UMOJA WA MATAIFA, Machi 6 (IPS) – Wakati mapigano ya kijeshi yanapoanza katika Mashariki ya Kati kwa kuongezeka mara kwa mara na nguvu, Umoja wa Mataifa unaahidi kuongeza mwitikio wake wa kibinadamu chinichini.
Mashambulizi ya silaha yamekuwa yakiendelea tangu Februari 28 wakati Marekani na Israel zilipoanzisha mashambulizi ya anga dhidi ya Iran, ambayo ililipiza kisasi kwa mashambulizi yao ya anga dhidi ya Israel na mataifa ya Ghuba ya Kiarabu, zikiwemo Umoja wa Falme za Kiarabu, Bahrain, Oman, Qatar na Kuwait. Tangu wakati huo, mashambulizi ya kijeshi yameendelea kati ya majimbo haya, na mapigano hayo yamezidisha hali ya wasiwasi katika majimbo jirani. Nchini Lebanon, mapigano ya kijeshi yamezuka kati ya Jeshi la Ulinzi la Israel (IDF) na Hezbollah, jambo ambalo limesababisha ongezeko la wakimbizi wa ndani.
Kwa mujibu wa Shirika la Umoja wa Mataifa la Kuhudumia Wakimbizi (UNHCR), zaidi ya 330,000 watu wamehamishwa kwa nguvu katika siku chache zilizopita, haswa ndani ya nchi zao. Nchini Lebanon, karibu watu 84,000 wanatafuta makazi katika maeneo 400 ya pamoja. Ndani ya Iran, zaidi ya wakimbizi milioni 1.6, wengi wao kutoka Afghanistan, wamelazimika kuyahama makazi yao. Mapigano kwenye mpaka kati ya Afghanistan na Pakistan yamesababisha karibu watu 118,000 kuhama katika nchi zote mbili.
Migogoro hii inayoingiliana ndani ya eneo moja inaashiria kile ambacho Chini ya Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa kwa Masuala ya Kibinadamu alikiita “wakati wa hatari kubwa”, na mfano wa “kuongezeka kwa uhusiano” kati ya migogoro hii ya kibinadamu. Fletcher alitoa wito wa kusitishwa kwa mapigano na kukomeshwa mara moja kwa mapigano, na mazungumzo ya kidiplomasia na mazungumzo ya amani kuanza tena, ikiwa ni pamoja na kati ya pande zinazohusika.
Fletcher alitoa taarifa kwa waandishi wa habari siku ya Ijumaa kuhusu hali ya Mashariki ya Kati, akitangaza kwamba Ofisi ya Uratibu wa Masuala ya Kibinadamu (OCHA) “imehamasishwa kikamilifu” katika kanda nzima, ikitayarisha timu za kibinadamu na vifaa katika maeneo yaliyoathirika. Wameanza kusambaza chakula, misaada na malazi kwa maelfu ya raia walioathirika katika eneo zima.
Fletcher alionya kwamba vita hivi ndani ya Mashariki ya Kati vikiendelea, kutakuwa na matokeo makubwa. “Vita haishii kwa uzuri ndani ya mipaka au kwenye mipango ya kijeshi ya mezani,” alisema., akimaanisha athari kwenye soko la kimataifa na minyororo ya usambazaji kwani vita huvuruga ufikiaji wa bidhaa za kibiashara na vyanzo vya nishati. Ikumbukwe kwamba, Mlango Bahari wa Hormuz, ukanda wa bahari unaopakana na Iran na njia ya kimkakati ya usafirishaji wa mafuta na gesi asilia, umeonekana karibu-jumla kusimamishwa kwa trafiki kwa sababu ya mgomo ndani na karibu na chaneli, kusababisha bei ya gesi na mafuta duniani kuongezeka. Fletcher alionya kuwa hii itaweka mzigo mkubwa kwenye huduma za umma, bei za vyakula na hata kukwaza shughuli za kibinadamu.
