Zamani, sifa kuu ya mwanaume rijali ilikuwa ni busara, utulivu, na uwezo wa kumeza maneno hata pale anapokwazwa. Mwanaume alionekana kama mwamba; mtu asiyeyumbishwa na maneno ya shombo au majungu. Lakini katika ulimwengu wa sasa wa mitandao ya kijamii, picha hiyo inaanza kufutika kwa kasi ya ajabu.
Leo hii, si ajabu kukuta mwanaume mzima, mwenye ndevu na majukumu yake, akishinda kwenye kurasa za Instagram au Facebook akirusha mipasho, vijembe, na maneno ya kashfa kana kwamba yuko kwenye mashindano ya taarab.
Hali hii imekuwa kero na aibu kubwa kwa jamii. Wanaume wameacha kutumia nguvu zao na akili zao kujenga uchumi na badala yake wanatumia vidole vyao kupigana “vita vya maneno” mtandaoni. Hili ni janga la kimaadili linalohitaji kutazamwa kwa jicho la ziada.
Mwanaume anapojiingiza kwenye tabia ya kurusha vijembe mtandaoni, anapoteza heshima yake (dignity) mbele ya jamii. Utambulisho wa mwanaume tangu asili ni kuwa mtu wa vitendo na si mtu wa maneno mengi yasiyo na tija. Unapomuona mwanaume anarekodi video akijibu shombo za mtu mwingine, au anaandika mistari mirefu ya dhihaka kwa mwenzake, anajishusha hadhi na kujifananisha na watu wasio na mwelekeo.
Wataalamu wa saikolojia wanasema kuwa tabia hii mara nyingi huchochewa na uhitaji wa sifa (attention seeking) na kukosa ukomavu wa kihisia. Badala ya kusuluhisha migogoro faragha, wanaume hawa wanatafuta huruma ya “followers” na “likes,” jambo ambalo ni la kitoto na lisiloendana na malezi ya kiume ya Kiafrika.
Aibu hii haiishii kwa mwanaume husika pekee, bali inatapakaa mpaka kwa familia yake. Fikiria mtoto anayemuona baba yake akitukanana au kurusha mipasho mtandaoni na wanaume wenzake. Mtoto huyu anajifunza nini? Anajifunza kuwa uanaume ni kupiga kelele na kudhalilisha wengine. Hii inaharibu taswira ya baba kama kioo cha nidhamu ndani ya nyumba.
Aidha, wake wa wanaume hawa hujikuta katika hali ya unyonge na aibu wanapokutana na marafiki zao. Ni vigumu kumheshimu mwanaume ambaye hawezi kuzuia ulimi wake (au vidole vyake) pindi anapokasirishwa. Mipasho inatengeneza mazingira ya uhasama yasiyoisha, ambayo mwisho wa siku yanaweza kuleta madhara ya kimwili pale maneno ya mtandaoni yanapohamia mitaani.
Muda unaotumika kufikiria kijembe gani kiandikwe, au kufuatilia nani amejibu nini mtandaoni, ni muda mwingi ambao ungepaswa kutumika katika uzalishaji. Dunia ya sasa ina ushindani mkubwa wa kiuchumi; mwanaume anayepoteza saa tatu kwa siku akibishana na watu “wasiojulikana” mtandaoni ni mwanaume anayefukarisha familia yake. Ni aibu kuona mwanaume ana bando la kurushia watu vijembe, lakini hana akiba ya maendeleo au ada ya watoto.
Ni lazima wanaume turudi kwenye misingi. Ukweli ni kwamba, ukimya ni silaha kubwa kuliko kelele. Mwanaume anayejitambua hawezi kubishana na kila mmoja anayemchokoza. Busara inamtaka mwanaume kupuuza mambo madogo na kuelekeza nguvu zake kwenye mambo yanayojenga ustawi wa maisha yake na jamii yake.
Mitandao ya kijamii itumike kama daraja la fursa, elimu, na mahusiano mema, na si kama uwanja wa mipasho. Tuache tabia hizi ambazo hazitujengi, bali zinatubomoa na kutufanya tuonekane watu wa hovyo mbele ya macho ya dunia. Kumbuka, mwanaume hapimwi kwa ukali wa maneno yake ya dhihaka, bali kwa uzito wa busara yake na matendo yake ya kishujaa.
