PORTLAND, Marekani, Machi 23 (IPS) – Katika sayari ya Dunia, idadi ya watu duniani mwaka 2026 ni Watu bilioni 8.3ambayo ni kubwa mara nne kuliko ilivyokuwa miaka mia moja iliyopita. Licha ya rekodi hii ya idadi ya watu wanaoishi kwenye sayari hii, idadi ya watu ulimwenguni inatarajiwa kuendelea kuongezeka katika karne yote ya 21, na kuathiri kwa kiasi kikubwa uendelevu wa sayari.
Katika kipindi cha miaka mia mbili iliyopita, idadi ya watu kwenye sayari imepata viwango vya ukuaji ambavyo havijawahi kushuhudiwa. Kwa mfano, ilichukua maelfu ya miaka kwa idadi ya watu ulimwenguni kufikia alama bilioni moja mwanzoni mwa karne ya 19. 1804.
Katika karne zilizofuata, ukuaji wa idadi ya watu ulimwenguni uliongezeka kwa viwango vya juu vya ukuaji wa idadi ya watu. Ilichukua takriban miaka 123 kwa idadi ya watu ulimwenguni kuongezeka kutoka bilioni moja hadi bilioni mbili na miaka 47 kwa idadi ya watu ulimwenguni kuongezeka mara mbili tena, na kufikia bilioni nne mnamo 1974.
Muda uliohitajika kwa ongezeko la bilioni lililofuata kwa idadi ya watu duniani ulikuwa mfupi, takriban miaka kumi na miwili. Kwa muhtasari, idadi ya watu kwenye sayari ya Dunia imeongezeka mara tano tangu mwanzo wa karne ya 20 (Mchoro 1).
Makadirio ya idadi ya Umoja wa Mataifa yanatazamia kwamba idadi ya watu duniani itaendelea kuongezeka katika karne yote ya 21. Kufikia mwaka wa 2060, idadi ya watu duniani inatarajiwa kufikia bilioni 10, ambayo ni mara kumi zaidi ya ilivyokuwa mwaka 1804. Zaidi ya hayo, idadi ya watu ulimwenguni inakadiriwa kufikia bilioni 10.3 mwaka 2084 na kisha kupungua kidogo hadi bilioni 10.2 ifikapo mwisho wa karne hii.
Kadiri idadi ya watu ulimwenguni inavyoongezeka kwa kasi, usambazaji wa kijiografia wa mabilioni ya watu katika sayari pia umebadilika sana tangu mwanzo wa karne ya 20.
Kinachojulikana zaidi ni mabadiliko ya idadi ya watu duniani wanaoishi Afrika na Ulaya. Mwanzoni mwa karne ya 20, idadi ya watu duniani wanaoishi Afrika na Ulaya walikuwa 8% na 25%, kwa mtiririko huo. Mwishoni mwa karne ya 21, idadi hiyo inakadiriwa kuwa 37% kwa Afrika na 6% kwa Ulaya (Jedwali 1).
Mabadiliko mengine makubwa yanahusisha idadi ya watu duniani wanaoishi Asia. Mwanzoni mwa karne ya 20, karibu 60% ya idadi ya watu ulimwenguni waliishi Asia. Walakini, kufikia mwisho wa karne ya 21, idadi hiyo inatarajiwa kupungua sana hadi 45%.
Idadi ya watu duniani wanaoishi katika mikoa mingine mitatu mikuu imekuwa thabiti, ikibaki katika tarakimu moja. Uwiano wa Amerika ya Kusini na Karibiani, Amerika ya Kaskazini na Oceania ni takriban 8%, 5% na 1%, mtawalia.
Mabadiliko ya mgawanyo wa watu duniani yamesababisha athari kubwa za kiuchumi, kisiasa, kijamii na kimazingira. Licha ya matokeo haya muhimu, uangalifu mwingi katika vyombo vya habari, vikao vya biashara, na ofisi za serikali unakazia viwango vya chini vya uzazi na kusababisha kupungua kwa idadi ya watu katika nchi nyingi.
Ndivyo ilivyo kuwa zaidi ya nusu ya nchi duniani kote viwango vya uzazi chini ya viwango vya uingizwajina kusababisha kupungua kwa idadi ya watu na kuzeeka kwa idadi ya watu. Hata hivyo, vyombo vya habari mara nyingi huonyesha idadi ya watu imara au ndogo katika mtazamo mbaya.
Katika ripoti kama hiyo, maneno kama vile “dhaifu” au “anemia” hutumiwa kuelezea ukuaji wa wastani wa idadi ya watu, wakati “barofa” au “kukwama” hutumika kwa idadi ya watu tulivu. Zaidi ya hayo, wale wanaoonya kuhusu kupungua kwa idadi ya watu mara nyingi hutabiri mgogoro wa siku zijazo badala ya kujadili unafuu wowote chanya kutoka kwa wasiwasi wa sasa wa mazingira na hali ya hewa au faida kwa wanawake na familia zinazofanya kazi.
Watu wengi, hasa wachumi wa jadi na wanasiasa wa mrengo wa kulia, wanadhani kwamba ongezeko la watu ni muhimu kwa uchumi unaostawi. Watu hawa wanatetea ukuaji wa idadi ya watu kwa sababu wanaamini kuwa huchochea ukuaji wa uchumi, huongeza usambazaji wa wafanyikazi, na huchochea matumizi.
