TANGIER, Morocco, Aprili 1 (IPS) – Afŕika lazima ichukue hatua kwa haraka kutumia data na teknolojia za mipakani kama vile Ujasusi Bandia (AI) ili kuendesha ukuaji wa uchumi wake na kufanya bara hilo kuwa na ushindani wa kimataifa katika uchumi wa kidijitali, afisa mkuu katika Tume ya Uchumi ya Umoja wa Mataifa ya Afŕika (ECA) amewaambia watunga seŕa.
Kufungua sehemu ya Kamati ya Wataalamu ya Mkutano wa Mawaziri wa Fedha, Mipango na Maendeleo ya Uchumi wa Afrika mkutano huko Tangier, Naibu Katibu Mtendaji wa ECA wa Usaidizi wa Programu Mama Keita alisisitiza kuwa uvumbuzi wa kiteknolojia ndio ufunguo wa kufungua uwezo wa maendeleo wa Afrika. Afrika imekuwa polepole kutumia uvumbuzi wa kiteknolojia ili kuendesha ukuaji wa viwanda na ukuaji wa uchumi.
“Teknolojia za mbele na uvumbuzi sio muhimu tu kufungua uwezo wa ukuaji wa Afrika na kuongeza ushindani wa uchumi wa Afrika kupitia ukuaji wa tija na mseto,” Keita alisema. Alisisitiza kuwa ubunifu wa kiteknolojia unaweza kutumika kuharakisha mabadiliko ya kimuundo, kuruhusu ugawaji upya unaohitajika wa rasilimali kutoka sekta za chini hadi za tija kubwa.
Teknolojia za Frontier, ikiwa ni pamoja na AI, Mtandao wa Mambo, na teknolojia ya kibayoteknolojia, zinaongeza tija, kuongeza ushindani, na kuwezesha mseto wa kiuchumi duniani, lakini Afrika inachukua muda wake kujiunga na chama.
Keita, katika hotuba yake kwa niaba ya Katibu Mtendaji wa ECA Claver Gatete, alihoji ni kwa nini Afrika haitumii teknolojia za mipakani kutumia rasilimali zake za asili na kuibua idadi ya vijana na masoko makubwa ili kuongeza tija.
Mkutano huo, wenye mada ya ‘Ukuaji kupitia uvumbuzi: kutumia data na teknolojia za mipakani kwa ajili ya mabadiliko ya kiuchumi ya Afrika’, unafanyika katika wakati muhimu kwa Afrika, ambayo inapata umakini wa kimataifa kama mstari unaofuata wa uwekezaji, rasilimali watu na maendeleo ya rasilimali za madini. Licha ya kutokuwa na uhakika wa biashara, ukuaji wa uchumi wa Afrika unaendelea kupanda.
Keita alibainisha kuwa mkutano huo ni fursa kwa watunga sera kuchunguza jinsi suluhu zinazotokana na teknolojia zinaweza kuharakisha mabadiliko ya kimuundo na kuleta ukuaji endelevu wa uchumi barani Afrika.
Licha ya ukuaji wa wastani wa asilimia 3.5 wa Pato la Taifa kati ya 2000 na 2023, Afrika imejitahidi kubadilisha upanuzi huu kuwa faida ya tija. Keita aliona kuwa ukuaji kwa kiasi kikubwa umechangiwa na mtaji na mkusanyiko wa wafanyikazi, na mchango mdogo kutoka kwa uboreshaji wa tija-usawa ambao uvumbuzi na teknolojia za hali ya juu zinaweza kusaidia kusahihisha.
Udhibiti Ufanisi, Ufadhili na Mifumo ya Data Inahitajika
Teknolojia za Frontier na data zinaweza kuwezesha Afrika kuhamisha rasilimali kutoka kwa sekta zenye tija ya chini hadi shughuli za thamani ya juu huku pia ikiboresha viwango vya maisha kwa udhibiti bora na kufadhili mifumo thabiti ya data.
Afŕika inakabiliwa na takwimu duni, ambayo inazuia upangaji madhubuti na kufanya maamuzi ya miradi ya maendeleo. Ripoti kuu ya ECA ya Kiuchumi kuhusu Afrika 2026, itakayozinduliwa wakati wa mkutano huo, inasema kuwa kutumia data na teknolojia kama vile AI, kujifunza kwa mashine na roboti sasa ni jambo la lazima kwa Afrika.
