UMOJA WA MATAIFA, Februari 26 (IPS) – Siku ya Kimataifa ya Wanawake 2026 inakuja katika wakati muafaka: Wanawake na wasichana hawajawahi kukaribia usawa, na kamwe hawakaribia kuupoteza. Ulinzi wa kisheria dhidi ya unyanyasaji wa nyumbani umeongezeka katika nchi nyingi. Hata hivyo, haki za wanawake na wasichana zinarejeshwa mbele ya macho, na duniani kote, wanawake bado hawafurahii haki za kisheria kama wanaume.
Tarehe 4 Machi, kabla ya kikao cha 70 cha Kamisheni ya Hali ya Wanawake (CSW70), UN Women kuzindua ripoti kuonya kwamba mifumo iliyokusudiwa kuwalinda wanawake na wasichana inashindwa, na kuwaacha mamilioni ya watu wazi kwa ubaguzi, unyanyasaji na kutokujali kama upinzani dhidi ya usawa wa kijinsia unazidi na ukiukwaji wa haki za kimsingi duniani kote.
Kuanzia tarehe 9–19 Machi, ulimwengu utakusanyika katika Makao Makuu ya Umoja wa Mataifa kwa ajili ya CSW70 – jukwaa kubwa la kila mwaka la Umoja wa Mataifa linalohusu usawa wa kijinsia na haki za wanawake. Kinachofanyika katika CSW huathiri sheria, sera, ufadhili na uwajibikaji katika nchi na vizazi.
Lengo la mwaka huu ni wazi: haki, haki na hatua kwa wanawake na wasichana wote.
CSW70 ni jaribio bainifu: iwapo ulimwengu unachagua kuchukua hatua pamoja na kutoa usawa mbele ya sheria kwa wanawake na wasichana wote au kuruhusu dhuluma kuendelea bila kuadhibiwa. UN Women inatoa wito kwa serikali, washirika, taasisi na jumuiya kila mahali kusimama, kujitokeza na kutetea haki, haki na hatua – ili wanawake na wasichana wote waishi kwa usalama, kuzungumza kwa uhuru na kuwepo kwa usawa.
Wakati huo huo, miaka minne ya uvamizi kamili wa Ukraine, zaidi ya wanawake na wasichana 5,000 wameuawa na 14,000 kujeruhiwa, huku 2025 ukiwa ndio mwaka mbaya zaidi bado – na idadi halisi ya vifo inaweza kuwa kubwa zaidi.
Wakati vita vinapozidi na mashambulizi ya nishati yanalemaza maisha ya kila siku, mzozo wa tatu unaimarisha nguvu zake kwa wanawake na wasichana: kuporomoka kwa ufadhili kwa mashirika yanayoongozwa na wanawake na haki za wanawake, njia kuu ya kuwaweka wanawake na wasichana hai, kulindwa na kuungwa mkono.
Kadiri mahitaji ya kibinadamu yanavyoongezeka, haki za wanawake na mashirika yanayoongozwa na wanawake kote Ukraini yanaelekea kuporomoka, huku upunguzaji mkubwa wa ufadhili ukibomoa mifumo ya ulinzi ya mstari wa mbele na kulazimisha huduma za kuokoa maisha kwa wanawake na wasichana kupunguza au kuzima.
Ripoti mpya ya UN Women, Athari ya Misaada ya Kigeni katika Haki za Wanawake na Mashirika Yanayoongozwa na Wanawake nchini Ukraine, inaandika ukubwa wa mgogoro wa ufadhili na athari zake kwa maisha ya wanawake na wasichana.
Moja kati ya mashirika matatu ya haki za wanawake na mashirika yanayoongozwa na wanawake yaliyohojiwa yanaonya kwamba wanaweza tu kuishi kwa miezi sita au chini kwa viwango vya sasa vya ufadhili. Kutokana na upungufu katika mwaka wa 2025 na 2026, mashirika yanayoongozwa na wanawake nchini Ukraine yanakadiriwa kupoteza angalau dola milioni 52.9 kufikia mwisho wa mwaka.
Mashirika ya haki za wanawake na yanayoongozwa na wanawake yaliyofanyiwa utafiti yalionya kwamba yatalazimika kusitisha huduma za kuokoa maisha kwa angalau wanawake na wasichana 63,000 wanaohitaji mwaka wa 2026. Wale walioathirika kwanza na ngumu zaidi ni wale ambao tayari wako katika hatari zaidi: wanawake na wasichana katika maeneo ya mstari wa mbele na vijijini, wanawake wazee, kaya zinazoongozwa na wanawake, na wanawake na wasichana wenye ulemavu watakatiliwa mbali na hatari ya ulinzi, ahueni ya kibinadamu.
Kama inavyoonyeshwa katika ripoti iliyotayarishwa na Kikundi Kazi cha Jinsia katika Utekelezaji wa Kibinadamu (GiHA) nchini Ukraine – kinachosimamiwa na UN Women, NGO Girls na CARE Ukraine – madhara ya kupunguzwa kwa ufadhili yanachangiwa na kuongezeka kwa shida ya nishati nchini kote na ongezeko la mashambulizi.
Wakati mashirika ya wanawake ya Kiukreni yanaendelea kutekeleza majukumu yao, uwezo wao wa kufanya kazi, ufikiaji kwa watu wanaohitaji, na ustawi wa wafanyikazi wao huathiriwa sana na kupunguzwa kwa nishati. Hii ni ya dharura sana leo wakati mamilioni ya Waukraine wananyimwa huduma muhimu, ikiwa ni pamoja na umeme, joto na maji.
“Mashirika ya wanawake nchini Ukraine ndio ya kwanza kusimama na wanawake na wasichana walio katika mgogoro – na nguvu nyuma ya ulinzi, utu na matumaini endelevu. Kupunguzwa kwa fedha kwa sasa kunakatisha shughuli zao za kuokoa maisha. Wakati UN Women inaendelea kufanya kazi na na kuwekeza katika mashirika ya wanawake nchini Ukraine, ufadhili endelevu zaidi unahitajika ili waweze kuendelea kutoa huduma muhimu”.
“Hii ndiyo njia pekee ambayo wanawake na wasichana wanaweza kuwa na jukumu kamili na la maana katika kuchagiza ahueni ya kijinsia na kujenga amani ya haki na ya kudumu,” Mkurugenzi Mtendaji wa UN Women Sima Bahous alisema.
Ofisi ya Umoja wa Mataifa ya IPS
© Inter Press Service (20260226070330) — Haki Zote Zimehifadhiwa. Chanzo asili: Inter Press Service
