BARCELONA, Uhispania, Machi 20 (IPS) – “Ulaya haiwezi tena kuwa mlinzi wa utaratibu wa ulimwengu wa zamani, kwa ulimwengu ambao umepita na hautarudi (…) tunahitaji sera ya nje ya kweli na inayoendeshwa na maslahi.” Haya ni baadhi ya maneno yaliyotamkwa wiki moja iliyopita na Rais wa Tume ya Ulaya, Ursula von der Leyen, katika Mkutano wa Mabalozi wa Umoja wa Ulaya mjini Brussels. Hotuba ambayo ilizua utata mkubwa: pingamizi la karibu mara moja kutoka kwa Rais wa Baraza, Antonio Costa; uvumi wa hoja ya kumshutumu Von der Leyen katika Bunge la Ulaya; lawama nyingi za hadharani kutoka kwa viongozi kadhaa wa Uropa; na kutenguliwa kwa haraka na kabisa na Rais mwenyewe.
Swali, hata hivyo, linabakia: je, hii ilikuwa hesabu potofu na Rais anayejulikana kwa kujaribu kila wakati kuogelea na mkondo? Au je, maneno yake yanaakisi mpatano wa kina na mawazo ya mpangilio mpya (dis) unaofafanuliwa na machafuko ya Trumpian na misukumo ya kimabavu inayotoka Beijing na Moscow, miongoni mwa mengine?
Katika kesi ya awali, licha ya uzito wake, kosa bado lingeweza kusamehewa. Katika mwisho, tungekuwa tunakabiliwa na tatizo kubwa zaidi—na hatari zaidi—tatizo.
Huko Brussels, wengine wanaitafsiri kama jaribio lililofeli la Von der Leyen la kuelekeza msimamo wa Muungano kuelekea nadharia zilizotetewa wakati huo na Kansela wa Ujerumani Merz – mshirika wake na mwenzake wa chama – juu ya hitaji la kupitisha sera zinazolingana zaidi na Trump.
Msimamo kwamba Merz mwenyewe amebadilika katika miaka michache iliyopita, ikizingatiwa nafasi yake dhaifu hasa, huku viwango vya kuidhinishwa vikishuka hadi 26% chini ya mwaka mmoja baada ya kuchukua wadhifa huo—idadi zilizo chini kama za Trump.
Nikirudi kwa Rais wa Tume, kwa kweli ilikuwa ya kutatanisha kuona kwamba – katika Ulaya ambayo tayari imegawanyika kwa kina juu ya changamoto kuu za kijiografia za wakati wetu (vita vya Iran na Mashariki ya Kati, vita vya Ukraine, hali ya Venezuela) – ndiye mtu anayetambuliwa ulimwenguni kote kama uso wa Umoja wa Ulaya ambaye alitoa hotuba ambayo inapingana kabisa na kanuni za Muungano.
Kwa mradi wa Uropa, pamoja na nguvu zake zote – na mapungufu yake – ulijengwa haswa juu ya majivu ya Vita vya Kidunia vya pili, juu ya uzoefu wa kiwewe wa tawala za kiimla za miaka ya 1920 na 1930, na kwa kupinga utawala wa kiimla wa Stalinist ulioendelea zaidi ya Pazia la Chuma.
Ilianzishwa juu ya kanuni za ubinadamu, juu ya kuheshimu na kukuza haki za binadamu, na juu ya wazo la haki na maadili ya kijamii ya pamoja. Iliwekwa pia katika hitaji la utaratibu wa kimataifa unaozingatia sheria ambao, licha ya kutokamilika kwake nyingi, unabaki kuwa njia pekee ya kweli inayoweza kutuweka mbali na machafuko na sheria ya msitu ambayo baadhi ya mataifa makubwa ya ulimwengu yanataka kutuburuta.
Je, Umoja wa Mataifa uko kwenye mgogoro? Bila shaka, na hakuna mtu anayepinga kwa dhati. Je, siasa za pande nyingi zimerudi nyuma, na je heshima kwa sheria ya kimataifa iko katika kiwango cha chini? Mkasa mwingine usiopingika. Hata hivyo, je, hii inamaanisha kwamba mwitikio kwa muktadha huo mbaya unapaswa kuwa—kama nilivyopendekeza—ili kupitisha mawazo ya wale waliohusika na kuzorota huku? Kuweka tofauti: tumepoteza hisia zote za sababu?
Tunaishi katika nyakati zenye misukosuko. Ulaya lazima kweli kujitahidi kwa uhuru zaidi wa kimkakati-lakini uhuru huu hauwezi kufungwa tu kwa ulinzi. Ni lazima pia—na kwa haraka—iongeze uhuru wa kweli katika eneo la bidhaa na huduma za kiteknolojia, ambapo utegemezi kwa Marekani unaiweka Ulaya katika nafasi inayopakana na ubatili.
Zaidi ya hayo, wakati ambapo uhusiano wa kitamaduni wa kupita Atlantiki umedorora zaidi kuliko hapo awali—kwa kiasi kikubwa kutokana na msimamo wa karibu wa kulazimishwa wa mkazi wa sasa wa Ikulu ya White House na mzunguko wake—ni muhimu kwa Ulaya kuanzisha au kuimarisha ushirikiano wa kimkakati katika nyanja zote, ikiwa ni pamoja na katika biashara. Hili tayari linafanyika nchini India, na linapaswa kukamilishwa haraka iwezekanavyo na Mercosur.
Hata hivyo, kupendekeza kwamba mustakabali wa Ulaya—au, kwa maneno mengine, mustakabali wa Ulaya ambao ni muhimu sana—unaweza kuwa katika kudhoofisha zaidi utaratibu wa kimataifa na mfumo wa mashirika ya kimataifa, ninasema hivi bila shaka, ni kutowajibika.
Kwani ushirikiano wa pande nyingi si suala la kanuni tu; pia ni suala la wajibu, na kwa hakika la ufanisi na ufanisi. Au je, Ulaya inaamini kweli kwamba inaweza kukabiliana na changamoto kuu zinazoikabili-kutoka kwa mabadiliko ya hali ya hewa na mtiririko wa uhamiaji hadi afya ya umma ya kimataifa na athari za AI-peke yake?
Ulaya inahitaji umoja wa pande nyingi, miongoni mwa sababu nyingine, kubaki kuwa Ulaya. Na kwa sababu hiyo, ni lazima ijitolee kwa sasa kuliko wakati mwingine wowote—bila naïveté, kwa uhalisia, lakini ikifahamu kikamilifu kutegemeana kati ya mustakabali wa mradi wa Ulaya na kuwepo kwa kiwango cha chini cha utaratibu na ushirikiano kati ya mataifa, ikiwa ni pamoja na mataifa makubwa.
Hili linahitaji kutetea na kukuza—dhidi ya mbadala wa machafuko—nafasi na taasisi zenyewe zinazowezesha ushirikiano huo, badala ya kuzipuuza au kuziweka kando.
Manuel Manonelles ni Profesa Mshiriki wa Uhusiano wa Kimataifa katika Chuo Kikuu cha Blanquerna-Ramon Llull nchini Uhispania
© Inter Press Service (20260320184537) — Haki Zote Zimehifadhiwa. Chanzo asili: Inter Press Service