Wakati rasilimali za kibinadamu na tahadhari ya kimataifa inapotolewa kwa Mashariki ya Kati, Fletcher pia alitoa wasiwasi kwamba hii itaondoa mawazo kutoka kwa majanga mengine ya kibinadamu katika maeneo kama Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, Sudan, Sudan Kusini na Ukraine, miongoni mwa wengine.
Wahusika wa misaada ya kibinadamu wanaongeza mwitikio wao kwa nchi zilizoathiriwa na mizozo, haswa nchini Iran. Tangu Februari 28, kumekuwa na zaidi ya visa 1000 vilivyoripotiwa vya uharibifu wa miundombinu ya kiraia, na karibu watu 1600 wamejeruhiwa au kuuawa katika mashambulio hayo ya anga.
Mashambulizi ya kijeshi tayari yameripoti watoto miongoni mwa waliojeruhiwa kufikia sasa. Nchini Iran, takriban watoto 180 wameuawa katika mashambulizi ya anga walipokuwa shuleni, kulingana na UNICEF. Katika a kauli iliyotolewa Machi 5, walionya kwamba vifo hivyo vinasimama kama “kikumbusho kikubwa cha ukatili wa vita na jeuri” kwa watoto unaoathiri familia na vizazi baada ya hapo. Nchini Lebanontangu kuongezeka kwa uhasama watoto saba wameuawa na 38 wamejeruhiwa.
Mzozo huo pia umefanya shughuli za kibinadamu kuwa ngumu na njia muhimu za usambazaji. Mashambulizi ya anga ya makombora yanayoendelea katika eneo hilo yametatiza anga. Kama nyingine vyanzokuwa na iliripotiwa, hii imelazimisha safari nyingi za ndege za kibiashara kuahirishwa au kughairiwa kwani baadhi ya nchi za eneo hilo zimefunga anga zao. Kwa shughuli za kibinadamu, kufungwa kwa anga na vizuizi vya usalama vimeathiri usafirishaji wa vifaa na wafanyikazi. Juu ya hili, Fletcher alibainisha kuwa OCHA tayari imeweka vifaa tayari na kubainisha njia mbadala za kutuma bidhaa.
“Hatua za kibinadamu daima ni ngumu zaidi wakati wa vita, lakini hii bila shaka ni wakati inahitajika zaidi,” Fletcher alisema. “…Harakati za kibinadamu zitakutana tena wakati huu. Tutaendelea kuwahudumia wale wanaotuhitaji.”
Mzozo huu wa hivi majuzi tayari una hatari ya kuvuka mipaka ya Mashariki ya Kati. Ripoti zimeibuka kutoka Türkiye ya kombora la Iran lililokuwa likielekea katika anga ya Uturuki ambalo liliharibiwa na majeshi ya NATO, na Azerbaijan imeshtumu Ndege zisizo na rubani za Iran za kushambulia jengo la uwanja wa ndege katika eneo la Nakhchivan.
“Ni muhimu kwamba mzozo huu hauendelei hata zaidi katika maeneo mapya na kuleta nchi mpya katika mzozo huu,” Msemaji wa Umoja wa Mataifa Stéphane Dujarric alisema Ijumaa.
Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa António Guterres alichapisha kwenye X (zamani Twitter) kuonya mashambulizi katika Mashariki ya Kati yanasababisha “mateso na madhara makubwa kwa raia katika kanda nzima”, na kwamba hali hiyo “inaweza kuwa nje ya udhibiti wa mtu yeyote”. “Ni wakati wa kusitisha mapigano na kuingia kwenye mazungumzo mazito ya kidiplomasia. Hatari haziwezi kuwa kubwa zaidi.”
Ripoti ya Ofisi ya Umoja wa Mataifa ya IPS
© Inter Press Service (20260306195723) — Haki Zote Zimehifadhiwa. Chanzo asili: Inter Press Service
