko kwa kukosekana kwa huduma za kimsingi, maisha thabiti, na ulinzi wa kijamii.
“Ikiwa tuna nia ya kukomesha ajira ya watoto, lazima tukabiliane na ukweli ambao bado hauzingatiwi: uhamiaji,” alisema. Amy Papa, Mkurugenzi Mkuu wa IOM. “Leo hii, mamilioni ya watoto wanahama, wanalazimishwa na migogoro, wanavutwa na umaskini, wanahamishwa na athari za majanga ya hali ya hewa. Na wanatafuta fursa na usalama. Ushahidi unaonyesha kuwa watoto wahamiaji mara nyingi ndio wanaokabiliwa zaidi na ajira ya watoto. Wanafanya kazi kwa saa nyingi, wanapata mapato kidogo, wana uwezekano mdogo wa kuhudhuria shule, na wanakabiliwa na hatari kubwa ya kujeruhiwa, vifo na hatari kubwa zaidi.”
Kwa mujibu wa takwimu za hivi punde kutoka IOMtakriban watoto 30,000 waathiriwa wa usafirishaji haramu wa binadamu wametambuliwa duniani kote, ingawa idadi ya kweli huenda ni kubwa zaidi kutokana na kuenea kwa kuripotiwa kwa chini na mapungufu katika kugunduliwa. Watoto huchangia karibu mmoja kati ya waathirika wanne wa usafirishaji haramu wa binadamu duniani kote, huku takriban asilimia 20 wakiwa na umri wa kati ya miaka 9 na 17.
Miongoni mwa wahasiriwa wote waliotambuliwa, asilimia 61 wanakabiliwa na unyonyaji wa kijinsia, huku wasichana wakiathiriwa kupita kiasi. Kuajiriwa katika vikundi vilivyo na silaha ni kawaida kati ya wavulana. Wasafirishaji kwa kawaida huwa na udhibiti kupitia unyanyasaji wa kisaikolojia, kimwili na kingono, pamoja na vitisho dhidi ya wahasiriwa au familia zao na vikwazo vya kifedha, matibabu, huduma muhimu na uhuru wa kutembea.
Papa alisisitiza udharura wa kuziba mapengo ya kimfumo katika utawala wa kazi na mifumo ya ulinzi ambayo huwaacha watoto wahamiaji wakiwa katika hatari ya kuuzwa na kunyonywa. “Watoto hawa mara nyingi hukosekana na sera za ajira ya watoto, kupuuzwa katika mifumo ya ulinzi, na hawaonekani katika data inayoongoza maamuzi,” alisema. “Kando ya njia za uhamiaji, watoto wanadhulumiwa katika kilimo, kazi za nyumbani, ukarimu, na ujenzi – na dhuluma hizi huwafuata kuvuka mipaka popote ulinzi unaposhindwa. Ulinzi lazima uendeshwe na mtoto: kuzuia lazima kuakisi hali halisi ya kazi na uhamaji, na mifumo lazima ifanye kazi pamoja katika sekta na mipaka.”
UNICEF inatoa wito kwa jumuiya ya kimataifa kushughulikia vyanzo na matokeo ya ajira ya watoto. Mpango huo unajumuisha kupanua programu za ulinzi wa kijamii kwa familia zilizo katika mazingira magumu, kukuza upatikanaji wa elimu bora kwa wote, kuimarisha juhudi za ufuatiliaji ili kutambua watoto walio katika hatari, kuhakikisha fursa za kazi zinazostahili kwa vijana na watu wazima, na kutekeleza sheria kali za kazi ili kuimarisha uwajibikaji wa shirika na kuondokana na unyonyaji katika minyororo ya ugavi. Kwa pamoja, jitihada hizi zinalenga kuhakikisha kwamba familia hazilazimishwi kutegemea watoto wao ili kuendelea kuishi—na kwamba watoto wako huru kujifunza, kukua, na kuwa watoto tu.
Ripoti ya Ofisi ya Umoja wa Mataifa ya IPS
© Inter Press Service (20260213185207) — Haki Zote Zimehifadhiwa. Chanzo asili: Inter Press Service
