António Guterres aliwasilisha ripoti yake ya hivi punde ya kila baada ya miaka miwili kuhusu Mkataba wa Kimataifa wa Uhamiaji Salama, Uliopangwa na wa Kawaida kwa Nchi Wanachama wakati wa mkutano usio rasmi wa Baraza Kuu.
Inaonyesha kuwa mwaka 2024, wastani wa watu milioni 304 walikuwa wahamiaji, au asilimia 3.7 ya idadi ya watu duniani. Watoto walichangia kati ya asilimia 12 hadi 14, au karibu milioni 37 hadi 42.
Bwana Guterres aliwaambia mabalozi kwamba ripoti hiyo inaweka ukweli mmoja wazi wazi: “Uhamiaji sio shida. Mgogoro ni kushindwa kuusimamia pamoja.”
Siasa na kukosa utu
Mkataba wa Kimataifa unasisitiza kwamba hakuna nchi inayoweza kudhibiti uhamiaji peke yake, hasa kwa vile jumuiya ya kimataifa inakabiliana na changamoto kama vile mabadiliko ya hali ya hewa, mabadiliko ya idadi ya watu au mabadiliko ya kiuchumi.
Ingawa “uhamaji wa mwanadamu” unaunda ulimwengu kwa kiasi kikubwa, “mwitikio wa kimataifa mara nyingi umechochewa na woga, mgawanyiko, na nafasi za vyeo,” Katibu Mkuu alibainisha.
“Katika mabara yote, wahamiaji wanasaidiwa kupata alama za kisiasa – na matokeo mabaya ya kibinadamu,” alisema.
“Wanadhulumiwa katika mazungumzo ya hadhara. Na wananyimwa haki na utu ambao ni wa kila mwanafamilia wa binadamu – licha ya mchango mkubwa wa wahamiaji kwa uchumi na jamii.”
Njia salama zinapungua
Haya yanajiri wakati ambapo njia salama na za kawaida za uhamiaji – mipango ya kazi na kuunganisha familia, kwa mfano – zinakuwa vikwazo zaidi, na kuwasukuma watu kukimbilia kwa wasafirishaji na kuchukua safari hatari.
Zaidi ya wahamiaji 48,000 wamekufa au kutoweka wakiwa njiani tangu kupitishwa kwa Mkataba huo, kulingana na ripoti hiyo—iliyotolewa siku moja baada ya shirika la Umoja wa Mataifa la uhamiaji. IOMalithibitisha kwamba vivuko vya bahari kama vile Mediterania ya kati vinasalia kati ya njia hatari zaidi.
“Ni chukizo la kimaadili kwamba maelfu ya wanaume, wanawake na watoto hufa au kupotea kila mwaka kwa sababu hakuna njia salama iliyopo.,” Bw. Guterres alisema.
Wahasiriwa, sio wahalifu
Alisisitiza kuwa wahamiaji sio wahalifu, bali wahasiriwa. Wahalifu wa kweli ni “mitandao isiyo na huruma ya magendo na biashara haramu” ambayo “inafaidika kutokana na kukata tamaa, kutumia kutokuwepo kwa njia mbadala salama, na kustawi wakati ushirikiano unashindwa” – na lazima washtakiwe na kufikishwa mahakamani.
Wakati huo huo, nchi nyingi zimechukua hatua muhimu tangu kupitishwa kwa mkataba huo, ikiwa ni pamoja na kupanua njia za kawaida, kuimarisha mipango ya uhamaji wa wafanyikazi, kuboresha utafutaji na uokoaji baharini, pamoja na kusaidia kurudi kwa usalama na kuwaunganisha tena.
Bado “maendeleo hayana usawa – na chini ya kile ambacho hali halisi ya leo inadai.” Utawala wa uhamiaji unahitaji kuwa “msingi wa haki, unaozingatia jinsia, unaozingatia watoto,” alisema. Ni lazima pia kuheshimu mamlaka ya kitaifa na kuwa na msingi katika utu wa binadamu.
UN Women/Staton Winter
Wahamiaji wa Kiindonesia wanaojitolea katika shirika huko Singapore wanaosaidia wafanyikazi wengine wahamiaji. (faili)
Kutoka kwa maendeleo hadi hatua
Ili kuwa na ufanisi, nchi lazima zifanye kazi kwa pamoja katika nyanja mbili, kwa kuanzia na kupanua na kurahisisha njia wazi za uhamiaji wa kawaida.
Ya pili – inayolenga nchi za asili – inataka kuhakikisha ushirikiano wa maendeleo ambao unawekeza katika elimu, ujuzi na uundaji wa kazi zinazostahiki.
“Lazima sasa tutafsiri maono kuwa hatua za haraka za uhamiaji salama, wenye utaratibu na wa kawaida,” Katibu Mkuu alisema.
Hii ni pamoja na kuongeza ushirikiano ili kuokoa maisha na kuimarisha jamii, kukabiliana na mitandao ya magendo na usafirishaji haramu wa binadamu, kukomesha kizuizini cha uhamiaji wa watoto, kulinganisha ujuzi wa wahamiaji na mahitaji ya soko la ajira, na “kukabiliana na masimulizi yenye sumu kwa ushahidi, ukweli na ubinadamu.”
“Hadithi ya uhamiaji” bora
Katibu Mkuu amesema Jukwaa la Kimataifa la Mapitio ya Uhamiaji Mei lazima isaidie kusukuma nchi kuelekea hatua madhubuti, zinazoweza kupimika.
Alisisitiza kuwa utawala wa uhamiaji wa kiutu na ushirikiano hauwezekani tu bali ni muhimu kwa ulimwengu tulivu, wenye amani na ustawi.
“Uhamiaji ni hadithi ya zamani kama ubinadamu: hadithi ya ujasiri, uthabiti, na faida za pande zote,” alisema. “Kazi yetu ni kuhakikisha kuwa haijawahi kuwa hadithi ya kifo na kukata tamaa.”
Alimalizia kwa kuzihimiza nchi “kufanya Mkataba wa Kimataifa kuwa halisi – katika kila eneo, katika kila njia, kwa kila mhamiaji.”