Teknolojia Inatoa
“Hakuna shaka kwamba majukwaa ya kidijitali, yanayoungwa mkono na teknolojia za mipakani kama vile AI, Mtandao wa Mambo, na blockchain, yana uwezo mkubwa wa kupunguza umaskini, kuzalisha fursa za ajira, kukuza ushirikiano wa kiuchumi, na kukuza ukuaji wa uchumi,” Keita alisema.
Katika bara zima, kuna ishara za jinsi uvumbuzi wa teknolojia unavyosukuma maendeleo. Mifumo ya malipo ya kidijitali na majukwaa ya pesa kwa simu ya mkononi yanabadilisha uchumi wa Afrika kwa kupunguza gharama za miamala, kuongeza ufanisi, kuongeza ufikiaji wa fedha na masoko, na kuendeleza ujumuishaji wa kifedha.
Takriban asilimia 30 ya madini muhimu duniani ambayo ni muhimu kwa teknolojia ya nishati safi yapo barani Afrika, jambo ambalo linaipa bara faida ya kulinganisha na mabara mengine.
Sekta za kimkakati kama vile teknolojia ya kidijitali na mawasiliano ya simu pia hutegemea madini muhimu, na kuifanya Afrika kuwa muigizaji wa lazima katika nafasi hii muhimu na inayokua kwa kasi, alisema.
Teknolojia za Frontier zimeongeza tija ya mazao, kuongeza ufanisi wa maji na matumizi ya ardhi, na kukuza ustahimilivu wa hali ya hewa na kukabiliana na kilimo.
Lakini sio wote ni Rosy
Keita alisema Afrika ina hatari ya kuwa nyuma ya wenzao wa kimataifa katika kutumia manufaa ya teknolojia za mipakani. AI, kwa mfano, inakadiriwa kuchangia takriban asilimia 5.6 katika Pato la Taifa kote barani Afrika, Oceania na sehemu za Asia zinazoendelea ifikapo mwaka 2030—ikiwa nyuma ya michango inayotarajiwa katika nchi zilizoendelea zaidi kiuchumi.
“Kupitishwa kwa teknolojia za mipaka sio maua yote ya waridi, kwani hii inahusishwa na hatari kadhaa ambazo haziwezi kupuuzwa,” Keita alionya. “Uhifadhi wa data nyingi za Afrika katika vituo vya data nje ya bara hili ni tatizo kubwa, hasa kwa data nyeti kama vile data za matibabu, fedha na usalama, kutokana na unyeti wa data hizo. Pia ni ghali na husababisha ucheleweshaji wa usambazaji wa data.”
Kwa sasa Afrika inachangia chini ya asilimia moja ya uwezo wa kituo cha data duniani, na hivyo kupunguza uwekaji wa teknolojia zinazotumia data nyingi kama vile AI, kulingana na ECA.
“Athari za kutatiza za teknolojia mpya katika soko la ajira barani Afrika haziwezi kupuuzwa,” Keita alisema, akiongeza kuwa teknolojia inaelekea kusababisha upotevu wa kazi haraka, wakati uundaji wa ajira mara nyingi hutokea polepole.
Lakini wasifu wa kidemografia barani Afrika wa kuwa na vijana wengi unatoa faida ya kiushindani ikiwa utaendana na mahitaji ya uchumi wa kidijitali.
Ulimwenguni, AI na otomatiki zinatarajiwa kuunda Ajira milioni 170 huku ikiondoa nafasi za kazi milioni 92 ifikapo mwaka wa 2030, na kusababisha faida kubwa ya ajira milioni 78. Afrika inaweza tu kufaidika kutokana na kazi hizi mpya ikiwa itaweka kipaumbele katika kutoa mafunzo ya ujuzi wa kidijitali kwa wakazi wake.
&IPS Ripoti ya Ofisi ya Umoja wa Mataifa
© Inter Press Service (20260401094239) — Haki Zote Zimehifadhiwa. Chanzo asili: Inter Press Service