Wasiwasi juu ya mgogoro wa kuzaliwa mara nyingi huchochewa na wale wanaonufaika na ongezeko la watu. Watu hawa mara nyingi hutoa habari au ujumbe mkuu, kama vile kuporomoka kwa idadi ya watu, uchumi duni, mgogoro wa idadi ya watuna binadamu ekuzimiaambayo huchukuliwa na vyombo vya habari na kusababisha vichwa vya habari vya kupotosha.
Zaidi ya hayo, maafisa wengi wa serikali wanatoa wito wa ongezeko la idadi ya watu kupitia viwango vya juu vya uzazi na kutekeleza sera na hatua kusaidia matokeo kama hayo. Simu hizi, sera na hatua hizi kimsingi husababishwa na wasiwasi juu ya uzee wa idadi ya watu, kupungua kwa nguvu kazi na uendelevu wa kiuchumi.
Kwa kweli, ujumbe wao ni kwamba idadi ya watu inayoongezeka inaongoza kwa uchumi mkubwa, wajasiriamali zaidi, upanuzi wa soko, na uvumbuzi. Zaidi ya hayo, baadhi ya maafisa wa serikali huchagua kuzingatia wanawake na walaumu kwa viwango vya chini vya kuzaliwa nchini mwao.
Kinyume chake, idadi ya watu tulivu mara nyingi huchukuliwa kuwa tulivu. Kuzeeka kwa idadi ya watu na kuongezeka kwa maisha marefu ya binadamu kunaonekana kama shida, na kusababisha “msimu wa baridi wa idadi ya watu” na mkazo mkubwa wa kifedha kwenye bajeti ya serikali kwa pensheni na utunzaji wa afya kwa wazee.
Ingawa idadi ya watu duniani ya bilioni 8.3 inakadiriwa kuendelea kukua katika sehemu kubwa ya karne ya 21, viwango vya chini vya uzazi na kuzeeka kwa idadi ya watu vinaonekana kama changamoto badala ya mafanikio.
Zaidi ya hayo, jinsi majanga ya mazingira na hali ya hewa ya sayari yanavyozidi kuongezeka, sehemu kubwa ya jamii inaendelea kupuuza ukweli kwamba ulimwengu wenye zaidi ya watu bilioni 8 ndio sababu kuu inayowasukuma. Makundi haya kwa kawaida yanatupilia mbali matokeo ya utafiti yanayoonyesha kwamba idadi ya watu duniani ya bilioni 8, ambayo inaendelea kuongezeka, inachochea mabadiliko ya hali ya hewa, uharibifu wa ikolojia, kupanda kwa kina cha bahari, upotevu wa viumbe hai, uharibifu wa makazi, uhaba wa rasilimali, na uhaba wa chakula.
Kwa mfano, wanyamapori wa kimataifa kwa sasa wanakabiliwa na mgogoro unaozidi kuwa mbaya. Umoja wa Mataifa wa hivi karibuni wakadiriajit inaonya kwamba karibu nusu aina ya wanyama wanaohama duniani wanapungua kutokana na shughuli za binadamu, uharibifu wa makazi na mabadiliko ya hali ya hewa.
Aidha, kuyeyuka kwa barafu huko Antarctica wanaharakisha kupanda kwa usawa wa bahari katika miji ya pwani. The Thwaites Glacierhasa, inayeyuka kwa kasi ya kutisha. Ikiwa ingegawanyika kabisa na kuanguka leo, inaweza kuongeza viwango vya bahari duniani kote miguu 2 katika miongo michache ijayo, na kuathiri makumi ya mamilioni ya watu duniani kote.
Kwa muhtasari, idadi ya watu duniani kwa sasa iko katika rekodi ya juu ya bilioni 8.3 na inatarajiwa kuendelea kukua katika karne yote ya 21, na kuathiri kwa kiasi kikubwa uendelevu wa sayari.
Matokeo ya ukuaji unaoendelea wa idadi ya watu, unaotarajiwa kufikia watu bilioni 10.3 ifikapo 2084, yatasababisha mchanganyiko changamano wa matatizo ya kimataifa ambayo serikali nyingi, kwa bahati mbaya, kwa kawaida hupuuza, kutupilia mbali, au kupunguza. Matatizo haya ni pamoja na matatizo ya rasilimali, kuongezeka kwa migogoro, uharibifu wa mazingira, mabadiliko ya hali ya hewa, kupanda kwa kina cha bahari, uharibifu wa makazi, upotevu wa viumbe hai, ukosefu wa usalama wa chakula, kuongezeka kwa uhamaji usioidhinishwa, na udhaifu mkubwa wa kijamii.
Joseph Chamie ni mwanademografia mshauri, mkurugenzi wa zamani wa Idara ya Umoja wa Mataifa ya Idadi ya Watu, na mwandishi wa machapisho mengi kuhusu masuala ya idadi ya watu.
© Inter Press Service (20260323160142) — Haki Zote Zimehifadhiwa. Chanzo asili: Inter Press Service
